به روز شده: ۲۰:۳۲ تهران - جمعه ۳۱ شهریور ۱۳۹۶

از گفت‌وگوی فرهنگ‌ها تا جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری

نویسنده: دکتر هادی خانیکی

این روزها چشم‌ها به هفتاد وسومین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک دوخته شده است تا ببینند سران کشورها از چه رؤیاهایی سخن به میان می‌آورند و سرانجام جهان کدام صدا را بیشتر و بهتر خواهد شنید. سخنان ۲ روز پیش ترامپ و نتانیاهو در این نشست نوعی همسرایی و همصدایی برای بازخوانی خشونت‌بارترین اندیشه‌های تاریخی بود. فصلی نو افزوده بر کتاب معتبر تاریخ بی‌خردی باربارا تاکمن بوده تا از یاد‌ها نرود که «بی‌خردی زمان و مکان نمی‌شناسد، بی‌زمان و جهانشمول است»
دکتر حسن روحانی رئیس‌جمهوری اسلامی ایران هم دیروز در سویه‌ای دیگر همان سخن سنجیده‌ای را باز خواند که پنج سال پیش در دعوت عام جهانیان برای خلق «جهانی عاری از خشونت وافراطی‌گری» به زبان آورده بود. چشم‌ها و گوش‌ها و ذهن‌ها دیدند و شنیدند و فهمیدند که در یکسوی جغرافیای سیاسی دنیای امروز ما قدرت‌هایی هستند که نانشان در خشونت‌زایی و ستیزه‌جویی است و در سوی دیگر دولت‌ها و ملت‌هایی که طبع و تمایلشان به زیستن در عالمی دور از افراطی‌گرایی و سلطه‌جویی است. هیچ‌یک از این صداها بی‌تبار و بی‌تاریخ نیستند، نه تنها در دور دست تاریخ بلکه در همین دوران نزدیک هم جهان بیم و امیدش را از پژواک آنها مدام تجربه کرده است. سخنانی که از سرنفرت، خشونت آفریدند و حرف‌هایی که از سر مهر به گفت‌و‌گو فرا خواندند هر دو در چنین روزهایی از سال و در همین نقطه از جهان برزبان‌ها جاری شد و در خاطره‌ها ماند.
نوزده سال پیش در سی‌ام شهریور ماه ۱۳۷۷، صدای سید محمد خاتمی رئیس جمهوری منتخب ملت‌ایران در سرسرای پنجاه و سومین مجمع سازمان ملل متحد پیچید که «من از ایران سرافراز آمده‌ام، به نمایندگی از ملتی بزرگ
و پر آوازه که ده‌ها قرن پیش صاحب تمدن بوده و پس از پذیرش آیین اسلام در تأسیس و تمدن اسلامی نقش ممتاز داشته است. و به نام جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد می‌کنم که به عنوان گام اول سال ۲۰۰۱ از سوی سازمان ملل سال گفت‌و‌گوی تمدن‌ها نامیده شود، با این امید که با این گفت‌و‌گو نخستین گام‌های ضروری برای تحقق عدالت و آزادی جهانی برداشته شود.»
این سخن مقبول افتاد و قطعنامه شماره ۵۳۲۲ اجلاس عمومی آن را به متن حقوقی الزام‌آوری در عرصه بین‌المللی تبدیل کرد که بر‌اساس آن «دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و غیر‌دولتی موظف شدند برای ارتقای مفهوم گفت‌و‌گوی تمدن‌ها، برنامه‌های مناسب فرهنگی، آموزشی و اجتماعی تدوین و اجرا نمایند.» گفت‌و‌گوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها که مورد استقبال جامعه جهانی بویژه اصحاب فکر و فرهنگ قرار گرفت، در واقع درصدد ارائه گفتمان و پارادایم جدیدی بود که در آن تسلط به دانش و آشنایی با مهارت‌های گفت‌و‌گو می‌تواند جهان رااز موقعیت‌های مخاطره‌آمیز خارج کند و راه و رسمی نو فراروی انسان‌ها و جامعه‌های تشنه آزادی و عدالت قرار دهد.
گفت‌و‌گو را می‌توان کوششی برای تضعیف وضع تراژیک جهان دانست و خشونت و افراطی‌گری را به کمک آن در همه‌جا به حاشیه راند. از آن پس هرچه جهان از پیدایی وضعیت‌های ضد گفت‌و‌گویی در غرب و شرق خود بیشتر زیان دید، جدی‌تر در اندیشه پیشبرد «گفت‌و‌گوی فرهنگ‌ها» برآمد. مروری بر آنچه در طول این ایام از مراکز دانشگاهی و فرهنگی و در نهادهای مدنی و سیاسی حاصل شده است می‌تواند یادآور این باشد که راهبرد «گفت‌و‌گوی فرهنگ‌ها» ظرفیتی جدید و وسیع برای خارج کردن جهان از موقعیت‌های خشونت‌زا و بحران‌آفرین است. سی‌ام شهریور که «روز ملی گفت‌و‌گوی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها» بود و متأسفانه به دستور دولت احمدی‌نژاد از تقویم ایران خارج شد، بخشی از میراث و تبار ملت ایران در مبارزه با افراطی‌گری و خشونت است. این روز در ذهن و دل ملت ما ثبت شده است و از یاد نمی‌رود، پس آیا زمان آن نیست که در پرتو این میراث گفت‌و‌گویی، جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری را بازخوانی کنیم؟



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • حزب، سیاست و مسئله ملی
  • دانشگاه، امن نه امنيتي
  • سیاست‌ورزی رسانه‌ای در تلگرام
  • نمودها و نمادهای تغییر رفتار سیاسی ایرانیان
  • هویت‌داری دانشگاه و دانشجو
  •  
    آخرین اخبار
  • در نکوهشِ خود حق پنداری
  • درخواست فک پلمب حسینیه ورفع ممنوعیت نشر آثار علمی آیت الله منتظری
  • ترامپ و مشکل اصلی روحانی
  • علی‌رغم بدعت جنتی؛ صلاحیت عضو زرتشتی شورای شهر یزد مجددا تایید شد
  • محمود بهشتی: بعضی قضات امضاکننده احکامی هستند که توسط نیروهای امنیتی انشاء می‌شود
  • قاضی پرونده کهریزک: مرتضوی تصمیمش را بر قاضی‌ها اعمال می‌کرد
  • نامه ۱۲۱ عضو سابق انجمن های اسلامی دانشجویان و دفتر تحکیم وحدت به دبیر کل سازمان ملل متحد در مورد وضعیت مسلمانان میانمار
  • مرتضی مبلغ : اصلاح‌طلبان متکی به فرد نیستند
  • فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران خواستار آزادی ساسان آقایی و یغما فشخامی شد
  • سیدمصطفی تاج‌زاده: اقتدارگراها نهادهایی مانند قوه قضاییه و شورای نگهبان را به یک جناح تقلیل داده‌اند
  • گتوسازی به مثابه ابزار کامیابی خودکامگی
  • راست افراطی؛ تداوم و توجیه حصر
  • آریا آرام‌نژاد: متوقف‌الفعالیت شده‌ام/ امید چندانی به گشایشی در آینده نزدیک نیست
  • محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی شد
  • اعتراض به حکم دادگاه بدوی مدیران کانال‌های تلگرامی
  • چگونگی پیدایش و رشد ابرچالش‌های اقتصاد ایران
  • اگر یک «كرد» بودم!
  • داستان تازه سردار نجات
  • بررسی موضوع رفع حصر در جلسه اخیر هیات دولت و ارسال گزارش آن به دفتر رهبری
  • آیا می توان انقلابی بود؟
  •