به روز شده: ۲۲:۳۹ تهران - سه شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۸

کرونا و پیشگیری اجتماعی آن

نویسنده: دکتر هادی خانیکی

این روزها با صراحت می‌توان گفت افکار عمومی در همه سطوح آن به کمتر رخدادی به اندازه کرونا و دامنه شیوع و ابعاد خطرناک آن می‌اندیشد. شاید بتوان گفت تصویر رسانه‌ای و اجتماعی کرونا به مراتب بزرگ‌تر، مبهم‌تر و هراسناک‌تر از خود ویروس و بیماری برآمده از آن شده است. در عین حال هنوز مسأله بخوبی روشن نیست که کرونا کشنده‌تر است یا تصویر ترسناک آن؟

طبیعتاً هر پدیده‌ای در این حد ذهنیت جامعه را به خود مشغول کند، یک رخداد پیچیده و چند وجهی است که هم فهم آن و هم چاره‌جویی درباره آن نیازمند توجه در سطوح و ساحت‌های مختلف است. امروز ابعاد مسأله کرونا در ایران و حتی در جهان را نمی‌توان تنها به اتکای دانش پزشکی؛ سیاستگذاری‌های اجرایی یا قدرت ارتباطات کاهش داد. کم کردن از خطر کرونا و هراس اجتماعی از فراگیری کشندگی آن را می‌توان و باید در دایره پدیده‌ای به نام «بحران کرونا»؛ «مدیریت بحران کرونا» و «ارتباطات بحران کرونا» مورد مطالعه قرار داد. به این اعتبار ضرورت‌هایی پیش روی دانشمندان، محققان؛ سیاستگذاران، مدیران، نهادها و فعالان اجتماعی و مدنی و دست‌اندرکاران رسانه‌ها و حوزه افکار عمومی قرار دارد که نخستین وجه مشترک آن چندوجهی دیدن بحران کرونا و داشتن نگاه چندجانبه به فرآیند پیدایش؛ شیوع و اثرگذاری آن است.

من در اینجا تنها از ساحت ارتباطات بحران به این پدیده نگاه می‌کنم؛ با قید این دو ویژگی که اولاً ارتباطات بحران نمی‌تواند غافل از زمینه‌های اجتماعی؛ سیاسی؛ فرهنگی و حتی اقتصادی مؤثر در پیدایش بحران باشد و ثانیاً نمی‌شود درگیر شدن شدید افکار عمومی را به مسأله کرونا تنها ساخته و پرداخته رسانه‌ها و بزرگنمایی آنها دانست. جامعه ایرانی درهر جا به کرونا می‌اندیشد و از کرونا سخن می‌گوید گوشش به سوی هر درست و نادرستی درباره کرونا شنواست و حتی می‌توان گفت در خواب هم کرونا را می‌بینند و در بیداری از کرونا می‌ترسند.

کهنسالان به گونه‌ای و جوانان و کودکان به گونه‌هایی دیگر پیگیر خبرها؛ گزارش‌ها؛ شایعه‌ها؛ توصیه‌ها و پیامدهای پدیده کرونا هستند. هر روز هر ساعت خطر کرونا بخشی از میدان‌های زندگی؛ عرصه‌های عمومی و حتی حریم‌های خصوصی را به تسخیر خود درمی‌آورد. دامنه تعطیل شدن و محدودیت‌های تحصیل، کار، تصویر و خدمت‌رسانی مدام در حال پیشروی است.

چنین شرایطی چگونه به وجود آمده است؛ چقدر واقعی نیست؛ تا کجا پیش می‌رود و نهایتاً در کجا به اندازه‌ها و ابعاد طبیعی خود می‌رسد؟ ارتباطات بحران پاسخی که می‌تواند به این پرسش‌ها بدهد این است که اولاً باید نهاد علم یعنی دستگاه‌ها و شبکه‌های دست‌اندرکار در حوزه دانش پزشکی، سلامت و بهداشت توانایی درست فهمیدن و درست سخن گفتن را در باب این پدیده به جامعه نشان دهند؛ ثانیاً نهادهای واسط اعم از دستگاه‌های سیاستگذار، مجری و رسانه‌ها از اعتبار و اعتماد لازم در سطوح مختلف جامعه برخوردار شوند و ثالثاً گروه‌های مختلف اجتماعی به ویژه بخش‌های آسیب‌پذیرتر و بیشتر در معرض ابتلا به ویروس کرونا از این وضعیت درماندگی و سراسیمگی روانی و اجتماعی رهایی یابند.

در شرایط بحرانی کنونی جامعه نیازمند ارتباط، اعتماد، آرامش و آموزش است و همه این ضرورت‌ها ایجاب می‌کند که پیش از شکل‌گیری شایعه‌ها و اخبار جعلی نهادهای معتبر علمی و اجرایی نخستین گویندگان خبرها و توصیه‌های پیشگیری، کنترل و درمان باشند، حقیقت را بگویند و اعتبار منبع را در منظومه ارتباطی جامعه بالا ببرند.

آنچه بیش از کرونا جامعه ما را تهدید می‌کند، خطر بی اعتمادی، آشفتگی ذهنی، روانی و اجتماعی و احساس بی پناهی و خودتصمیمی است.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • در رثای بانو شریعت رضوی
  • تفاهم بر سر مقابله با خشونت
  • از گفت‌وگوی فرهنگ‌ها تا جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری
  • حزب، سیاست و مسئله ملی
  • دانشگاه، امن نه امنيتي
  • سیاست‌ورزی رسانه‌ای در تلگرام
  • نمودها و نمادهای تغییر رفتار سیاسی ایرانیان
  • هویت‌داری دانشگاه و دانشجو
  •  
    آخرین اخبار
  • توسعه سیاسی با بن‌بست مواجه شده؛ ساختار دیگر پاسخگو نیست
  • معنای صفر شدن رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۰
  • وقتی همه بودند...
  • بیانیه جمعی از اصلاح‌طلبان درباره انتخابات یازدهمین دوره مجلس
  • لیست انتخاباتی نمی‌دهیم
  • بیانیه جمعی از فعالان رسانه ای حوزه آموزش وپرورش در محکومیت احکام قضایی معلمان خراسان شمالی
  • بیانیه حزب اتحاد ملت ایران اسلامی به مناسبت چهل‌ویکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی۵۷
  • بیانیه‌ی جمعی از فعالان سیاسی و اجتماعی بمناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  • بیانیه جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در محکومیت معادله قرن
  • بیانیه مجمع روحانیون مبارز به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  • بیانیه مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم به مناسبت چهل و یکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  • بیانیه‌ی شماره سه نهضت آزادی ایران پیرامون انتخابات
  • ارزیابی پیامدهای انقلاب
  • فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران حمله نیروهای امنیتی به خانه شش روزنامه‌نگار را محکوم کرد
  • ابن خلدون خوابی که امروز می‌بینیم را تعبیر کرده بود
  • آری؛ این‌چنین بود برادر
  • نمایش بازی نکنید
  • باید روشنگری کرد
  • پیام سیدمحمد خاتمی به کنگره انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها
  • شورای عالی سیاستگذاری جبهه اصلاح طلبان در حوزه انتخابیه تهران لیست ندارد
  •