به روز شده: ۱۴:۴۰ تهران - دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶

استدلال لاریجانی سست تر از تار عنکبوت

نویسنده: محسن کدیور

محمد جواد لاریجانی به نمایندگی از برادرش صادق لاریجانی (رئیس قوه قضائیه) در هیات نظارت بر صدا و سیما عدم پخش ربنای شجریان را به دلیل نکته مهمی دانسته است که همانا تحت الشعاع قرار گرفتن آیات قرآن تحت دو امر است. یکی تحت الشعاع قرار گرفتن مناقشات سیاسی است که این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است. دیگر تحت الشعاع مقارنات لحنی قرار گرفتن است. اینگونه مقارنات آن قدر مهم بوده که برخی از فقهای بزرگ تلاوت ملحون را مورد شبهه قرار داده‌اند. در نهایت برادران لاریجانی پخش مناجات ربنای شجریان را بنابر موازین شرعی مجاز ندانسته اند.
واضح است که نظر ابراز شده نظر هیات نظارت صدا و سیما نبوده وگرنه این پاسخ به امضای هیات منتشر می شد، این پاسخ برادران لاریجانی و سطح دانش دینی آنهاست. هر دو نکته برادران لاریجانی از بنیاد نادرست است.

یک. اصولا «موازین شرعی تلاوت» مدون نشده و در مدارک موجود دینی سوابق سیاسی قاری یا مناقشات سیاسی هرگز جزء موازین شرعی تلاوت نبوده است! اگر بخش انتصابی نظام به دلیل سیاسی در پخش ربنای شجریان مشکل دارد، مجاز نیست خود را پشت موازین شرعی تلاوت پنهان کند. پیشینه سیاسی محمد رضا شجریان حمایت از اعتراض مردم به مهندسی انتخابات ریاست جمهوری ۸۸ است. حسن روحانی در مناظره های انتخاباتی به ممنوعیت پخش ربنای شجریان اعتراض کرد. در عوض سید ابراهیم رئیسی نامزد بخش انتصابی حاکمیت با امیر تتلو خواننده زیرزمینی رپ عکس یادگاری گرفت. آن عکس و این نامه اوج فاصله گرفتن أصول گرایان حاکم از أصول است. ربنای شجریان نماد اکثریت مردم ایران است که در انتخابات اخیر هم پیروز شده اند و اقلیت شکست خورده با آسمان و ریسمان کردن و هزینه کردن از شریعت و دیانت امیال سیاسی خود را تحمیل می کنند.

دو. اما برادران لاریجانی و همفکرانشان نتوانسته اند کمترین دلیل فقهی بر ممنوعیت شرعی ربنای شجریان پیدا کنند، و نهایتا عدم پخش آن را به دلیل شبهه ناک دانستن تلاوت ملحون از سوی برخی فقهای بزرگ - که البته اسمشان را اعلام نکرده اند! - دانسته اند. یعنی احدی تلاوت در دستگاههای موسیقایی را حرام ندانسته است! اگر فرضا کسی در چنین تلاوتی شبهه کرده باشد به فتوای بنیانگذار جمهوری اسلامی پخش و شنیدن موسیقی شبهه ناک شرعا جایز است، به طریق اولی تلاوت ملحون شبهه ناک نیز شرعا جایز است. البته بنا بر احتیاط مقلدان چنین مفتیانی چنین تلاوتی را نشنوند!

سه. جالب اینجاست که در جواهر که دائره المعارف فقه شیعه است در بحث غنا و فرع تلاوت قرآن از فتاوی چنین فقیهان بزرگی یاد نشده، بلکه صاحب وسائل الشیعه در باب ۲۴ از أبواب تلاوت قرآن (ج۶ ص۲۱۰-۲۱۲ چاپ آل البیت) چندین روایت در استحباب تلاوت قرآن به صوت نیکو نقل کرده است از جمله این دو حدیث مشهور پیامبر است: برای هر چیزی زینتی است و زینت قرآن صوت حسَن است. خدا صوت حسَن را دوست دارد. یا قرآن را با اصوات نیکو بخوانید، صوت حسَن بر حُسن قرآن می افزاید. امام سجاد علی بن الحسین از خوش صدا ترین تلاوت کنندگان قرآن بوده است و قرآن را به نیکوترین اصوات تلاوت می کرده است. تلاوت قرآن به الحان و أصوات عربی امری استحبابی است. آنچه توسط پیامبر به صراحت نفی شده است استفاده از لحن و دستگاههای اهل فسق و کبائر است که به زبان فقهی به مناسبت با مجالس لهو ولعب یا فسق و فجور تعبیر شده است. استفاده از دستگاههای مختلف موسیقایی در تلاوت قرآن نه تنها حرام و مکروه نیست بلکه مستحب و مندوب است. چرا که باعث توجه بیشتر مخاطب به محتوای بلند آیات تلاوت شده می شود. واضح است که اگر ربنای شجریان مجاز نباشد معنایش ممنوع بودن تلاوت اکثر قریب به اتفاق اساتید مسلم قرائت از قبیل عبدالباسط است که قرآن را در دستگاههای موسیقایی تلاوت کرده اند.

چهار. ربنای محمد رضا شجریان نه تنها خلاف موازین شرعی تلاوت نیست، نه تنها لحن موسیقایی آن هیچ تناسبی با لحن اهل فسق و فجور ندارد، بلکه نزدیک چهار دهه است صدای او صدای مجالس اهل ایمان در ایران بوده است. خاطره هر ایرانی از این ربنا یاد خدا و ساعت استجابت دعا و زمان إفطار است. استدلالهای برادران لاریجانی سست تر از تار عنکبوت است و نشان دیگری از مقاومت مذبوحانه اقلیت در برابر اراده ملی است. جالب اینجاست که ربنای شجریان در زمان آقای خمینی پخش می شد و ایشان در آن شبهه نکرده است! رهبر فعلی جمهوری اسلامی نیز در سال ۱۳۶۷ در بحث غنا به نظر مرحوم منتظری استناد کرده که ملاک غنای محرم محتوای باطل صداست نه لحن آن. ای کاش برادران لاریجانی به جای احتیاط مستحب در تلاوتهای شبهه ناک به احتیاط واجب در أموال شبهه ناک عمل می کردند!

نتیجه: برخلاف ادعای بی پایه برادران لاریجانی، ربنای شجریان خلاف موازین شرعی تلاوت نیست، از الحان شبهه ناک هم نیست، بلکه از جمله مصادیق حتمی صوت حَسَن تلاوت قرآن سفارش شده در روایات فریقین است. مخالفان ربنا با سمت و سوی اکثریت ملت ایران و هنرمندان همسو با اکثریت مردم مشکل سیاسی دارند اما طبق معمول از شریعت ودیانت مایه گذاشته اند، فارغ از آنکه این بار فقاهت و شریعت دقیقا برخلافشان است.



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • خلاف شرع و موجب شرم
  • محسن کدیور: نظام با ادامه حصر بی آبروتر می شود/آقای خامنه ای انتقاد علنی از نظام را جرم و گناه «نابخشودنی» می داند
  • نرمش قهرمانانه یا خشونت‌ورزی کینه توزانه؟
  • محسن کدیور: ازدواج سرپرست با فرزندخوانده اخلاقا قبیح و شرعا حرام است
  • ممانعت رهبری از رفع حصر بیمار سالمند مبتلا به سرطان
  • موافقان و مخالفان مرجعیت آقای خامنه ای
  • استیضاح مرجعیت مقام رهبری
  • پاسخ کدیور به توهمات برادر حسین: اکنون جز سلام و دعا برای شفای این بیماردلان پاسخی ندارم
  • محسن کدیور: قابل شریعت را در ذیل عقل می‌دید
  •  
    آخرین اخبار
  • جمهوریت نظام در گفتوگو با سعید حجاریا
  • «ربنا» برای ایرانیان عین معنا ست
  • خوب است جناب آقای روحانی بدانند...
  • نرگس محمدی در بیمارستان بستری شد
  • امیرارجمند: حاکمیت به خواسته‌ها و شعارهای اکثریت توجه کند
  • محمدرضا خاتمی : روحانی برای رفع حصر تلاش زیادی کرد
  • نامه عبدالله نوری به حسن روحانی: رفع محدودیت و حصر می‌تواند گام نخست باشد
  • بیانیه نهضت آزادی به مناسبت‌ انتخابات ۲۹ اردیبهشت
  • بازداشت آزاده بکایی خبرنگارسیاسی روزنامه عطر یاس
  • اخلاق پیروزی
  • رای حلال و رای حرام!؟
  • پیام تبریک مولوی عبدالحمید به دکتر روحانی
  • نامه‌ی یک فرزند به پدر شهیدش
  • مردم را مقابل دین قرار ندهید
  • اقتدار نمایشی
  • صدای مردم، صدای خداست؛ حصر باید بشکنه
  • پیام تبریک ۲۵۰ تن از اساتید، روحانیون و فضلای حوزه علمیه خطاب به دکتر حسن روحانی
  • ٩ دستاورد دوم خرداد
  • حصر در آینه خیابان
  • مطهری: فرصت مناسبی است که ممنوع‌التصویری خاتمی و حصر خانگی در دولت دوازدهم مرتفع شود
  •