به روز شده: ۲۱:۳۳ تهران - پنجشنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۶

بعد از تصمیم ترامپ درباره برجام چه کنیم؟

نویسنده: محمد فاضلی

همه شواهد نشان می‌دهد ترامپ برجام را تأیید نمی‌کند و چالش‌های جدیدی ایجاد می‌شود. مناقشه در کنگره آمریکا، مناقشه آمریکا و دیگر کشورهای حامی برجام، و مهم‌تر از آن مناقشه‌ای در ایران درباره آن‌که پس از برجام چه باید کرد. مخالفان دولت حسن روحانی و مذاکرات برجام همین الان هم شمشیر را از رو بسته‌اند و اختلاف بر سر ماندن در توافق یا خروج از برجام آغاز خواهد شد. چند نکته درباره آن‌چه باید انجام شود، قابل ذکر است.
اول، ایران خواهان و نیازمند به «تعامل گسترده با جهان» است و برجام گام آغازین برای بازسازی تعاملات تخریب‌شده بوده و هست. خروج آمریکا از برجام به ظرفیت آن برای بازسازی تعامل گسترده با جهان ضربه می‌زند، اما این ظرفیت را نابود نمی‌کند. «حفظ برجام به دور از نگاه احساسی و با محوریت تأمین منافع ملی در درازمدت» فعلا عاقلانه‌ترین راه برای هموار کردن راه «تعامل گسترده با جهان» است.
دوم، تعامل گسترده با جهان، ضرورتی انکارناپذیر برای بقا و ارتقای ایران است؛ اما استفاده از ظرفیت تعامل گسترده با جهان، نیازمند اصلاحات واقعی در درون کشور است. اصلاحاتی هم هست که صرف‌نظر از هر طرحی برای سیاست خارجی ضروری هستند. فرض کنید اصلاً پرونده هسته‌ای وجود نداشته، تحریمی نبوده و برجامی هم به‌کار نیست؛ روابط با جهان هم به جای خود وجود دارد. فرض چنین شرایطی هم تغییری در این واقعیت ایجاد نمی‌کند که برخی از مهم‌ترین مسائل ایران عمدتاً باید با اصلاحات داخلی حل شوند.
سوم، نظام بانکی ناکارآمد، فساد فراگیر، بودجه‌ریزی ناکارآمد و هدردهنده منابع، نظام مالیاتی ناقص و ناکارآمد، صندوق‌های بازنشستگی دارای ناپایداری مالی، محیط‌زیست فرسوده و منابع آب و خاک تقلیل‌یافته و در معرض خطر، آموزش و پرورش ناکارآمد در تربیت نیروی انسانی ماهر و خلاق، آموزش عالی توده‌ای نامتناسب با نیازمندی‌های اقتصاد و جامعه؛ سیاست فرهنگی ناتوان در جلب رضایت مردم و زمینه‌ساز خلاقیت فرهنگی و هنری؛ سیاست قومی ناکارآمد و ناتوان از رفع نارضایتی‌ها، کشاورزی غیربهره‌ور و تولید و مصرف انرژی ناسازگار با استانداردهای بهره‌وری دنیا؛ و نظام ناکارآمد استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی در مناصب دولتی و حکومتی؛ که می‌توان ده‌ها مورد دیگر نیز بر آن‌ها افزود، نیازمند اصلاح هستند.
چهارم، تعامل گسترده با جهان می‌تواند بر بهبود این مسائل مؤثر باشد؛ اما تصمیم به اصلاح چنین مسائلی، تصمیماتی سخت، صد در صد منوط به برجام یا هیچ گزینه دیگری در سیاست خارجی نیست. آینده ایران قطعاً تحت تأثیر پرونده هسته‌ای، برجام، رفع تحریم‌ها و سیاست آمریکا در قبال ماست، اما آینده ما بیشتر در دست خودمان و تصمیم‌هایی است که برای انجام اصلاحات واقعی در زمینه مسائل فوق گرفته می‌شوند.
پنجم، برجام ضروری و درست بود، و امروز حفظ آن - حتی علی‌رغم خروج آمریکا از برجام - با توجه به حمایت بین‌المللی از برجام و رویارویی دیپلماتیک کشورها با آمریکا، درست‌ترین گزینه است. اما همان گونه که برجام سبب تأثیرات مثبت ولی نه حل همه مسائل بنیادین ما شد (زیرا برای حل مسائل بنیادین باید تصمیمات مهم دیگری در عرصه داخلی گرفته شود)؛ خروج آمریکا نیز سبب تأثیرات منفی اما نه نابودی همه دست‌آوردهای برجام خواهد شد.
ششم، وضعیت مسائل اساسی ما پیش و پس از خروج آمریکا از برجام تفاوت بنیادینی نخواهد کرد. متغیر اصلی تأثیرگذار بر آینده ما، تصمیم‌هایی است که برای اصلاحات واقعی در همه بخش‌های ناکارآمدساز و اداره ناکارآمد کشور گرفته می‌شود.
هفتم، برجام را باید حتی با خروج آمریکا حفظ کرد، که در این حالت فضای کم‌تنش‌تری برای آغاز اصلاحات واقعی در کشور وجود خواهد داشت. ما چهار دهه در تنش با آمریکا زیسته‌ایم و عواقب آن‌را نیز تحمل کرده‌ایم. می‌توان این مسیر را سه سال دیگر در عصر ترامپ ادامه داد - به قول دوستی، به امید آن‌که ترامپ رئیس‌جمهور یک دوره‌ای باشد - و عاقلانه و صبورانه بر اصلاحات واقعی در سیاست‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، قضایی، محیط‌زیستی و سیاسی کشور متمرکز شد.
هشتم، مسأله برجام، خروج آمریکا از آن و نوع مواجهه با آن‌را حیثیتی نباید کرد؛ این مسأله‌ای درباره منافع ملی است، مناقشه اشخاص و مسأله آبرو و مواضع این و آن نیست. شتابزده نباید عمل کرد. اگر برجام حتی با خروج آمریکا حفظ شده و اصلاحات واقعی در داخل آغاز شود و مردم پیام مثبت آن‌را دریابند، اتحاد و انسجام داخلی نیز افزوده می‌شود، و جهان ضدترامپ نیز پیام روشن‌تری از ایران دریافت خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران می‌تواند استقلال‌طلبی و مقابله با برتری‌جویی آمریکا را این بار با «اصلاحات سیاستی در داخل» و به شیوه‌ای کاملاً نرم، با عقلانیت و صبر استراتژیک پیش ببرد.



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • امیرارجمند: اگر رئیس مجلس به حصر و محدودیت‌ها اعتراض نکند، روزی گریبان خودش را هم می‌گیرد
  • محمد رسول‌اف، فیلمساز، به «اقدام علیه امنیت ملی» متهم شد
  • آستانه تحمل کشور را بالا ببریم
  • سخنی با «فرمانده انقلابی» سپاه کرمان
  • به‌خاطر حفظ و اعتبار کشور، رفع حصر کنید
  • علی مطهری خطاب به دادستان کل کشور: از برج عاج بیرون بیایید تا متوجه شوید دروغ نمی‌گویم
  • برادر علیرضا رجایی: موافقت با مرخصی در زندان می‌توانست شرایط را بهتر کند
  • اگر دموکراسی داشتیم!
  • دادستان کل کشور: آقای نماینده حق دخالت در امور قضایی را ندارد
  • فاتحه ای برای سپاه و سایر بستگان!
  • آقای قاضی‌القضات به جای عصبانیت، نیم نگاهی به کارنامه خود بیندازید!
  • راست افراطی علیه خاتمی؛ چرا؟
  • علی مطهری: سخن بر سر بعد از احضار است / پاسخ قوه قضاییه به نایب رییس مجلس
  • انجمن اسلامی دانشگاه علامه: با رفع محدودیت برای رهبران سیاسی و پایان حصر، شرایط وحدت را فراهم کنید
  • فرمانده سپاه ثارالله کرمان: به کارگزاران پیام داده‌ایم که بیایید پاسخگو باشید وگرنه با سپاه طرفید
  • تَکرار عضو شورای‌عالی امنیت مبنی بر عدم مصوب بودن طرح محدویت‌های خاتمی دراین دولت و دولت قبل
  • مجموعه اعلامیه های سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی اولیه
  • مجموعه اطلاعیه های سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی اولیه
  • احسان مازندرانی در اعتراض به رفتارهای قوه‌ی قضاییه دست به اعتصاب غذا زد
  • پاسخ تند لاریجانی به رئیس جمهور : احضارها از سر بیکاری نیست
  •