به روز شده: ۲۱:۲۹ تهران - یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۴

حکایت یک رای در زندان

نویسنده: عماد بهاور

دو هفته مانده به انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲، دکتر محسن امین زاده در بند ۳۵۰ از میان حدود ۳۰ نفر از زندانیان اصلاح طلب درباره پیش بینی نتیجه انتخابات نظرسنجی کرد. خودش می گفت می خواهد بداند که فعالین سیاسی تاچه حد نظام جمهوری اسلامی را می شناسند. نتیجه آن نظرسنجی بسیار جالب بود: از میان سناریوهای محتمل، جز یک نفر هیچ کس پیش بینی نکرد که ممکن است حسن روحانی پیروز انتخابات باشد!

این که چرا فعالین سیاسی چنان ذهنیت و شناختی از فرایند انتخابات داشتند، نیازمند تحلیل و تحقیق جدی تری است؛ هرکدام البته مبانی متفاوت و خاص خود را مطرح می کردند که مجال بیان آن ها در این یادداشت نیست. تعدادی از همان زندانیان با وجود پیش بینی های فوق الذکر، متناسب با فضای اجتماعی بیرون از زندان در روزهای منتهی به انتخابات تصمیم گرفتند در انتخابات شرکت کنند و از مردم نیز بخواهند که رای دهند.

نگارنده اگرچه تنها فرد درمیان زندانیان سیاسی بند ۳۵۰ بود که در نهایت توانست رای خود رابه صندوق زندان اوین بیاندازد، اما در آن تاریخ و در آن لحظه، رای دادن برای من به معنای شرکت در یک «انتخابات» نبود. انتخابات یک شکل ظاهری و کارکرد رسمی دارد که به عنوان یک نهاد و رکن دموکراسی در تمام دنیا شناخته شده و دارای معنای مشخص است. اما فرآیند حضور در پای صندوق ها و رای دادن می تواند معانی دیگری نیز داشته باشد. انتخابات یک حرکت جمعی و همگانی قانونی و رسمی است. اگر مردم نمی توانند برای بیان خواسته هایشان طبق قانون اساسی راهپیمایی آرام و مسالمت آمیز برگزار کنند، چرا نتوانند پیام خود را از طریق انداختن رای هماهنگ و معنادار در صندوق ها به حاکمیت منتقل کنند. این آرام ترین، مسالمت آمیزترین، مدنی ترین و قانونی ترین نوع اعتراض است.

بدین ترتیب، انتخابات در ایران در کنار کارکرد رسمی، کارکرد اعتراضی نیز داشته است و هرگاه شکل جمعی و همگانی هماهنگ به خود گرفته توانسته است در معادلات قدرت تاثیر بگذارد و منجر به اصلاح و تغییر در ساخت قدرت نیز شود. به عبارت دیگر، حضور درپای صندوق های رای لزوما به معنای شرکت در یک انتخابات (election) به معنای واقعی کلمه نیست. از این زاویه، طرح این موضوع که «تنها شرکت در انتخاباتی موجه است که طبق استانداردهای جهانی آزاد باشد،» بی مورد است. می توان در انتخابات «کمی آزاد» یا «نسبتا آزاد» هم شرکت کرد و اهداف دیگری را پی گیری نمود. یعنی می توان به جای شرکت در یک رویداد دموکراتیک، در «فرایند دموکراتیزاسیون» مشارکت کرد.

دموکراتیزاسیون در یک تعریف به معنای تلاش برای گذار از وضعیت بدون انتخابات به وضعیت انتخابات کمی یا نسبتا آزاد و سپس رسیدن به وضعیت انتخابات کاملا آزاد است. بنابراین وضعیت ها، جایگاه ها و نقش ها در این فرایند، نسبی هستند. در طی این فرایند هیچ وضعیت مطلق و ایده آلی وجود ندارد و نمی توان از انتخابات کاملا استاندارد و آزاد و یا از وجود یک «کاندیدای ایده آل» سخن گفت.

اشارات فوق از این روست که گفته شود حسن روحانی در آن تاریخ برای نیروهای اصلاح طلب و دموکرات کاندیدای ایده آلی به حساب نمی آمد. او حتی خود را اصلاح طلب نمی دانست (واکنون نیز نمی داند)، اما مسئله ما این نبود. برای شکل دادن به یک حرکت جمعی معنادار یا «جنبشی کردن انتخابات» نیاز به کاندیدای واحدی بود تا حول او اتحاد و ائتلاف صورت گیرد. چنین کاندیدایی به یک معنا «کاندیدای بدون صورت» است. کاندیدای بدون صورت کاندیدایی است که حداقل شرایط و ظرفیت های لازم را برای تبدیل شدن به کاندیدای واحد ائتلافی داشته باشد. بنابراین، ما خود را چندان درگیر چهره او (شخصیت و سوابق اش) نمی کنیم. برای انتخاب چنین کاندیدایی باید تا حد لازم «انعطاف پذیر» بود و این انعطاف پذیری تنها از عهده سیاست ورزان حرفه ای بر می آید. بدون وجود چنین سیاست ورزانی که توان مذاکره با نیروهای میانه رو درون حاکمیت و ایجاد ائتلاف ها و شکل دهی به حرکت های جمعی را داشته باشند، فرایند دموکراتیزاسیون گامی به پیش نخواهد رفت. این گونه و با انعطاف پذیری عملگرایانه اصلاح طلبان، جناح تندروها «غافلگیر» شدند و خیالاتشان بر باد رفت. نمودار دموکراتیزاسیون نیز که چند سالی معکوس شده بود، هرچند کند و آرام، اما بار دیگر رشد صعودی پیدا کرد.

پارادوکس ظاهری «رای دادن زندانی سیاسی در زندان» در کنار مباحث عملگرایانه فوق، نوعی دعوت برای شناخت دوباره اپوزیسیون و حاکمیت از یکدیگر هم بود. اگرچه زندانیان اصلاح طلب بند ۳۵۰ در نظرسنجی دکتر امین زاده در شناخت جمهوری اسلامی امتیاز قابل قبولی کسب نکردند، اما می توان گفت که حاکمیت نیز تصویر و شناخت درستی از اپوزیسیون قانونی و اصلاح طلب خود ندارد.

در پارادایم امنیتی اصلاح طلبان، دموکراسی تنها ساختار سیاسی باثبات، پایدار و امن در میان انواع نظام های سیاسی است. برای دستیابی به این که چگونه می توان با صرف کم ترین هزینه به این دموکراسی دست یافت ضروری است تا میان حاکمیت و اپوزیسیون گفت و گوهای موثر و دقیق شکل گیرد. گاهی اما از آن رو که امکان گفت و گو و مفاهمه وجود نداشته است مجبور شده ایم برای دستیابی به همان اهداف و نتایج هزینه های بسیار زیادی متحمل شویم.
منبع: فیس بوک نویسنده



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • نسل دوم اصلاح طلبان؛ سبز یا سفید؟/ یادداشتی از عماد بهاور
  • نسبت جریان اصلاح طلبی و جنبش سبز/ یادداشتی از عماد بهاور
  • بازگشت هر چهار زندانی سیاسی از انفرادی به بند ۳۵۰ زندان اوین
  • همسر عماد بهاور: قصد آزار روحی و روانی زندانیان سیاسی را دارند
  • سناریوسازی و درگیری در بند٣۵٠ زندان اوین و انتقال بهاور، زیدآبادی و عرب گل به انفرادی
  • عماد بهاور همچنان بدون مرخصی در حبس است
  • رفتار غیر اخلاقی و توهین آمیز مامور زندان با همسر عماد بهاور در زمان ملاقات هفتگی
  • مادر عماد بهاور: نمی دانم چرا و چقدر فشار روی قاضی برای تغییر نظر بوده است
  • کاهش حکم عماد بهاور از ۱۰ سال به ۷ سال حبس تعزیری
  •  
    آخرین اخبار
  • بیانیه انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران درباره موانع برگزاری مجمع عمومی
  • کارنامه دوساله دولت روحانی
  • روایت یک ملاقات
  • بیانیه اصلاح طلبان همدان؛ ایران گرفتار این سه بحران است
  • تکذیب صریح مصوبه شورای عالی امنیت ملی برای ممنوع‌التصویر شدن خاتمی : مدعی باید مجازات شود
  • شش سال پس از کودتا
  • بزرگداشت چهارمین سالگرد شهادت هدی صابر در بهشت زهرا
  • بیانیه شورای هماهنگی راه سبز امید در ششمین سالگرد تولد جنبش سبز : با صبر و امید و استقامت و خلاقیت، پیگیر مطالبات ملی جنبش سبز باشیم
  • بازگشت محسن میردامادی به زندان، با نیمه‌کاره ماندن درمان
  • فرزند میرحسین: در خانه قفل است، اما حال همه ما خوب است
  • نسبی‌گرایی فرهنگی و سازوکار امر عقلایی
  • احمد شیرزاد: نتیجه رسیدگی عادلانه به مفاسد باید این باشد که دیگر هیچ مقام قدرتی به خود اجازه استفاده از امکانات را ندهد
  • فساد اقتصادی با فساد سیاسی پیونده خورده/ ریشه فساد سیستماتیک در درون ساختار نظام است
  • کیانوش راد: صداوسیما در جهت تضعیف دولت عمل می‌کند/ روحانی متوجه جنگ روانی مخالفان باشد
  • سراج الدین میردامادی زندانی سیاسی از بیمارستان به زندان اوین بازگردانده شد
  • راه دشوار دادرسی
  • پدرخواندگی برای ملت؛ معنای تهدید سپاه به کودتا علیه دولت
  • جاروجنجال‌ها از کجا ناشی می‌شود؟
  • ترک مذاکرات چرا؟
  • ممانعت از حضور سید احمد هاشمی زندانی سیاسی در مراسم چهلم همسرش
  •