به روز شده: ۱۲:۵۴ تهران - سه شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۸

"سیاست مقایسه‌ای" یا ""پروپاگاندای عصاره رذایل"؟!

نویسنده: آرمان امیری

احتمالا شما هم با این پدیده کاملا آشنا هستید که هرگاه اتفاق نامطلوبی در کشور ما رخ می‌دهد، بلافاصله انبوهی از نمونه‌های مشابه در سایر نقاط جهان کشف و گزارش می‌شوند. فرقی نمی‌کند که مساله زلزله و سیل باشد یا مثلا یک مورد قتل یا تجاوز تکان دهنده. مهم این است که ساده‌ترین دستاوردها یا اخبار خوش در کشور ما همواره استثنایی، یگانه، بی‌همتا و خارق‌العاده محسوب می‌شوند اما به محض گزارش یک خبر بد، در کنار تمامی کشورها یا ملل جهان قرار می‌گیریم تا فراموش نکنیم که این اخبار بد کاملا طبیعی و در تمام جهان معمول هستند.
این شیوه از سیاست "مشابه ‌یابی"، در ظاهر شباهتی فریبنده به شاخه علمی سیاستهای مقایسه‌ای یا تطبیقی دارد. شاخه‌ای که تلاش می‌کند با مقایسه وضعیت کشورها یا سیستمهای "نسبتا مشابه"، ملاکی برای سنجش عملکرد هر کدام به دست بیاورد؛ اما در جریان چنین مقایسه‌ هایی، اگر مدل ‌سازی درستی صورت نگیرد، نتایج به دست آمده کاملا معوج و حتی فریبنده می‌شوند و اینجا دقیقا همان نقطه ‌ای است که می‌تواند یک شیوه علمی یا استدلال به ظاهر موجه را تا سر حد بدل شدن به یک شیوه پروپاگاندا قلب سازد.
به مدل آشنای خودمان بازگردیم. مثلا در همین فقره سیل اخیر، به ناگاه شاهد انبوهی از ارجاعات به وقوع یک سیل ویرانگر در کشور ژاپن بودیم که به ما می‌گفتند: ژاپن هم با آن همه پیشرفت اسیر سیل می‌شود و خسارتهای جدی می‌بیند. مقایسه‌ای که البته در هنگام وقوع زلزله انجام نمی‌شود چون ژاپن در زمینه مقابل با زلزله پیشرفت‌های بسیاری کرده و معماری ژاپنی ابدا نسبتی با معماری ساختمانهای سست ایرانی ندارد. در هنگام زلزله، احتمالا مواردی از مقایسه با کشورهایی چون هندوستان را شاهد هستیم که گرفتار انبوهی از زاغه‌های فرسوده هستند.
البته در زمینه رواداری مذهبی و گستره خیره‌ کننده‌ ای که به ۷۲ ملت شهره است، مدل هندوستان کنار گذاشته می‌شود. در این موارد، احتمالا به وقوع جنایتی از جانب یک متعصب مذهبی در استرالیا ارجاع داده می‌شود. اگر نمایندگان مجلس دعوا کنند تصاویر آرشیوی از جنجال در مجلس کره‌ جنوبی منتشر می‌شوند؛ در قتل‌ها و تجاوزهای سریالی به یاد آمریکا می‌افتیم؛ اخبار طغیان علیه فقر و بی‌عدالتی با جلیقه ‌زردهای فرانسه پوشش داده می‌شود، آمار بالای اعدام فقط باید با عربستان مقایسه شود و حتی در مواردی چون پوشش اجباری، کار به نمونه‌ های اعجاب‌آوری همچون "لباس فرم فلان شرکت خصوصی هواپیمایی" کشیده می‌شود.
یابندگان این حجم از موارد مشابه، احتمالا مدعی هستند که استدلا‌شان مدلی است ساده بر پایه همان شیوه سیاستهای مقایسه‌ای؛ اما در عمل تصویری ارائه می‌دهند که بر اساس آن، کشور ما، عصاره رذایل تمام کشورها و ملل جهان است! یعنی ما در هرچه بدی، کاستی، عیب، ظلم، بی‌عدالتی و ناهنجاری کشورهای جهان شریک و مشابه هستیم. شاید گفته شود که به کار بردن تعبیر "پروپاگاندا" در این موارد کار درستی نیست. این موارد صرفا اشتباهاتی در به کارگیری مدلهای مقایسه‌ای هستند. این حرف البته می‌تواند درست باشد، بجز در مواردی که دم خروس بیرون می‌افتد!
شاخصه آشکارساز یک رفتار "پروپاگاندایی" نسبت به یک نقد یا استدلال، رویکرد "دیگری‌سازی" با کلید واژه آشنای "دشمن" است. کسیکه قصد استدلال دارد نیازی ندارد تمام منتقدان یا مخالفان خود را دشمن یا مزدور معرفی کند؛ اما هدف اصلی ماشین پروپاگاندا، نه اقناع مخاطب، بلکه منکوب کردن یک گروه و به خوف انداختن دیگران است. ماشین پروپاگاندا به همین میزان اکتفا نمی‌کند که مدعی شود موارد نامطلوب در دیگر نقاط جهان هم یافت می‌شوند؛ این ماشین اصرار دارد که هرگونه نظر متفاوتی را محصول "دسیسه دشمن" قلمداد کند.
اگر کسی از عملکرد دولت در امداد رسانی به زلزله‌زدگان ناراضی است یا خائن و مزدور است، یا عنصری ابله و بازیچه دست دشمن. کافی نیست که ما باور داشته باشیم وضعیتمان مطلوب یا حداقل معمولی است؛ بلکه ضرورت دارد که به صورت مداوم بر سیمای هرآنکس که غیر از این می‌اندیشد، هرکه ناراضی است یا هرکه انتقاد و گلایه دارد چنگ بکشیم، او را از هویت انسانی ‌اش تهی کنیم و دیگران را علیه خطر شوم فتنه ‌انگیزی او بشورانیم. این چاشنی نفرت ‌پراکنی و دشمن ‌تراشی، وجه ممیزه بارزی است که "پرواگاندای عصاره رذایل" را از شیوه "سیاست مقایسه‌ای" متمایز می‌سازد./ مجمع دیوانگان / کلمه/



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • حالا زمان برجام داخلی است
  • تنها مطالبه بنیادینی که باید از دولت بخواهیم
  • محافظه‌کاری و لیبرالیسم در برابر مساله تروریسم
  • پرونده احمدی‌نژاد برای سبزها هنوز ناتمام است
  • اصلاح‌طلبان و خطر سقوط پشتوانه مردمی
  • ماجرای عجیب جدولی که جعبه سیاه بودجه کشور شده!
  •  
    آخرین اخبار
  • طبقه متوسط و روزگاری که می‌گذراند
  • بیانیه حزب اتحاد ملت در محکومیت اقدام ماجراجویانه دولت ترامپ علیه سپاه
  • سیل خوزستان و بایسته‌های ضروری
  • ابراز همدردی سیدمحمد خاتمی با مردم حادثه‌دیده ‌سیل‌های اخیر
  • ضرورتِ «جامعه‌شناسی انجمن حجتیه»
  • سیل به مثابه صحنه تئاتر درجامعه نمایشی
  • سیل آمریکایی، درس‌های ایرانی
  • از گذشته عبرت بگیریم
  • اسلام ‌مدنی و اسلام‌گرایی ‌سیاسی؛ پاسخ به دو نقد تحول‌طلبان به اصلاح‌طلبان
  • سیل و همیاری اجتماعی امیدبخش
  • روز جمهوری اسلامی
  • بیگانه هراسی حاکمان ایران
  • نامه جمعی از فعالین سیاسی به خانم جاسیندا آردرن، نخست وزیر نیوزیلند
  • اگر از روحانی حمایت نمی کردیم توسط مردم محکوم ‌می‌شدیم
  • پیام سید محمد خاتمی در همدردی با آسیب دیدگان و خانواده‌های داغدار سیل
  • تغییرات آب و هوایی؛ از ایران تا سوئد...
  • بیانیۀ حزب اتحاد ملت گلستان پیرامون حادثۀ سیل در شهرستان‌های این استان
  • چرا چراغی روشن نمی‌کنید؟
  • سیدمحمد خاتمی: امیدوارم سال ۹۸ سال حل مشکلات مردم باشد
  • نامه آیت الله سید علی محمد دستغیب: با آزادی محصورین و زندانیان سیاسی، مردم را در ایام نوروز خوشحال کنی
  •