به روز شده: ۰۹:۵۴ تهران - سه شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۲

مرگ سومین دریاچه بزرگ ایران؛ تلاش برای زنده کردن ۵ درصد بستر دریاچه

امروز: در تاریخ ادبیات ایران، برای اسم «هامون» یک واژه هم وجود دارد؛ «هامون شدن.» در فرهنگ لغت دهخدا جلو این واژه آمده است: «ویران گشتن»، «با خاک یکسان شدن» و این حالا حکایت سومین دریاچه ایران است که دهان خشکش را به نشانه التجا به آسمان گشوده و نفس‌های آخرینش را می‌کشد. منابع رسمی خبر می‌دهند که دریاچه هامون به‌عنوان سومین دریاچه بزرگ کشور از نقشه حذف شده و حالا باید به جای تصویر موج‌های خروشان این دریاچه و صیادان سیستانی، کویر نمک را جایگزین کرد و طوفان‌های شن را. آنچه که از آفتاب سیستان هم روشن‌تر است، بدعهدی افغان‌هاست در حق بزرگ‌ترین تالاب مشترک ایران و افغانستان. می‌گویند آنها آب ورودی هامون را از رودخانه هیرمند بسته‌اند و برای دو قبضه کردن این قفل، حقابه دریاچه را هم که سهمشان است، پرداخت نمی‌کنند و همین اختلاف نه‌چندان دیرینه، کمر هامون را زیر بار ۱۵سال خشکسالی، شکانده و حالا دیگر نه از هفتمین تالاب بزرگ جهان خبری هست و نه از بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین کشور. رویای دریاچه هامون، اکنون با معنی واقعی این کلمه یکی شده و بد نیست که لاک غلط‌گیر به دست گرفته شود و بیت‌های بیشمار شاهنامه که در وصف موج‌های خروشان این دریاچه بوده‌اند اصلاح شوند و تنها همین یک بیت از دیوان شمس بماند که: «چو این تبدیل‌ها آمد، نه هامون ماند و نه دریا/ چه دانم من دگر چون شد که چون غرق است در بی‌چون.»

خسرو افسری، مدیرکل محیط‌زیست استان سیستان و بلوچستان در گفت‌وگو با «شرق» تمام حسرتش را در همین یک جمله خلاصه می‌کند: «دلم می‌گیرد از تصویر خشکی این دریاچه» و این جمله اشاره به تاریخی دارد که در آن، هامون برای اهالی همسایه‌اش، کولر آبی بوده است، بادهای وزنده، با رطوبت آب گره می‌خورده‌اند تا از گرمای سوزان بیابان کاسته شود و امروز که آب نیست، فریاد عطش نه از مردم بلکه از تمام جانداران منطقه به گوش می‌رسد. پرندگان که سال‌های نه‌چندان دور برای زمستان‌گذرانی به تالاب هامون می‌آمده‌اند حالا سراغی از این فراموش‌شده نمی‌گیرند و خاک بستر دریاچه، هرروز خشک‌تر و خشک‌تر می‌شود تا جایی که حتی یک قطره از آن ۱۲میلیاردمترمکعب آب باقی نمانده است.

قرار است از «چاه نیمه»‌هایی که روزگاری دور، ژاپنی‌ها برای ذخیره آب در مرز افغانستان و ایران مشخص کرده بودند، برداشت آب صورت بگیرد تا لااقل پنج‌درصد بستر هامون دوباره زنده شود. این خبر خوش را مجتبی نورا، مسوول کمپین همبستگی ملی برای نجات دریاچه هامون می‌دهد و امیدوار است صدای این کمپین بتواند، خطر خشک‌شدن هامون را هم درست شبیه به دریاچه ارومیه برای مردم ایران به یک «درد مشترک» بدل کند.

او به طرح یکی از کارشناسان محیط زیست اشاره می‌کند و می‌گوید حتی می‌شود برقی که از خراسان به افغانستان می‌رود را مجانی به افغان‌ها داد و در ازایش، از آنها خواست، حقابه‌ای را که سال ۵۱ به تصویب رسیده به هامون بازگردانند تا از صرف میلیاردهاتومان هزینه برای جلوگیری از بروز توفان‌های شن و پراکنده‌شدن ریزگردها خلاص شویم اما این یک اقدام بین‌المللی است که نمی‌توان منتظر بود همین امروز عملیاتی شود و کار، کار دولت است و دولتمردانش. ‌در مرکز این ماجرا، مردمی ایستاده‌اند که چشم‌هایشان پر از گردوغباری است که بادهای توفانی از بستر خشک‌شده هامون بلند می‌کنند. در آسمان زابل دیگر نه خبری از دراج هست و نه از فلامینگوهای مهاجر، در عوض این آدم‌ها هستند که توشه مهاجرت بر دوش گرفته‌اند و یکان‌یکان از همسایگی با دریایی که روزگاری منبع درآمدشان بوده و حالا «هامون شده»، به سمت شهرهای بزرگ می‌روند. تق صید درآمده و تورهای ماهیگیران سیستانی، در خیال جعبه‌ها در حال پوسیدگی است تا باز کی مولانایی بیاید و بنالد که: «صاف جان​ها سوی گردون می​رود/ درد جان​ها سوی هامون می​رود.» آری، هامون در هامون‌شدگی خود دست‌وپا می‌زند.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • مصطفی تاجزاده: جنگ طلبان ایرانی به بهانه تحریم می خواهند فضای امنیتی موجود را تداوم بخشند
  • دوست و دشمن اسراییل در ایران کیست؟
  • معصومه ابتکار: تحریم ها و مدیریت منفی، اثرات جبران ناپذیری بر زیست محیطی داشته است
  • محمد جواد لاریجانی: مذاکره اوباما و روحانی را نقشه اسرائیل است
  • تقاضای پناهندگی سه هزار ایرانی از اتحادیه اروپا تنها در فصل بهار گذشته
  • درخواست سازمان گزارشگران بدون مرز از ایران برای آزادی فوری تمامی روزنامه نگاران و وب نگاران زندانی
  • علی لاریجانی: بعید است بحران سوریه به این سادگی حل شود/ آماده حل مناقشه اتمی هستیم
  • حمايت ۳۵ سفير پيشين و کارشناس امنيتی آمريکا از ديپلماسی دولت اوباما برای تعامل با دولت روحانی
  • گزارش روزنامه ارگان دولت: میراث اقتصادی دولت دهم/دولت یازدهم اقتصاد را چگونه تحویل گرفت؟
  •  
    آخرین اخبار
  • معاون اول رئیس‌جمهور: سعی می‌کنیم یارانه نقدی این ماه را بپردازیم/وضعیت منابع و مصارف هدفمندی نگران‌کننده است
  • اردشیر امیرارجمند: رفع حصر باعث نشاط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور می‌شود
  • ممانعت دادسراى اوین از آزادى پژمان ظفرمند
  • محسنی اژه ای : قرار نیست موسوی و کروبی آزاد شوند/ خاتمی ظلم کرده و هنوز ممنوع‌الخروج است
  • دیدار ظریف و اشتون در ژنو
  • محاکمه جدید سید ضیا نبوی به اتهام تبلیغ علیه نظام
  • تعطیلی صنایع چوبی پونل همراه با بیکاری ۸۰ کارگر
  • سید محمدعلی ابطحی به دلیل عارضه مغزی در بیمارستان بستری شد
  • مادر عماد بهاور: نمی دانم چرا و چقدر فشار روی قاضی برای تغییر نظر بوده است
  • روایت فرزند سیدمحمد خاتمی از خرداد ۷۶ و دردسرهای خانواده رییس جمهور
  • واکنش محمد مصدق به پیشنهاد «عفو ملوکانه» برای رفع حصر و حبس چه بود؟
  • فرشاد مومنی: بزرگ‌ترین ضربه‌ دولت گذشته به این کشور، بدنام‌کردن آرمان عدالت بود
  • سخنان نماینده دانشجویان در حضور حسن روحانی: آزادی عزیزان در حبس و بزرگان در حصر تحقق مطالبات مردمی است
  • سردبیر و مدیرمسئول بخارا به ۱۱ ماه زندان و جریمه محکوم شد
  • سرپرست دادگاه کیفری استان تهران: دادگاه عمومی جزایی تهران درباره پرونده ستار بهشتی تصمیم‌گیری می‌کند
  • زهرا اشراقی: می خواهم «انقلاب رنگ» راه بیاندازم
  • اگر گوش سنگین سیاست بازان ندای گفت و گوی تمدن ها را می شنید امروز وضع بهتری داشتیم
  • علی مطهری: نباید به بهانه مصالح انقلاب یا حفظ نظام جلوی آزادی تفکر و بیان گرفته شود
  • رئیس دیوان عدالت اداری: در طرح جدید جرم سیاسی، هر نقدی جرم است
  • کاهش حکم عماد بهاور از ۱۰ سال به ۷ سال حبس تعزیری
  •