به روز شده: ۱۳:۱۳ تهران - دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷

"روحانیت و فقدان "خودآگاهی"

نویسنده: علی زمانیان

چرا روحانیت به خودش نمی اندیشد؟

گرچه روحانیان نیز مانند سایر اقشار اجتماعی یک دست و یکسان نیستند و نمی توان حکم کلی در باره‌ی آن‌ها صادر کرد، اما می‌توان این قشر را در ترازوی سنجش و ارزیابی کلی نهاد و کم و بیش تحلیل‌شان کرد، با این شرط که باید آن تفاوت‌ها را نیز در میان آورد. می‌دانیم که هر توضیحی کافی نیست و باید ابعاد بیشتری را مورد واکاوی قرار داد. با این همه، آن چه در نوشته‌ی حاضر بدان اشاره می‌شود صرفا کلیاتی قابل بحث و تامل است و نه الزاما حکم قطعی.

روحانیان، با ورود به عرصه‌ی سیاست و مدیریت اجتماعی، خود را در آزمونی بزرگ و ترازوی حساس نگاه‌های اجتماعی قرار دادند. از این رو در سال‌های اخیر، با مسئله‌‌های متعددی مواجه شده‌اند. و مهمتر این که برای برون رفت از وضعیت پیچیده ی خویش، راه حلی سراغ ندارند. به گونه ای که احساس می شود به استیصال و درخود‌فروماندگی رسیده‌اند. برای برون رفت از مخمصه‌های چند گانه، تلاش هایی نیز اگر می‌کنند، عموما عقیم و بی توفیق است. از این رو نوعی وخامت و آشفتگی در این اردوگاه قابل مشاهده است. و عجیب‌تر این که خود را نه در زمان پرتلاطم و زمین ناهموار، که در آسودگی تاریخی می‌یابند. گویی اتفاقی نیفتاده و همه چیز همان طور است که باید باشد. در یک چشم انداز کلی، روحانیان، آگاهی به خویش و از شرایط و پیچ و خم‌هایی که در آن قرار گرفته‌اند، ندارند. خودآگاهی یعنی آگاهی به شرایطی که در آن زیست می‌کنند و مسئله‌ها و بحران‌هایی که از سر می‌گذرانند و سستی ها و بن بست‌هایی که پیش رو دارند.

روحانیت، خود را نقد نمی کند، زیرا به خویش آگاهی ندارد. همان گونه که هر صنف و گروهی، به صورت علنی و به صراحت خویش را تحلیل و نقد می کند، اما تا کنون سراغ نداریم که روحانیت، به تحلیل و نقد خویش اهتمام ورزیده باشد. نه تنها چنین نکرده اند که از نقدهایی که دیگران از ایشان دارند، هراسان و بیزارند. از این رو آن ها را وادار به سکوت می کنند. همان گونه که برخی روشنفکران دینی را به علت نقد روحانیت، از صحنه بیرون راندند. روحانیت نمی داند که آگاهی تاریخی نسبت به خویش را از رهگذر نقدها و تحلیل ها می تواند بدست بیاورد. "خودآگاهی"، در خود فرو رفتن و خویش را نگریستن نیست، بلکه از خود بیرون رفتن و از بیرون، خود را تماشا کردن است. خود را سوژه ی فهم خود قرار دادن است. خودآگاهی یعنی بدانند اکنون با چه مسئله هایی روبرو هستند و کجای کارشان می لنگد.

چه چیز مانع خودآگاهی تاریخی روحانیت شده است؟ و از آن مهم تر این که چه چیزی مانع شده که روحانیت با این پرسش روبرو نشود که چرا با فقدان خودآگاهی روبروست؟ به سخن دیگر، چرا پرسش از خویش، اساسا برای روحانیت مطرح نمی شود؟ احتمالا "خود مقدس پنداری" و "قدرت"، دو مانع بزرگی است که روحانیت را از خودآگاهی تاریخی‌اش تهی کرده است. به نحوی که مواجه شدن با پرسش بنیادین از خویش، در حال حاضر میسر و ممکن نیست. "خود مقدس پنداری" و تکیه زدن بر سریر قدرت، روحانیت را از خودبیگانه کرده است. "خود" را نمی شناسد و از خویش غافل است. مرحوم مطهری با نقد سازمان روحانیت، آغازی مبارک بود، اما چه زود شمعِ نقدی که او شروع کرد، در طوفان "قدرت" خاموش شد.

روحانیت، به هر مسئله‌ای می‌پردازد اما خودش، مسئله‌ی خودش نیست، و این یعنی فقدان "خودآگاهی"



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • ما تکرار صفویه هستیم
  • به احترام یک اسرائیلی شرافتمند
  • ضرورت توجه بیشتر اصلاح‌طلبان به "تعارض منافع"
  • دیدار سیدمحمدخاتمی با دختران میرحسین و رهنورد
  • بیانیه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات استان کرمانشاه "در خصوص اوضاع جاری کشور"
  • علیرضا بهشتی: آنچه برای من اصل است، سیاست‌ورزی جامعه‌محور است
  • چرا تعامل راهگشاست؟
  • اصلاح در اصلاحات به‌معنای اصلاح در راهبردهای اصلاح‌طلبان است و نه در اصل اصلاحات
  • جریان برانداز مانع اول خود را اصلاحات می داند
  • حاکمان علیه خود
  • عوارض جانبی انقلاب
  • قائم مقام حزب اتحاد ملت: مخالفان FATF توجه کنند، ایران شباهتی به کره شمالی ندارد
  • نامۀ انجمن های اسلامی دانشگاه های دولتی اصفهان به رییس جمهور پیرامون حمله به منزل دکتر غروی
  • انتخابات نظام مهندسی ساختمان استان تهران و پیامهای آن
  • نامه دبيركل نهضت آزادى ايران به دكتر حسن روحانى
  • نامه ۳۵ تشکل دانشجویی به سید محمد خاتمی
  • معادلات سیاسی-امنیتی خوزستان
  • ﺑﯿﺎﻧﯿﻪ ﺟﻤﻌﯽ از اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪان، ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان و داﻧﺸﮕﺎﻫﯿﺎن ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺎري ﮐﺸﻮر
  • به کجای این شب تیره بیاویزم...
  • با تروریسم درست بجنگیم
  •