به روز شده: ۰۰:۰۱ تهران - پنجشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۴

هویت‌داری دانشگاه و دانشجو

نویسنده: دکتر هادی خانیکی

١۶ آذر؛ روز دانشجو، نماد هویت و تشخص دانشجوی ایرانی است. ۶٢ سال از آن روز که خون «سه آذر اهورایی» بر صحن دانشکده فنی دانشگاه تهران شتک زد، گذشته است اما با وجود همه فراز‌و‌فرودهای تاریخی، هنوز این روز مظهر حیات و معناداری دانشجو و دانشگاه است.

هیچ چیز در این بیش از شش دهه، بی‌تغییر نمانده است؛ نه دانشجو، نه دانشگاه و نه سبک زندگی و زیست‌بوم‌های آن. اما یک چیز به‌صورت ثابت و پایدار، خط ممتدی را از آن روز تاریخ‌ساز تاکنون ترسیم کرده است: میل به آزادی. هر روایتی که از این روز در دور‌و‌نزدیک حافظه‌ها به‌جا مانده است جز روایت آرمان‌خواهی، آزادی‌طلبی و عدالت‌جویی نیست. پس کافی نیست دانشجو، دانشگاه و رخدادهای تاریخی را تنها با خاطره‌ها بشناسیم و باز بخوانیم. خواندن خاطره‌های تاریخی وقتی سودمند است که جوهر انسانی همه تکاپوهایی که مصروف جدال بر سر حق و حقیقت شده‌‌اند به‌درستی مد نظر قرار گیرد.

تاریخ نه امری وابسته به گذشته بلکه مقوله‌ای در پیوند با حیات اجتماعی-سیاسی آن است. به این اعتبار، جنبش دانشجویی در ایران چه در فراز باشد و چه در فرود، سرشتی حق‌طلبانه دارد و مولودی طبیعی و دارای هویت است که از گذرگاه‌های دشوار با افتخار گذشته و متناسب با دگرگونی‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، زبان و قالب مناسب یافته است.

چنین جریانی هیچ‌گاه در محدوده ذهنیت‌ها و ظرفیت‌های محدود و تنگ باقی نمانده و نمی‌ماند و راه خود را در میدان‌های به‌هم‌پیوسته و تودرتوی دانش، فرهنگ، سیاست و اجتماع باز می‌کند. پس ناروا نیست اگر نشانه‌های سلامت یا بیماری جامعه را در مقیاسی خردتر با محک آرمان‌گرایی، مسئولیت‌پذیری و کنشگری دانشجویان بسنجیم و عوامل زاینده و بازدارنده تحرک و نشاط جنبش دانشجویی را در شمار موانع توسعه همه‌جانبه کشور به شمار آوریم. باید سلامت جامعه را در آنجا ببینیم که دانشگاه آن حساس، علاقه‌مند و نقاد است و دانشجوی آن، آرمان‌خواه و کنشگر است.

چنین نهادی و ارکان آن که استادان و دانشجویان باشند، نمی‌توانند نسبت به آنچه در پیرامون آنان می‌گذرد، چه در مقیاس ملی و چه در مقیاس منطقه‌ای و بین‌المللی بی‌تفاوت و منفعل باشند. اما آنجا که دانشگاه و دانشجو ترجیح دهد به‌جای مشارکت در امور فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، فقط به نظاره بنشیند و دشواری‌ها و هزینه‌های رویارویی نقادانه با مسائل پیرامونی خود را به درون خود تبعید کند باید نگران سلامت و رشد جامعه بود. دانشگاه نهاد گفت‌وگو است که دوام و قوام آن به آزادی، حق‌مداری و مشارکت‌جویی وابسته است.

در این فضاست که دانشجو، احساس سرزندگی و هویت‌داشتن می‌کند و نه‌تنها خود به آفرینش فرهنگی دست می‌زند بلکه سرمایه فرهنگی و اجتماعی نیز خلق می‌کند. تجربه جهانی نشان داده است که علم در جامعه برخوردار از آزادی و در گفت‌وگوی آزاد میان کنشگران آن ساخته می‌شود. پندار اینکه می‌توان در میانه افراط و اجبار و حذف و خشونت به توسعه علمی دست یافت، از واقعیت به دور است. دانشگاه یعنی نهاد آزادی، قانون‌گرایی، انضباط علمی و دانشجو یعنی شهروندی صاحب حق و دارای حقوق اساسی، سیاسی، آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، اجتماعی، صنفی و رفاهی. با به رسمیت شناخته‌شدن همه اینها در چارچوب قانون اساسی است که می‌توان گفت حرمت دانشگاه و دانشجو در عمل پاس داشته شده است. در این چشم‌انداز است که دانشگاه و دانشجو می‌تواند هویت‌داری و تشخص خود را به چشم ببیند، به مردم خدمت کند و یاور و پشتیبان نظام و دولت باشد.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • حاشیه امن قضایی برای عاملان اصلی فسادهای اقتصادی
  • واگذاری ۱۳۵ هزار میلیارد تومان از اموال دولت به نهادهای نظامی و شبه‌دولتی
  • دعایی: آقای روحانی! جلوی نقض قانون اساسی از سوی قوه قضاییه را بگیرید
  • بیانیه انجمن اسلامی دانشگاه تهران در روز دانشجو: به قانون اساسی بازگردیم؛ طلسم حصر را بشکنیم
  • گزارشی از همایش «زنان در تاریخ مجالس ایران»؛ سهم زنان بیش از این است
  • بازخوانی پرونده یک قتل: چه کسی هاله سحابی را کشت؟
  • ۱۶ آذر، نشانه حیات دانشگاه
  • فاطمه کروبی: آقای کروبی از هیچ‌کس توقعی ندارد؛ او به تکلیف ملی و شرعی خود عمل کرد
  • ابتکار: سال ۹۲ که برگشتم، دیدم از ۸۴ هم عقب‌تر رفته‌ایم
  • نامه سرگشاده بیش از ۱۴۰۰ فعال فرهنگی: فکری به حال فرهنگیان دردمند و دربند کنید
  • فرزند عیسی سحرخیز: از زمان دستگیری پدر تاکنون از او بی خبریم
  • سید محمد رضا خاتمی: روزی که این ملت به سرنوشت خود به صورت کامل حاکم بشود دیر نیست/ مطهری : هیچ تضمینی وجود ندارد که انقلاب از مسیر خود خارج نشود
  • سخنی با دانشگاهیان به مناسبت ١٦ آذر
  • دکتر معین : جنگ تحمیلی دیگر بین سال‌های ۸۴ تا ۹۲ در ایران روی داد
  • سیداحمد هاشمی، زندانی سبز محبوس در بند ۳۵۰ به زندان اوین بازگشت.
  • سید محمد خاتمی : ما میتوانیم در داخل برای حل همه مشـــکلات گفتگو کنیم
  • موسوی لاری : دولت باید ضمن فراهم کردن مقدمات انتخابات، فضای باز سیاسی و نشاط اجتماعی را ایجاد کند
  • بیانیه شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان سراسر کشور : مسؤلیت سلامت و حفظ جان سخنگوی دربند کانون معلمان، برعهده قوه قضائیه است
  • بیانیه حزب اتحاد ایران اسلامی در ارتباط با وقایع اخیر : با اقدامات داعشی، چهره اسلام و نظام را مخدوش نکنید
  • درخواست اصلاح‌طلبان برای برخورد با برهم‌زنندگان نشست‌های سیاسی
  •