به روز شده: ۰۰:۳۲ تهران - سه شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸

ایده فدرالی خاتمی و راز بی‌رنگ شدن ایده دمکراسی"

نویسنده: محمدجواد کاشی

ناسیونالیسم از راه می‌رسد، اما با دو صدا. یک صدا همان است که در حافظه تاریخی ما آشناست. یک روایت عام و همسان‌ساز است، و همراه با یک دولت اقتدارگرا و حتی نظامی سیطره پیدا می‌کند.

اما ناسیونالیسم صرفا آنی نیست که تجربه‌اش کرده‌ایم. ناسیونالیسم در همان حال، بسترساز همه دمکراسی‌ها و جوامع باز جهان امروز نیز بوده است.

این صدای دوم به خلاف صدای اول نویدبخش یک آینده دمکراتیک توام با همزیستی و عدالت است. باید از همین امروز در مقابل بالا گرفتن صدای اول مقاومت کرد.
طرح ایده فدرالیسم توسط سیدمحمد خاتمی، واکنش‌های متعددی برانگیخت. ضرورت دارد درباره مقصود اصلی ایشان از این ایده و پیامد فدرالیسم گفتگو کنیم.
اما این ایده، نمونه‌ای از طرح مساله ناسیونالیسم از سنخ صدای دوم است.

ممکن است کسانی با اصل ایده فدرالیسم موافق نباشند، اما اگر قائل به مقاومت در مقابل بالاگرفتن ایده ناسیونالیسم اقتدارگرایانه هستند؛ باید ابتکار عمل را به دست بگیرند و مقصود آقای خاتمی را به زبان دیگر، و نامگذاری دیگر بیان کنند.

اهمیت روایت آقای خاتمی به چندوچون فدرالیسم خلاصه نمی‌شود، اهمیت آن در عرضه تصویری کثرت‌گرا از خود ایرانی است. این تصویر را باید تولید کرد.

ایرانی بودن یک نام است، و اگر قرار باشد این نام، همه کثرت‌های عدیده در ایران را در یک پوست بگنجاند و همه را همرنگ و هم ریشه کند، به صدای اول کمک کرده‌ است و باید از آن به خدا پناه برد.

اگر ایرانی بودن یک نام کلی و همشکل‌کننده همه اشکال متنوع زندگی در ایران است، آنگاه نباید نامی از دمکراسی برد؛ مگر به قصد فریب.

صدای اول ناسیونالیسم، از بالا، توسط یکی دو روشنفکر ساخته می‌شد و توسط رسانه‌ها توزیع می‌شد. آنگاه از همه خواسته می‌شد به همان لباسی درآیند که در مرکز برای قامت شان دوخته شده است.

صدای دوم ناسیونالیسم رفتاری معکوس دارد. می‌خواهد در پایین، نوای زندگی را در گونه‌های متعدد و متنوع‌ و با ملودی‌های رنگارنگ درک کنیم، آنگاه از درآمیختن این ملودی‌ها به یک سمفونی گوش‌نواز بیاندیشیم.

گوشمان در سیاست به موسیقی مونوفونیک و تک‌صدایی عادت کرده است، باید به نوای چندصدا بیاندیشیم.

به نظرم آقای خاتمی راز بی‌رنگ شدن ایده دمکراسی‌خواهی را دریافته است. دمکراسی‌خواهی پیشترها، در بستر درکی تک‌صدایی از هویت ملی ساخته شد.

حاصل منحصر شدن سودمندی‌های آن برای گروه اندکی در تهران و شهرهای بزرگ بود و اکثریت گروه‌های اجتماعی چیزی از طعم آن نچشیدند.

حال احیای ایده دمکراسی مستلزم درکی چندصدا از هویت ملی است. حال اگر ایده فدرالیسم کفایت این کار را ندارد، به یک ایده جانشین بیاندیشیم.



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • جنایت بی پناه
  •  
    آخرین اخبار
  • دکتر مصطفی معین: نهضت آزادی در طول حیات خود حامل دستاوردهای ارزشمند معرفتی، اخلاقی، مدنی و سیاسی بوده است
  • ملی‌گرایی پهلوی(چرا «واگراها» آدرس غلط می‌دهند؟)
  • آیین گرامیداشت پنجاه و هشتمین سالگرد تاسیس نهضت آزادی ایران برگزار شد
  • راهبرد اصلاح طلبان در انتخابات ۹۸
  • قانون نتایج نامنظور
  • معضل امروز و خطوط راهبردی دو نیروی سیاسی
  • سخنگوی حزب اتحاد ملت در گفت‌وگو با امتداد: دخالت‌های امنیتی تعادل سیاسی جامعه را برهم می‌زند
  • مولوی عبدالحمید در دیدار با رئیس‌جمهور: «ایران» نام اتحاد اقوام و مذاهب مختلف است که باید حقوق آنها مراعات شود
  • حاکمیت ملی و اصل همه پرسی
  • «صد شتر زین علم نزد من دو جو»
  • بیانیه جمعی از فعالان سیاسی، اجتماعی و حقوق بشری در اعتراض به ادامه بازداشت کیوان صمیمی
  • سیدمحمد خاتمی: میزان نارضایتی شهروندان از برنامه‌ها را به حداقل برسانید
  • تشکل‌های کارگری جامعه را تاب‌آور می‌کنند
  • کلاف سردرگم ؛ و تکلیف ما
  • سیدمحمد خاتمی در دیدار انجمن مدرسین دانشگاه‌ها: مساله ما انتخابات نیست؛ بحران‌های بزرگ کشور باید حل شوند
  • سید محمد خاتمی: کدام حق بالاتر از این است که انسان حق تعیین سرنوشت خود را دارد؟
  • بيانيه مهم اتحادیه اروپا پس از تمدید نشدن معافیتهای نفتی ایران
  • حسين كروبي : حصر هيچ قاعده و معيار خاصي ندارد و بصورت سليقه اي است
  • تسخیر جامعه مدنی
  • بیانیه حزب اتحاد ملت در گرامی‌داشت روز معلم و روز کارگر
  •