به روز شده: ۲۲:۵۰ تهران - یکشنبه ۱۶ دی ۱۳۹۷

آیا اخبار و اطلاعات به شاه می رسید؟

نویسنده: علی مزروعی

در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بحث و تحلیل پیرامون چرایی رخداد انقلاب و سرنگونی رژیم استبدادی وستمگر پهلوی از دیدگاهها و زوایای مختلف هنوز رواج دارد و هر فرد و جریانی از ظن خود بدنبال علت یابی و چرایی این رخداد است. دراین مسیر یکی از عوامل اصلی و مهمی که می تواند توانمندی و کارآمدی هر نظام سیاسی را در برابر طوفان حوادث و بحرانهای حادث نشان دهد و آنرا از میان این حوادث و بحرانها به سلامت عبور دهد و از گزند آنها مصون و از رخداد انقلاب باز دارد میزان دستیابی اش به اخبار و اطلاعات، آنهم از درونی ترین لایه های جامعه، تجزیه و تحلیل آنها، و کنش مناسب و کارشناسی دستگاه های مرتبط نسبت بدانها، و سرانجام عکس العمل مناسب و انجام اصلاحات لازم در نحوه اداره کشور در انطباق با تحولات و مطالبات حادث است. خلاء نظامند جمع آوری اخبار و اطلاعات از درون جامعه و انتقال بدون سانسور آن به سطوح و مقامات عالی تصمیم گیری اداره کشور، بتدریج نظام را در انطباق با تحولات و مطالبات درونی جامعه فرسوده و ناکارآمد کرده و به فراهم آوردن شرایط انقلاب مدد می رساند و بنظر می رسد که رژیم پهلوی به رغم هزینه سنگینی که برای تامین نیاز اطلاعاتی اش از طریق دستگاه های اطلاعاتی و امنیتی و نظامی اش می پرداخت از داشتن یک نظام جامع اطلاعاتی محروم بود و همین خلاء اسباب سقوطش را رقم زد .
یادم می آید در سالهای آخر رژیم پهلوی که کم کم مبارزه علیه رژیم جان و اوج گرفته بود و امثال بنده سعی داشتند در هر مجلس و محفل و امکانی نسبت به مظالم جاری رژیم حاکم افشاگری کنند و شخص شاه را مسئول همه وقایع نشان دهند، بسیاری از افراد نسبت به این موضوع واکنش مثبت نشان داده و ضمن تایید مطالب می گفتند که حق باشماست اما اینها کاراطرافیان شاه هست وشاه از اینکارها اطلاع ندارد وگرنه جلوی اینکارها را می گرفت، و بدینوسیله مظالم انجام شده و بی عملی خود در مبارزه با رژیم را توجیه می کردند؟
هر چند در سایه ایستادگی و روشنگری مبارزان سرانجام روزی رسید که غالب مردم ایران به همین نتیجه رسیدند که شاه باید برود تا امور کشور بر مدار حاکمیت قانون و رای جمهور مردم و استقلال و آزادی و عدالت قرار گیرد اما بواقع این سئوال و ابهام که « آیا اخبار و اطلاعات جاری هر روزه بدست شاه می رسیده است؟ » و یا شاه بی اطلاع از اوضاع و احوال جاری بوده است؟ و کار دست اطرافیان بوده است؟ و... درپس سالها در گوشم باقی بود و پی پاسخش می گشتم و برای همین هرکتابی که راجع به دوران شاه و توسط کارگزاران این رژیم از هرنوعی منتشر می شد می خواندم تا پاسخ این سئوال را دریابم. ازخاطرات فردوست که دراعتبار و روایی آن تردید است تا اسناد منتشره ساوا ک و خاطرات دیگر رجال پهلوی، اما پاسخ خود را در کتابی یافتم که با عنوان " یادداشتهای علم " منتشر شده است. عَلَم که وزیر دربار محمدرضا شاه بوده و خود را " غلام خانه زاد " او لقب داده بود و محرم اسرار و نزدیکترین یار آخرین شاه ایران بود و در جای جای این یادداشتها از عشق و شیفتگی و وفاداری خود به شاه یاد می کند، و بنابراین تردیدی در درستی این یادداشتهایش نیست، بخوبی نشان می دهد که شاه روزنامه ها را می خوانده، اخبار رسانه ها به ویژه اخباری را که در رسانه های خارجی راجع به ایران منتشر می شده، پی می گرفته و نسبت بدانها حساسیت بسیار نشان می داده است، و علاوه بر اینها بطور روزانه بولتن های خبری نهادهای امنیتی(ساواک) و نظامی (رکن دو ارتش) و شهربانی و ژاندارمری و ... در اختیار او قرار می گرفته است، ضمن اینکه از گزارش های نوبه ای نهادهای امنیتی و دولتی کشورهای دوست (آمریکا ، انگلیس ، اسرائیل ،...) هم بهره می برده است .
یکی از کارهای علم به عنوان وزیر دربار و دوست شاه، اطلاع رسانی به او بوده است، و خواندن "یادداشتهای علم" هیچ تردیدی برای خواننده باقی نمی گذارد که شاه را کم و بیش در جریان ریز و درشت اخبار کشور قرار می داده و هیچ امر و تصمیم مهمی در کشوربدون اراده و خواست شاه انجام شدنی نبوده است، از جمله نحوه برخورد با مخالفان سیاسی و مبارزان با رژیم و بازداشت و زندانی و شکنجه و اعدام آنها بدون اطلاع او امکان وقوع نداشته است، و حق با امثال بنده بوده است که او را مسئول تمام اقدامات و جنایات و مظالم می دانسته ایم، هر چند در آن روزگار چنین سند معتبری در اختیار نداشتیم! اما نکته مهمی که درهمین یادداشتها می یابیم اینکه اطرافیان شاه و مقامات و نهادها جرئت نداشتند اخبار و اطلاعاتی که شاه را ناراحت می کند یا ناخوشایندش است به او بدهند و یا شاه دوست نداشت برخی اخبار را بشنود و حتی اگر به او داده می شد ناشنیده می گرفت! او چشم و گوش خود را بروی اخبار و اطلاعات مرتبط با برخی افراد و گروهها و اقشارو نهادها بسته بود که از جمله آنها روحانیت وحوزه های علمیه و نهادهای دینی در جامعه و نادیده گرفتن آنها بود و از اینرو نظام اطلاعاتی اش تکاپوها و تلاش هایی که در درون اینها برای براندازی رژیم جریان داشت نتوانست شناسایی کند و از همین جا ضربه نهایی را خورد. به عبارتی نظام اطلاعاتی کانالیزه شاه و رژیم پهلوی را به مسیر انقلاب و سقوط رهنمون شد .
البته در اینجا جا دارد بیفزایم جدای از شخصیت علم و شراکت او در همه اقدامات و جنایات رژیم پهلوی، واقعا اینکار او، یعنی نوشتن روزانه یادداشتهایش ازدرون کاخ، قابل ستایش و قدردانی است و اینکه در جامعه ما کمتر دولتمردی پیدا می شود که اینگونه روزانه خاطرات حود را بنویسد و همچون گنجینه ای گرانبها در اختیار تاریخ و آیندگان بگذارد، و ای کاش دولتمردان ما در هرسطحی یکبار بدقت این خاطرات را بخوانند و عبرت بگیرند و...
حالا با توجه به شرایطی که کشورمان در آن به سر می برد و در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب باز این سئوال قابل طرح است که « آیا همه اخبار و اطلاعات درون جامعه به مقامات عالی می رسد؟» یا نه؟ و نسبت به این وضعیتی که در کشور جاری است و اقداماتی که می شود و بعضاً با متن و روح آموزه های اسلامی و انقلاب سازگاری ندارد چه کنش و واکنشی دارند؟ هرچند بحث کانالیزه شدن اخبار و اطلاعات در دنیای امروز، آنهم برای مقامات عالی که همه امکانات فنی و ارتباطی را در اختیار دارند، در مقایسه با زمان شاه که این شائبه را دامن می زد، موضوعیت ندارد و این مقامات همانند هر شهروندی می توانند با رجوع به رسانه ها و از طریق اینترنت و سایت ها و... در جریان همه اخبار و اطلاعات جاری قرار گیرند، مگر محدودیت وقت و گرفتاری های روزمره به ایشان اجازه اینکار را ندهد، و اطرافیان هم انگیزه ای برای رفع این نقیصه نداشته باشند! اگر مقامات از وضعیت جاری درکشور و مسائل و مشکلات مبتلا به جامعه و مطالبات آنها اطلاع دارند و کنش و واکنش مناسب و بهنگام را انجام نمی دهند در هنر مدیریت و کشورداری آنها باید تردید کرد، و اگر اطلاع ندارند که صلاحیت ایشان برای اداره کشور زیر سئوال می رود ؟ در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب باید از تحلیل همه جانبه رخداد این واقعه تاریخی عبرت گرفت و گذشته را چراغ راه آینده ساخت.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • ساواک؛ حافظ یا برانداز رژیم پهلوی
  • توزیع آگاهی
  • مسئله بیگانه هراسی
  • چرا سیاست تنش زدایی شکست می خورد؟
  • اقتصاد و امنیت
  • حاکمیت استبدادی و پاکدستی
  • آئینه تاریخ
  • نهادهای محافظه کار و جبر تغییرات
  • چرا شاه نتوانست؟
  •  
    آخرین اخبار
  • نامه فرهاد میثمی از اوین: راه حل عملی برای ایجاد تغییرات /ترامپ اشک تمساح حقوق بشری را جای دیگری بریزد
  • فاطمه کروبی در پاسخ به محسنی اژه ای: کروبی بیدی نیست که با این بادها بلرزد
  • زندان اوین و ۹ دی
  • امنیت و منافع ملی
  • سیدمحمدخاتمی با صدور پیامی میلاد حضرت عیسی مسیح علیه السلام را تبریک کفت
  • اکنون و آینده‌ی تلویزیون
  • تأملی درباره اکنون و آینده اصلاحطلبی
  • اردشیر امیر ارجمند: موسوی، کروبی و رهنورد حاضر به عقب نشینی از مواضع قانونی و حقوقی خود نیستند
  • انتقاد به مواضع انتخاباتی زودهنگام
  • اولین رئیس‌جمهور: بازخوانی در چهل سالگی
  • وضعیت سرانه تفکر در ایران
  • مجازات دسته‌جمعی!
  • معنای سوریه‌نشدن سکوت درباره خطاهای حکومت نیست
  • پیام سید محمد خاتمی به مناسبت روز دانشجو: ۱۶ آذر را باید بانگ بیدار باش ملت دانست
  • بدون شک ما ایرانی ها به خوبی تربیت نشده ایم!
  • مطهری: سئوال مجلس خبرگان از رهبری تنها راه حل رفع حصر است
  • جلیقه زردها؛ کمی عمیق‌تر دربارهٔ رخدادهای فرانسه
  • صفایی فراهانی: سالی ۱۵ هزار میلیارد دلار قاچاق را چه کسانی می‌آورند؟
  • میان واقعیت و رؤیا؛ حکومت و نواندیشی دینی
  • گردنه نعلبندان
  •