به روز شده: ۰۶:۳۱ تهران - دوشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۲

احمد شیرزاد: مذاکره با آمریکا محصول تغییر شرایط داخلی است

امروز: تازه ترین دور مذاکرات هسته ای میان ایران و کشورهای گروه ٥+١ در ژنو به پایان رسید. طرف های شرکت کننده، این دور از مذاکرات را در مقایسه با مذاکرات گذشته، بسیار مفید و جدی ارزیابی کردند. اما اینکه روند مذاکرات می تواند منجر به کاهش اختلافات ایران و غرب و به ویژه حل و فصل پرونده هسته‌ای ایران و رفع تحریم ها شود سوالی است که با احمد شیرزاد در میان گذاشتیم.
به باور این استاد دانشگاه، آنچه که تاکنون توسط آقای روحانی و ظریف در حد تغییر لحن و تغییر رفتار دیپلماتیک انجام شده است بسیار چشمگیر بوده اما در ادامه برای حصول توافق وجود انعطاف در هر دو طرف ایران و آمریکا لازم است.

متن گفتگوی "جرس" با احمد شیرزاد، استاد دانشگاه و عضو جبهه مشارکت اسلامی ایران در خصوص چشم انداز روند مذاکرات ایران و غرب را با هم می خوانیم:

آقای شیرزاد به عنوان نخستین پرسش بفرمایید روند مذاکرات و دیپلماسی دولت روحانی را در رابطه با مذاکره با آمریکا چطور ارزیابی می کنید؟
مذاکرات تازه آغاز شده است. البته شروعی خوبی بوده و طبیعتا اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل می توانست تقارن خوبی برای این شروع باشد. حضور آقای روحانی و استقبالی که از ایشان از سوی سران کشورهای مختلف شد، نشان دهنده علاقه به برقراری رابطه با ایران در میان همه کشورهای دنیا بویژه کشورهای غربی و ایالات متحده آمریکا بود. به نظر من سالها تنش سودی برای دو کشور نداشته و جز هرز رفتن استعدادها نتیجه ای در بر نداشت. بنابراین اگر (خوشبینانه بگوییم) در گذشته دستاوردی داشته اما از این پس آن رابطه خصمانه نمی تواند منافع دو ملت را تضمین کند. بدین ترتیب یک دوره تنش زدایی آغاز شده و می تواند بسیار مفید باشد. تا الان آنچه که توسط آقای روحانی و ظریف در حد تغییر لحن و تغییر رفتار دیپلماتیک انجام شده است بسیار چشمگیر بوده اما در ادامه برای حصول توافق وجود انعطاف در هر دو طرف لازم است. در حقیقت اگر این انعطاف نباشد و مانند گذشته مذاکرات انجام گیرد، تنها به اعلام مواضع خواهد گذشت.

تیرگی روابط بین ایران و امریکا ریشه‌ای تاریخی دارد و در طی چند دهه نهادهایی را در بدنه حاکمیت ایران ایجاد کرده که مخالف سیاست خارجی مبتنی بر رابطه بر آمریکا هستند. تکلیف دولت روحانی در مقابل این نیروها چیست و برای عبور از این نهادها چه راههایی باید پیش بگیرد؟

البته گفتار خصومت آمیز و شعار گونه در هر دو طرف به نوعی به صورت عادت درآمده است. متاسفانه در ایران هم خیلی از این نوع روابط و فرهنگ سیاسی سود می برند. به عبارت دیگر کسانی تنها شکل وجود و حضور فرهنگی شان به این شعارها بسته است و اگر این شعارها را از آنها بگیرید دیگر چیزی برای عرضه کردن ندارند. همچنین علاوه بر سودهای فرهنگی، سودهای سیاسی و اقتصادی هم وجود دارد. به هر حال ارتباطاتی در مجموعه کشور شکل گرفته که عمدتا بر مبنای یک رابطه خصمانه با کشورهای غربی و بخصوص آمریکاست. برخی از کشورهای پیرامون ما هم از این مسئله سود می برند و این سود در مجموعه ساختار سیاسی کشور هم تجلی پیدا کرده است. در مجموع تغییر این شرایط در کوتاه مدت کار دشواری است و بیشتر به ثبات قدم و پایداری نیاز دارد و دولت روحانی بایستی در این مسیر صبور و پایدار باشد، اگر پایدار نباشد مجددا بعد از مدتی فضای مایوس کننده ای بر مردم حکمفرما خواهد شد.

یکی از نگرانی های غرب در پرونده هسته ای، اورانیوم 20 درصد غنی شده ایران است اما ایران غنی سازی اورانیوم را حق قانونی خود می داند. چطور می شود بین این حق و مطالبه های جامعه بین الملل توازن ایجاد کرد؟

ایران می تواند بر مبنای پیمان ان پی تی به کار غنی سازی اورانیوم بپردازد اما به واسطه رخدادهای تاریخی که روی داده با آنچه که غربی ها نام آن را پنهان کاری گذاشته اند یک فضای عدم اعتماد در بین کشورهای غربی ایجاد کرده است که این فضا را می توان از بین برد. به نظر من اگر این فضا از بین برود نفس غنی کردن اورانیوم مسئله مهمی نباشد. بسیاری از کشورها برای مقاصد صلح آمیز این کار را انجام می دهند و از اورانیوم غنی شده در نیروگاهها استفاده می کنند. برای مثال کشور آرژانتین حتی اورانیوم بیست درصد غنی شده را تولید می کند و از آن در راکتورهای مختلف استفاده می شود اما آنچه که مهم است، آن فضای اعتماد است. ایران ممکن است در کوتاه مدت با تغییر بعضی از شرایط مثلا بر سر درصد غنی سازی با غرب به توافق برسد اما در درازمدت اگر فضای اعتماد ایجاد شود و نظارت آژانس یک نظارت مستمر و مفیدی باشد اصولا مسئله غنی کردن مهم نباشد و غربی ها با آن کنار بیایند. علت اینکه قطعنامه های گذشته مطلقا حق غنی سازی را از ایران سلب کردند، فضای عدم اعتماد است که ممکن است با ایجاد فضای اعتماد، مسئله را تغییر داد.

محدودسازی داوطلبانه از سوی ایران می تواند علامتی مبنی بر اعتماد سازی باشد؟

البته ما نمی توانیم بر روی شیوه های اجرایی صحبت کنیم و این بستگی به توافق دو طرف دارد. اما ممکن است راههای مختلف اجرایی باشد، زیرا پرونده هسته ای ایران ابعاد زیادی دارد که ممکن است در هر بسته پیشنهادی انعطافاتی وجود داشته باشد. به عنوان ناظر سیاسی می توانیم این نظر را بدهیم که به هر حال انعطاف از طرف ایران و غرب لازم است. البته باید توجه داشت که اگر آمرییکایی ها بخواهند این فضا را فضای امتیازگیری تصور کنند همانگونه که در تحلیل هایشان هم می گویند که ایران از موضع ضعف به سمت آنها انعطاف نشان می دهد کاملا در تحلیل هایشان اشتباه می کنند. درست است که تحریم ها مشکلات جدی برای مردم ایران بوجود آورده است اما فراموش نکنیم که تغییر فضای سیاسی و روی کار آمدن آقای روحانی مساله شماره یک است. به عبارت دیگر، حتی اگر مشکل تحریم را نداشتیم و مثلا در سال 84 یک رئیس جمهوری مانند آقای روحانی انتخاب شده بود موضوع به همین سمت می رفت. بنابراین آنچه مهم است. تغییر فضای سیاسی در ایران و قدرت گرفتن مجدد اصلاح طلبان در صحنه سیاسی و اجتماعی کشور است. مسئله ای که آقای روحانی مدام بر روی آن تاکید می کند که فرصت ها ابدی نیست دقیقا اشاره بر همین تغییر فضای سیاسی در ایران است. متاسفانه برخی جناحها در کنگره آمریکا و تندروهای جمهوری خواه تصورشان این است که فشارها و تحریم هایی که بر ضد مردم ایران وضع کرده اند باعث ایجاد انعطاف شده، پس با افزایش فشارها می توان امتیاز بیشتری گرفت. اما آنها باید مطمئن باشند که اگر فشارها را افزایش دهند، تمام رشته ها گسیخته خواهد شد.

پس به نظر شما بعد از انتخابات فضای سیاسی کشور باز شده است؟

البته به قول قدیمی ها هنوز جناحهای مختلف سیاسی جایشان در خاکریزهایشان محکم نشده است، زیرا آنچه که در خرداد امسال رخ داد یک زلزله سیاسی و تحول بسیار مهمی بود. مهمتر از تغییر سیاسی کشور، تغییر فرهنگ سیاسی در کشور است. امروز فرهنگ گفتمانی در بخش زیادی از اصولگرایان تغییر کرده است ـ هرچند بسیاری درشان بر همان پاشنه می چرخد ـ اما باز شاهد تغییرات جدی در عرصه کشور هستیم. در فضای نسبتا مثبتی که کار و حرف کارشناسی در زمینه های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بیشتر شنیده می شود، این امید است که بدنه تکنوکرات دولت بتواند نقش مثبتی ایفاء کند و به تصحیح روندها منجر شود. حتی اگر در بعد سیاسی و فرهنگی هم شاهد تغییری نباشیم اما در بعد اقتصادی فشار بر روی طبقه متوسط کاهش پیدا کند. همین طبقه متوسط در ایران قادر است تغییرات بسیار شگرفی را رقم بزند. بنابراین ما در آستانه یک دوره جدی و محکم هستیم که اگر تندروی های داخل کشور و تندروی مخالفان ما در خارج کشور مقداری تعدیل پیدا کند قطعا کمک خواهد کرد که ایران نقش مثبتی را در جهان ایفاء کند.

به نقش ایران در جهان اشاره کردید. به نظر شما تحولات منطقه ای چه متغییرهای جدیدی را در مناسبات ایران و آمریکا ایجاد کرده است؟

ببنید تحول مهم بهار عربی را تقریبا پشت سر گذاشتیم و در حال حاضر تاثیرات مهمی در منطقه داشته است. اما آنطور که تصور می شد که عمق همه جانبه داشته باشد اتفاق نیافتد و روند های برگشت به عقب داشتیم. اخباری که از لیبی می رسد اخبار خوبی نیست و گاهی تمایل به گردن کشی و دیکتاتوری هنوز در کشورهای عربی زیاد وجود دارد. با این حال الان مهمترین موضوع، مسئله سوریه است و تغییر موازنه قوا در سوریه است که نقش ایران را برجسته می کند. در ابتدا تصور می شد که سقوط بشاراسد خیلی نزدیک است و یک فضای مشابه مصر و لیبی را در آنجا خواهیم داشت اما تحولات بعدی و شکل گیری جناح های طرفدار القاعده بکلی مسئله را تغییر داد و فکر می کنم روز به روز برتعداد کشورهایی که به این نتیجه رسیده اند که باید مشکل سوریه را از مسیر سیاسی حل کرد افزوده می شود. کشورهایی مانند عربستان و قطر و تا حدی ترکیه که می خواهند با توافق نظامی این مسئله را حل کنند در موضع ضعیف تری قرار دارند. در این فضای جدید نقش ایران بسیار برجسته است و فکر می کنم ایران می تواند نقش بسیار مهمی که صرفا حمایت بی قید و شرط از نظام بشار اسد نباشد ایفاء کند. از سوی دیگر تن دادن به یک افراط گرایی از نوع القاعده در سوریه هم نباشد. در هر حال پیش بینی من این است که سوریه چاره ای ندارد جز اینکه به سوی یک روند سیاسی برود که همه جناح ها در سوریه باید در آن نقش داشته باشند. اگر مساله با یک توافق نظامی از طرف جبهه های النصره ( شورشیان افراطی) حل شود شاهد قلع و قمع تمام جناح ها خواهیم بود. بنابراین در این فرآیند سیاسی نقش ایران بسیار مهم و مثبت خواهد بود.

مژگان مدرس علوم



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • واکنش یک مقام مسئول ایرانی به توقیف نفتکش در چین؛ نفتکش توقیفی، ایرانی نیست
  • نتانیاهو خواستار ادامه فشارها علیه ایران شد
  • حسین موسویان: آمریکا در توافق نهایی با ایران لغو قابل توجه تحریم‌ها را مدنظر قرار دهد
  • کشتی گازبر ایرانی پس از ساعت ها درگیری با دزدان دریایی نجات یافت
  • پنج کشور عمده صادرکننده کالا به ایران
  • دبیرکل سازمان ملل: تحریم‌ها مانع ارائه کمک‌های بشر دوستانه به مردم ایران است
  • افخم: پیشنهاد ایران به ۵+۱ در برگیرنده حقوق کامل هسته‌یی کشورمان است
  • احتمالا ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدود شده ایران از سوی امریكا آزاد می شود
  • نماینده ایران در سازمان ملل: غرب باید در قبال ایران حسن نیت نشان دهد
  •  
    آخرین اخبار
  • تحقیق و تفحص های مجلس ششم به روایت شکوری راد ؛ نفش سپاه در قاچاق از طریق اسکله های غیر مجاز
  • گزارش بانک مرکزی از گرانی ۱۱ گروه کالایی/ افزایش ۴۷ درصدی قیمت مرغ در یکسال
  • تعویق ۶ ماه حقوق ۵۵ کارگر کارخانه آب کامه‎
  • احمد توکلی: دولت برای تامین یارانه های نقدی کسری دارد
  • هیات پارلمان اروپا از صحن علنی مجلس بازدید کرد
  • حضور مرتضوی در دادسرا درباره پرونده بازداشتگاه کهریزک
  • ۱۲۰ هزار مبتلا به ایدز در کشور تا ۳ سال آینده
  • گزارشی از کمبود کتب درسی پس از یک ماه از آغاز شروع سال تحصیلی
  • صدور کیفرخواست برای فاطمه هاشمی
  • اعزام کاروان‌های اردوهای راهیان‌نور دانش‌آموزی؛ این بار از پردیس
  • حمیدرضا جلایی‌پور: فشار‌های ۸ سال اخیر ناشی از بی‌تدبیری مسئولان بود
  • رییس انجمن آسیب شناسی اجتماعی: ازدواج سرپرست با فرزندخوانده؛ افزایش طلاق از نوع جدید
  • حسن روحانی: توقف روند فزاینده تحریمها با دیپلماسی فعال
  • نامه ۱۴ نهاد مدنی درباره ماده ۲۷ لایحه حمایت از کودکان بی سرپرست و بد سرپرست
  • نسبت مدعیان اصولگرایی با ارزشها و منافع ملی
  • توافق مجلس و دولت برای حذف یارانه نقدی حداقل ۲۲ میلیون نفر
  • افزایش ۶۶درصدی نرخ لوازم خانگی در مقایسه با تابستان پارسال
  • پدر مریم شفیع پور: بازجوی پرونده غرض ورزی کرده؛ از دادگاه تنها تبرئه و آزادی دخترم را انتظار داریم
  • واکنش دکتر توفیقی بعد از معرفی نشدن به مجلس: توضیح خاصی واقعاً نمی توان داد و در نهایت مصلحت در این بوده و این گونه تصمیم گرفته شد
  • مصطفی تاجزاده: نرمش قهرمانانه در داخل یعنی تداوم حبس ها و حصرها
  •