به روز شده: ۲۱:۴۰ تهران - یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷

نزاع اقتصاد دولتی و اقتصاد آزاد

نویسنده: حسین میرزانیا

سالیان سال هست که میان حامیان اقتصاد دولتی و اقتصاد آزاد نزاع و اختلاف است و هر یک در مزایای یکی و مضرات دیگری داد سخن می دهد و فسادها و اختلاس های موجود را ناشی از حاکمیت یکی از این دو شیوه ی حکمرانی اقتصادی ارزیابی می کنند و همچنان همدیگر را متهم به حیف و میل و پایمال شدن منافع ملی می کنند.


در این میان پرسش مهمی به ذهن متبادر می شود که اصولا آیا اقتصاد ایران لااقل در نیم قرن اخیر چگونه اقتصادی بوده است و کدام نظام اقتصادی برای هاضمه ی این مملکت به صرفه تر و مفیدتر هست ؟ به طور قطع و یقین اقتصاد ایران از آخرین دهه ی عمرحکومت پهلوی تا کنون اقتصادی نه دولتی نه آزاد بوده است . در دهه ی پایانی عمر پهلوی ایران در کنار اقتصاد دولتی ، بنگاه ها و صنایعی غیر دولتی با حمایت های پنهان و آشکار دولت و نفوذ افراد متنفذ داشت که با وقوع انقلاب این بنگاه ها و صنایع غیردولتی مصادره شدند و به دولت یا بنیادها و موسسات وابسته به حکومت سپرده شدند و بدین ترتیب عملا اقتصاد ایران به دولت وابسته تر و حجیم تر شد . این اقتصاد دولتی در سایه جنگ علی رغم همه ی نقایص و اشکالات بر اثر نیاز کشور به حداکثر تولید و فضای ایثار و کار برای دفاع از کشور و روحیه ی وطن دوستی مدیران توانست ایران را از دوره ی جنگ عبور دهد . اما با پایان جنگ نیاز بود که از بار هزینه ها و مسئولیت های دولت کاسته شود و از سرمایه های بخش خصوصی نیز برای کمک به اقتصاد ملی بهره برداری شود ولی با روند خصوصی سازی که تا اکنون نیز ادامه یافته است نه تنها باری از هزینه های دولت کاسته نشد و رونقی به اقتصاد دولتی دمیده نشد که فساد و ورشکستگی دامن تمامی واحدهای واگذار شده به بخش خصوصی را در برگرفت و شد آنچه که باید میشد و همگان شاهد هر روزه ی تعطیلی ، تحصن ، تجمع ، اعتراضات ، تظاهرات ، و در نتیجه بیکاری و فقر و گرسنگی بیش از پیش کارگران هستیم به طوریکه همه ی مدافعان و فعالان کارگری و کارگران خواستار خلع ید این بنگاه ها از بخش خصوصی و بازگشت به دامن دولت هستند!


چرا چنین چرخه ی زیانبار و سهمگینی بر اقتصاد ایران وارد شده است ؟ آیا در اقتصاد کشورهای در حال توسعه نیز چنین خسارت هایی به بار آمده است ؟ آیا راه نجات اقتصاد کشور اقتصاد دولتی یا آزاد ، مانند آنچه که در ایران امروز حاکم است می باشد ؟ پاسخ را باید فراتر از اقتصاد دولتی یا آزاد بکاویم و آن اینکه اقتصاد ایران را نمی توان ذیل دولتی یا آزاد سامان داد ، چرا که اقتصاد ایران پیش و بیش از آنکه دولتی یا آزاد باشد ، و پیش از آنکه بخواهیم نسخه دولتی یا خصوصی شدن را برای آن بپیچیم ، اقتصادی است :" رانتی - نفتی ، خصولتی - رفاقتی ، تیولی - اقطاعی ، که با دورهمی ایلی - قبایلی سیاسیون و متنفذان و منتفعان از حکومت هر سه بخش اقتصاد دولتی ، عمومی ( همان بنگاه های اقتصادی مصادره شده با مدیریت قبیله ای سیاسی و وابستگان به دولت و حکومت که نظارت پذیر و پاسخگو هم نیستند و معاف از مالیات و حسابرسی های مستقل می باشند) و خصوصی یا آزاد(یا همان بنگاه های به ورشکستگی کشیده شده توسط مدیران دولتی و ناکارآمد که همان بنگاه ها را میان خود به حراج گذاشته و در حقیقت به ثمن بخس میان خود و اطرافیانشان تقسیم کرده اند) ".حال برای چنین اقتصادی هر نسخه ای اعم از دولتی شدن یا خصوصی سازی نتیجه ای جز فساد ، ناکارآمدی ، زد و بند ، اختلاس و در نهایت در یک کلمه " سیستم غارت " نخواهد بود . اقتصاد بیمار و فاسد رانتی در ایران در گام نخست نیازمند آزادسازی از چنگال رانت خواران و رانت داران سیاسی - مذهبی - نظامی و شبه نظامی ، می باشد تا بتوان درباره ی شرایط ، مقدار و چگونگی دولتی بودن یا واگذاریهای به بخش خصوصی تصمیم گیری کرد ، در غیر این صورت با توجه به روابط رانتی - سیاسی قبیله ای حاکم بر مدیریت بنگاه های دولتی و واگذاریهای تیول گونه و خصولتی و رفاقتی ، نه تنها این ناکارآمدی و فساد موجود راه علاجی نخواهد یافت که روند تخریب و نابودی سرمایه های ملی کشور و غارت ثروت ملی ایران شدیدتر و عمیق تر خواهد شد به ویژه آنکه مکانیسم تحریم به طور دائمی و همیشگی و حتی با شرایط موجود به صورت ابدی بر اقتصاد ایران خیمه زده و در اقتصاد تحت تحریم نیز فساد و رانت و بازار سیاه و فرارمالیاتی و زدوبند و تقسیم غنایم حاصل از اقتصاد جنگی بیداد کرده و می کند .

اقتصاد ایران در هر سه بخش دولتی ، عمومی یا شبه دولتی و خصوصی یا خصولتی گرفتار سرطان رانت و تقسیم آن میان رانت خواران سیاسی،دینی یا نظامی می باشد که مصون از هر نظارتی میان بنگاه های دولتی یا نیمه دولتی یا خصولتی در رفت و برگشت هستند.شرایط جنگی اقتصاد یعنی نظام تحریم ها هم همیشه به کمک آنان آمده و کار آنان را آسان و سهل کرده است . تا اقتصاد کشور از بند رانت و تیول و همچنین تحریم خارج نشود هیچ نسخه ای درمانگرنخواهدبود.



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • اصلاح‌طلبی و خطری به نام محافظه‌كاری
  • بیانیه پایانی چهارمین کنگره حزب اتحاد ملت : همه دغدغه‌مندان و دلسوزان کشور را به گفت‌وگو فرامی‌خوانیم
  • عده‌ای در ایران اصلاح‌طلبان را از دم ستاره‌دار کرده‌اند
  • نامه ۵۰۰ فعال نشریات دانشجویی به رییس جمهور : آقای روحانی به قانون اساسی بازگردید
  • دانشجویان سربازان احزاب نیستند
  • «محاصره بودگی» جنبش دانشجویی
  • بيانيه نهضت آزادى ايران پيرامون مشكلات اقتصادى و معيشتى كشور
  • مسئولیت دانشجو در بزنگاه بحران
  • سراب فدرالیسم قومی در ایران
  • اصلاحات؛ دموکراسی و ناسیونالیسم
  • تا در سیاست خارجی تجدیدنظر نکنیم مشکلات اقتصادی حل نخواهد شد
  • یادداشتی پیرامون فدرالیسم
  • کافرم من گر از این شیوه تو ایمان داری
  • چرا سیاست تنش زدایی شکست می خورد؟
  • مرتضی مبلغ: هجمه‌ها به ظریف نشان می‌دهد که وی انگشتش را روی حساس‌ترین نقطه فساد گذاشته است
  • نتایج یک پژوهش درباره وضعیت علم در ایران در دهه۸۰
  • اقتصاد ایران فرو نمی پاشد، کوچک می شود❗️
  • حمایت بیش از 340 دانشمند و کنشگر محیط زیست جهان از بازداشتی های محیط زیستی در ایران
  • پیام شریعتی برای امروز ما
  • اقتصاد و امنیت
  •