به روز شده: ۰۰:۲۳ تهران - دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۹۷

آقای کلانتری برای شوری کارون به جای دادن آدرس غلط چاره‌اندیشی کنید

نویسنده: وفاتابش*

آقای عیسی کلانتری معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌ زیست طی اظهارنظری درخصوص وضعیت رودخانه کارون اشاره داشته است که بخش اعظم آب خوزستان را با یک اشتباه مهندسی که همان آبگیری سد گتوند بوده، شور کرده‌ایم. با کمال تأسف این ادعا به شرحی که ذکر آن خواهد آمد، علاوه بر خلاف‌گویی، به نوعی فرار از مسئولیت و انجام وظیفه ایشان در مسئولیت کنونی تلقی می‌شود.

1) در اینکه وضعیت آب رودخانه کارون در دشت خوزستان و در هر دو شاخه مربوط به رودخانه دز و خود این رودخانه که در محل بند قیر روخانه کارون بزرگ را تشکیل می‌دهند، از نظر کمیت و کیفیت بسیار اسف‌بار است، تردیدی نیست. با این حال باتوجه به اینکه در سرتاسر مسیر رودخانه‌های کارون و دز، ایستگاه‌های هیدرومتری (اندازه‌گیری کمی و کیفی آب) وجود دارد و قدمت ایستگاه‌های دبی‌سنجی به سال 1329 و ایستگاه‌های اندازه‌گیری کیفیت آب به 1347 برمی‌گردد و می‌توان به سادگی و بدون هرگونه تأویل و تفسیری، هم وضعیت حجم و کیفیت آب را در مسیر رودخانه تعقیب و نیزمقادیر مصرف، عوامل شوری یا هر آلاینده دیگری در فاصله هر دو ایستگاه ردیابی ‌کرد.

2) دوعامل اساسی می‌تواند در میزان شوری آب در کارون تأثیر گذار باشد. نخست حجم آب یا آورد رودخانه است که هر چقدر میزان آب بیشتر باشد اثر ورودی ثابت آلاینده‌های شورکننده و امثال آن در کیفیت نهایی کمتر می‌شود.

عکس این مسئله نیزهر چقدر از سهم آورد رودخانه کاسته شده یا در فواصلی برداشت آب جهت مصارف مختلف بیشتر باشد، عملاً در صورت کسر میزان ثابت آلاینده‌های ورودی، اثر بیشتری از خود به جا خواهد گذاشت. اتفاقی که در کارون در سالهای اخیر افتاده است.

براساس آمار ایستگاه‌های هیدرومتری، هم کاهش بارش‌ها و رواناب و نهایتاً حجم عبوری آب بوده و ازسوی دیگر برداشت آب از رودخانه عمدتاً جهت مصارف کشاورزی روند صعودی داشته است، به ترتیبی که آب کارون در حالی به شهر اهواز می‌رسد که هم مقدار آن کاهش یافته و نیزمیزان آلودگی آن افزایش یافته است. یکی از این ایستگاه‌های هیدرومتری واقع در محل بند تنظیمی گتوند است که در سال آبی 55-1354 عبور بیش از 21 میلیارد مترمکعب آب از این رودخانه را ثبت کرده است. همین ایستگاه در سال آبی 73-1372، 5/20 میلیارد مترمکعب و سال آبی 75-1374، 19 میلیارد مترمکعب را ثبت کرده و از سال 1388 تا کنون این میانگین به 6 میلیارد مترمکعب رسیده است. در واقع این مهم به این معناست که اثر خشکسالی دهه اخیر، تقلیل میزان آورد رودخانه کارون به کمتر از ثلث بوده است.

3) یکی از شاخص‌های اندازه‌گیری در کیفیت آب، هدایت الکتریکی یا EC آب رودخانه است و به طبع هر چقدر نمک و املاح در آب زیادتر باشد، قابلیت هدایت الکتریکی آب بیشتر خواهد شد. به عنوان مثال EC آب باران در محدوده 2 تا 100 میکروماوس بر سانتی‌متر و آب قابل آشامیدن در محدوده حداکثر 700 میکروماوس بر سانتی‌متر است و در عین حال EC آب دریاهای آزاد به حدود 90.000 نیز می‌رسد.

EC طبیعی رودخانه کارون در یک دوره آماری 40 ساله در محل احداث سد گتوند، پیش از احداث ، 1100 میکروماوس بر سانتی‌متر بوده که به واسطه اثر خشکسالی در دوره 5 ساله قبل از آبگیری در سال 1392 به 1350 میکروماوس بر سانتی‌متر رسیده است. براساس آمار و مستندات ثبت شده در محل بند تنظیمی گتوند که در فاصله کمی بعد از سد اصلی قرار دارد، EC متوسط خروجی از سد 1170 و در سال آبی گذشته، میانگین آن در حدود 850 تا 900 میکروماوس بر سانتی‌متر ثبت شده است.

به این ترتیب سد گتوند نه تنها باعث افزایش شوری آب رودخانه کارون نشده ، که بطور نسبی و به رغم خشکسالی اخیر با مدیریت مخزن سد از میزان شوری آب کاسته شده است.

4) اما چرا ما شاهد فاجعه زیست‌محیطی در مسیر رودخانه کارون در دشت خوزستان، خاصه بعد از آنکه رودخانه دز نیز به آن می‌پیوندد و کارون بزرگ نام می‌گیرد هستیم؟ چرا باید EC آب در 21 تیر ماه امسال در بند تنظیمی گتوند 920 ولی EC آب در زیر پل ششم اهواز به 2530 و در زیر پل دارخوین به 6190 و در پل بهمنشیر آبادان به 14310 برسد؟

در محل بند تنظیمی گتوند کانالی قرار دارد که از محل آن و به طور منظم، بدون توجه به خشکسالی و کاهش آورد طبیعی رودخانه، سالانه نزدیک به 2 میلیارد مترمکعب آب برای مصرف کشاورزی در مجتمع توسعه نیشکر هفت‌تپه برداشت می‌شود، یعنی از نظر این مصرف‌کننده سالی که کارون 21 میلیارد مترمکعب آب از خود عبور می‌داد با سالی که 6 میلیارد مترمکعب آب دارد تفاوتی نمی‌کند وسهم دو میلیارد متر مکعبی این برداشت در عمل تغییر نکرده است.

برای تقریب ذهن بد نیست یادآوری شود که مصرف کلان شهر تهران در یک سال کمتر از یک میلیارد مترمکعب بوده و این بخش کشاورزی به تنهایی دو برابر مصرف تهران، از آب کارون در سال برداشت می‌کند. اوضاع در شاخه دز نیز حال و روز بدتری نسبت به کارون دارد.

تمامی این اشارات در حالی است که EC آب خروجی از سد دزکمتر از 500 میکروماوس بر سانتی‌متر بوده و در بند قیر که محل الحاق دز به کارون است به حدود 3000 میکروماوس بر سانتی‌متر می‌رسد. در عین حال آمار ایستگاه‌های دبی سنجی نیز حاکی از آن است که طی سالهای اخیر بیش از 50% آورد رودخانه دز یعنی حدود 2 میلیارد مترمکعب در سال بعد از شهر دزفول تا بامدژ به مصرف کشاورزی رسیده و زه آب ورودی به رودخانه کیفیت آن را به شرحی که رفت، کاملاً دگرگون می‌کند.

ممکن است به برخی آمارهای مورد اشاره این مقاله ایراداتی وارد باشد، اما مشخص این که با وجود ایستگا‌ه‌ها، آمار رسمی در دسترس بوده و اگر سازمان محیط‌زیست کشور بخواهد به وظایف قانونی خود به درستی عمل کند، با بررسی دقیق آنها می‌تواند، میزان نقش و سهم آلاینده‌های مختلف را بدون تحلیل و پیش‌داوری مشخص و با علل و ریشه‌های آن برخورد کند.

به هر ترتیب، واضح این که با دادن آدرس غلط و بیان این سخنان که هر چه بر سر کارون می‌آید زیر سر سد گتوند است، نه تنها دردی از دردهای کارون کم نخواهد کرد که این فضا برای کسانی که در طی سالها منشاء اقدامات تخریبی بوده‌اند، فراهم می‌شود تا به اقدامات مخرب خود همچنان ادامه داده و هیچ چشم‌انداز مثبتی برای بهبود شرایط و جلوگیری از گسترش این فاجعه ترسیم نشود. درخصوص مباحث مربوط به سد گتوند در یادداشت جداگانه‌آی به نقد سخنان آقای کلانتری خواهم پرداخت.

عضو دفتر سیاسی حزب اتحاد ملت و مدیر ساخت سد کرخه و کارون 3*



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • تسلیت جمعی از فعالان مدنی به اردشیر امیرارجمند
  • فساد در سه‌گام: خویشاوندپروری، دزدسالاری و دولت گانگستری
  • جامعه ایران در چه وضعی است؟ و راه‌های برون‌رفت آن کدام است؟
  • اصلاح‌طلبان به کدام مکتب اقتصادی نزدیک‌ترند؟
  • نامه سرگشاده به آقای مایک پومپئو وزیر خارجه امریکا
  • تقارن مبارک: بازگشت سپنتا و آزادی کارن
  • پیام تسلیت سید محمد خاتمی و دبیر کل حزب اتحاد ملت به مناسبت درگذشت عباس امیر انتظام
  • پوتین پیش از ولایتی با نتانیاهو دیدار کرد / برنامه اسرائیل برای مقابله با ایران
  • بیانیه حزب اتحاد ملت ایران اسلامی درباره بحران‌های سیاسی و اقتصادی اخیر
  • بهزاد نبوی: کسانی که مهندس موسوی و امثال من را فتنه‌گر می‌دانند، امروز دهه شصت را مثال می‌زنند
  • صفایی فراهانی در واکنش به کسانی که حرف از رییس جمهور نظامی می زنند: یا بی فکرند یا از جایی دستور می‌گیرند
  • عباس امیرانتظام در ۸۵سالگی درگذشت
  • تسلیت دبیرکل حزب اتحادملت،مشاوران میرحسین موسوی و خانواده کروبی به خاندان مرحوم طالقانی
  • بیانیه اعضای فعلی و سابق انجمن اسلامی علامه طباطبایی: محکومیت احکام قضایی علیه دانشجویان
  • هشدار جمعی از فعالان سیاسی و مدنی در باره زندانیان سیاسی و عقیدتی
  • میدان گفت‌وگوهای نسلی در جامعه باز شود
  • محمد نعیمی پور: با توجه به منافع ملی و حفظ تکثر می‌توانیم به «وحدت» برسیم
  • حکمرانی و عوامل خارجی
  • بازگشت به مردم
  • سیدمحمد خاتمی: اولویت اصلاح طلبان نجات ایران است
  •