>> امروز

09:51:53 - 92/9/11
Print This Page
آخرین تحلیل رسانه‏ های جهان از تاثیر منطقه‌ای توافق هسته‌ای ژنو

امروز: خاورمیانه زیرو رو خواهد شد. تقریبا تمامی رسانه ‏های معتبر جهان در هفته گذشته به سرنوشت و آینده منطقه پرآشوب خاورمیانه پس از توافق هسته‏ای ایران و غرب در ژنو پرداخته‏ اند؛ توافقی که تقریبا تمامی کشورها و گروه‎های سیاسی از عربستان و امارات و عمان گرفته تا حماس و حزب‏ا... را غافلگیر کرده است. نگاهی داریم به برخی مطالب رسانه‏ های جهان در یک هفته گذشته درباره ایران.

عربستان نمی‌‏خواهد همراه شود!

هفته‎نامه آلمانی «دی تسایت» در گزارشی با عنوان «آیا در خاورمیانه منازعه تازه‌ای در راه است؟» به قلم میشاییل تومان با این ادعا که آمریکا و ایران در عمان گفت‌و‌گوهای محرمانه داشته‎اند، می‌‏نویسد: «نتیجه این اقدام، توافق هسته‌ای آخر هفته گذشته با تهران بود؛ توافقی که می‌تواند بسیاری چیزهایی که ما تاکنون از خاورنزدیک و میانه می‌دانیم، زیر و رو کند.» میشاییل تومان در ادامه می‌‏نویسد: «جای انکار نیست با هر گامی‌که آمریکایی‌ها و ایرانیان به یکدیگر نزدیک می‌شوند، سعودی‌ها و آمریکایی‌ها از هم دور می‌شوند... به همین دلیل سعودی‌ها یک‌تنه پیش می‌روند؛ در پشتیبانی از کودتای نظامیان در مصر و در تسلیح اسلام‌گرایان در سوریه و ... . عربستان‌صحنه را ترک نمی‌کند، بلکه فقط دارد بند ناف خود را از آمریکا می‌برد چرا که نمی‌خواهد با خط‌مشی تنش‌زدایی در برابر ایران همراه شود.»

همکاری دوجانبه‌ ایران و آمریکا

روزنامه فرانسوی لیبراسیون۳۰ نوامبر (شنبه) به قلم «مارک سمو و ژان پیر پرن» می‌‏نویسد: «پیش از هر چیز، این توافق نتیجه‌ مذاکراتی بود که در زمان محمود احمدی‌نژاد بی‌نتیجه ماند... به هرحال، این توافق تاریخی است؛ چراکه شاهدی است بر اراده تهران و واشنگتن برای مذاکره با یکدیگر پس از ۳۰ سال امتناع. در نخستین دور مذاکرات به تاریخ نهم نوامبر در ژنو که البته بی‌نتیجه ماند هم شاهد این مسئله بودیم: از ۲۰ ساعت گفت‌وگو میان ایرانی‌ها و گروه ۱+۵، هشت ساعت آن میان جان کری و محمدجواد ظریف بود. نخستین ملاقات آن‌ها که طبق پیش‌بینی‌ها قرار بود یک ساعت طول بکشد، پنج ساعت به درازا کشید و دومی‌به جای ۴۵ دقیقه، سه ساعت. کری و ظریف می‌خواستند یک پروژه تمام شده را به اعضای ۱+۵ ارائه کنند. بیش از خود توافق، این گام دوجانبه‌ میان ایران و آمریکاست که باید مورد توجه قرار گیرد.»

شوکی دردناک برای خاورمیانه

توماس فریدمن ۲۹ نوامبر در نیویورک تایمز می‌‏نویسد: «هرگز یک زلزله‌ بزرگ را تجربه نکرده‌ام، اما با آن‌چه این هفته در عربستان و امارات رخ داد، به این تجربه دست پیدا کردم. مذاکرات ژنو مانند زلزله‌ای ژئوپلتیک جهان عرب (و اسرائیل) را تکان داد... ایران، مانند برادر بزرگ‌تری بود که بیرون رفته و در را پشت سر خود محکم بسته بود. همه در خانواده از رفتن او سود می‏بردند. یکی اتاق خواب او را تصاحب می‌کند، دیگری دوچرخه‌اش را و همه از توجه عموسام برای ۳۴ سال لذت می‌برند. اکنون، این برادر بزرگ‌تر قصد برقراری ارتباط مجدد و داشتن روابط مستقیم با آمریکا را دارد؛ خواستی که تمام متحدان عرب واشنگتن، از جمله عربستان را روی لبه تیغ قرار داده (و خشم آنان را برانگیخته) است.» این روزنامه‏نگار آمریکایی در ادامه با اشاره به تنش‎های احتمالی واشنگتن و متحدانش در منطقه می‌‏نویسد: «ما علاوه بر جان کری به یک وزیر خارجه تنها برای خاورمیانه نیاز داریم، چرا که احیای روابط آمریکا و ایران پس از این جنگ سرد ۳۴ ساله، مانند شوکی دردناک برای مجموعه کشورهای خاورمیانه است که نیازمند رایزنی‌های دائمی‌و اتحاد با تمام دوستان عرب و اسرائیلی‌ آمریکاست.»

توافق ژنو، نتیجه ده‎ها سال احتیاط

میشل ریول نیز ۲۸ نوامبر در روزنامه فرانسوی لوموند می‌‏نویسد: «محمد جواد ظریف با گامی‌سنگین از خستگی اما نگاهی خندان ساعت۴٫۳۰ صبح یکشنبه ۲۴ نوامبر در برابر رسانه‌های جهان ظاهر شد... پس از ۱۰ سال فراز و نشیب و پیشنهاد در تمامی‌حالات ممکن، این لحظه، لحظه‌ای باشکوه بود. کا‌ترین اشتون، رئیس دیپلماسی اتحادیه‌ اروپا، با صدایی مطمئن بیانیه‌ نهایی این گفت‌وگو‌ها را خواند. کلمات موشکافانه و فنی انتخاب شده بود که از دهه‌ها احتیاط دوجانبه حکایت داشت. آمریکایی‎ها تصریح کرده‏اند این حوزه‌ای ا‌ست که حرکت در آن ظرافت زیادی می‌خواهد چرا که باید بر دهه‌ها تشکیک دوجانبه فایق آییم.» وی در جای دیگری از این گزارش با اشاره به احساس رضایت فرانسه به نقل از شخصی نزدیک به مذاکرات می‏نویسد: «فرانسه ۱۰ روز پیش در مسیری اشتباه گام نهاد که جبران مافات شد.» ارجاعی به دیدار پیشین، از هفت تا ۱۰ نوامبر، جایی که وزیر خارجه فرانسه با ترسیم «خطوط قرمز» به مذاکرات شوک وارد کرد. دست بر قضا، ایرانی‌ها همزمان از توفیقی دیگر در حاشیه مذاکرات سرمست شدند؛ نخستین پیروزی تیم والیبال مردان در رقابتی جهانی مقابل آمریکا. یکی از بازیکنان هم یک ظریف نامی‌بوده است...»

آمریکا فریب خورد

روزنامه عربستانی الشرق‌الاوسط ۲۶ نوامبر در گزارشی که کاملا بیانگر خشم ریاض از روند موجود است، به قلم طارق الحمید می‌‏نویسد: «توافق هسته‏ای ژنو از حمله ۱۱ سپتامبر هم خطرناک‌تر است! و در این امر هیچ مبالغه‌ای هم صورت نگرفته است. دلیل خطر این نیست دولت اوباما، منطقه را فروخته یا از هم‌پیمانی تاریخ خود با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس چشم‌پوشی کرده یا حتی اتحاد مقدس خود با اسرائیل را فریب داده؛ دلیلش این است که ایران موفق شده آمریکا را فریب دهد و به توافقنامه‌ای دست یابد که براساس آن برنامه هسته‌ای متوقف نشده و تهران از تنگنا درآمده و به زودی تحریم‌های اقتصادی نیز لغو می‌شود. ایران توانست دولت اوباما را فریب داده و در این راه حتی از خدعه و نیرنگ روس‌ها در اداره بحران سلاح شیمیایی سوریه نیز سبقت بگیرد... آن‌چه روحانی و تیمش در قبال اوباما انجام دادند بسیار هوشمندانه‌تر از احمدی‌نژاد و تیمش بود. در نتیجه روحانی توانست خواسته ایران از غرب را به کرسی بنشاند. اینجاست که می‌توانیم دلیل موافقت رهبر ایران با توافق هسته‌ای بین ایران و غرب را درک کنیم. وی گفته بود که ایران نیاز به قدم‌های هوشمندانه بیشتری دارد... تقریبا قطعی است که توافق ۶ ماهه ایران و غرب برای چند ماه دیگر هم تمدید خواهد شد...»

توافق، حماس را گیج کرد

این تنها عربستان و کشورهای عربی نیستند که در شوک خبر توافق هسته‏ای ایران و غرب فرورفته‏اند. سایت خبری تحلیلی عربی المانتیور در تاریخ ۲۶ نوامبر با اعلام این‎که توافق ژنو حماس را نیز نگران کرده، می‌‎نویسد: «موسی ابومرزوق، معاون دفتر سیاسی حماس، در صفحه فیس‎بوک خود با انتقاد از امضای این توافقنامه نوشت: ‌»این اقدام امنیت صهیونیست‌ها را افزایش می‌دهد زیرا به این ترتیب خیال اسرائیل راحت می‌شود که دیگر نه تهدید هسته‏ای ایران در کار است و نه سلاح شیمیایی (در سوریه) وجود دارد.» مخمیر ابو سعده، تحلیلگر سیاسی، نیز به همین میزان بدبین است. وی به المانیتور می‌‎گوید: «سخنان ابومرزوق دلیلی است بر روابط تیره ایران و حماس. حماس سعی می‌کند با این ترفند که ایران به آمریکا امتیاز داده، از این روابط تیره به ضرر ایران بهره‌برداری کند. توافق اخیر در بلندمدت بر جنبش‌های مقاومت تاثیر خواهد گذاشت و ایران حمایت از جهاد اسلامی، حماس و حزب‌ا... را متوقف می‌کند، اما نه به این زودی.»

البته برخی حماسی‎ها هم نیمه پر لیوان را در نظر می‌گیرند. از جمله، احمد یوسف، یکی از اعضای میانه‌رو حماس، که به المانیتور می‌‏گوید: «حل بحران با غرب و گشودن افق‌های جدید با اروپا حرکت هوشمندانه‌ای از سوی روحانی بود... فاصله گرفتن از حلقه دشمنی، به نفع حماس است. همیشه راه‌حل‌ها به راکت ختم نمی‌شود.» وی در ادامه می‌گوید: «راه‌یابی ایران به سطح بین‌الملل می‌تواند به معنای راه‌یابی حماس به جهان، و کاهش فشار بر غزه باشد. اگر مذاکره با ایران به نتیجه رسید، چرا با حماس موفقیت‌آمیز نباشد؟»

گزارش از روزنامه قانون