به روز شده: ۱۰:۰۵ تهران - یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۲

سعید لیلاز: تبعات حمله امریکا به سوریه برای کشور ما زیاد نیست

امروز: هرچند سعید لیلاز در مباحث اقتصادی شهرت زیادی دارد اما این به معنای آن نیست که درباره مسائل سیاسی و حتی ارتباطات بین‌الملل صاحب تحلیل و نظر نباشد، بلکه برعکس او با رصد دقیق مناسبات بین‌المللی دارای تحلیل‌های جدی و درخور توجهی در این زمینه است که البته تسلط وی بر مباحث اقتصادی باعث متفاوت شدن نظرها و تحلیل‌های او از دیگر کارشناسان و صاحبنظران در این حوزه است.

به اعتقاد این کارشناس اقتصادی و پژوهشگر سیاسی، امریکا بنای آن را ندارد که آغاز‌کننده جنگی تازه در خاورمیانه باشد بلکه صرفا به دنبال برقراری نوعی موازنه نظامی در سوریه است.

لیلاز معتقد است برخلاف نگرانی‌هایی که در جامعه مبنی بر حمله احتمالی امریکا به سوریه وجود دارد تبعات آن چندان کشور ما را درگیر نخواهد کرد.

متن کامل این گفت و گو به نقل از اعتماد به شرح زیر است:

انتشار خبرهایی مبنی بر احتمال حمله امریکا به سوریه باعث به وجود آمدن نگرانی‌هایی در افکار عمومی شده است. اصل این مساله به نظر شما برای کشور ما چقدر جای نگرانی دارد و فکر می‌کنید در صورت حمله امریکا به سوریه دامنه تبعاتی که کشور ما را با آن درگیر می‌کند چقدر خواهد بود؟

اینکه دامنه تبعات آن چقدر خواهد بود دقیقا بستگی به عمق و ابعاد حمله امریکا به کشور سوریه در صورتی که این کار را انجام دهد خواهد داشت. در واقع اگر عمق و ابعاد این حمله کم و محدود باشد، طبیعی است که بر کشور ما اثر جدی نخواهد داشت اما در صورتی که منجر به یک درگیری استراتژیک بلندمدت شود تصور می‌کنم حتما این مساله کشور ما را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد اما به نظرم مجموع مناسبات و تحولات بین‌المللی و حتی رویکردهایی که در داخل کشور شاهدش هستیم نشان‌دهنده آن نیست که اتفاق مهمی در حال وقوع است. یعنی از مجموعه آنچه در مناسبات بین‌المللی درباره مساله سوریه مشاهده می‌شود به نظر نمی‌رسد که ما شاهد وقوع اتفاقات بزرگی باشیم. به گمان من در روزهای آینده یک ضربه نظامی محدود که هم ابعاد و هم مدت آن از یک محدوده خاصی فراتر نخواهد رفت اتفاق خواهد افتاد و باز به گمان من وقوع یک اتفاق نه چندان بزرگ در همین مختصاتی که عرض کردم برای کشورهای منطقه چندان دور از انتظار نیست و به نوعی با آن کنار خواهند آمد. مسائلی هم که متاثر از این مساله در بازار ارز ما به وجود آمده فکر می‌کنم در صورتی که حمله امریکا به سوریه چنانچه اشاره کردم کم‌عمق و محدود باشد سریعا جبران خواهد شد و بعید می‌دانم این مساله بتواند کشور ما را چندان درگیر کند.

شما بر چه اساسی معتقدید امریکا حمله محدودی به سوریه خواهد داشت و تنها نقاط خاصی از این کشور را هدف قرار می‌دهد؟ مبنای تحلیل شما درباره محدود بودن این حمله چیست؟

غیر از شواهد عینی و عملی که همین پنجشنبه‌شب رای تاریخی مجلس عوام بریتانیا تایید شد و همچنین مجموعه مناسباتی که ایالات متحده در خاورمیانه دارد، نشان‌دهنده این نیست که امریکایی‌ها به دنبال تغییر جدی در مناسبات ژئوپولتیک خاورمیانه هستند.

اگر مصداقی‌تر بفرمایید بهتر است. مشخصا کدام موارد در مناسبات امریکا در خاورمیانه را در تعارض با این می‌بینید که این کشور بخواهد جنگ گسترده جدیدی را در منطقه کلید بزند؟

با درکی که من از منطقه و رویکردهای امریکا دارم به نظرم نمی‌رسد این کشور علاقه‌یی به تغییر رژیم در سوریه داشته باشد. الان وضعیت فعلی در سوریه بهترین وضع ممکن برای آنها است. اگر امریکایی‌ها می‌خواهند دخالت نظامی در این کشور داشته باشند اولا این است که آنها ادعایشان این است که سوریه علیه شهروندان خودش سلاح شیمیایی به کار می‌برد و امریکا این مساله را ممنوع می‌داند و الان هم می‌خواهد با مداخله نظامی از اینکه حرف خودش بر زمین بماند جلوگیری کند. نکته دیگری که هزار بار از این مساله مهم‌تر است اینکه در ماه‌های اخیر و بعد از ورود حزب‌الله لبنان و تصرف قُصیر توسط آنها به نفع دولت سوریه، امریکایی‌ها به این جمع‌بندی رسیدند که برقراری اندکی موازنه نظامی - و نه استراتژیک- بین بشار اسد و نیروهای مخالف او به نفع بشار اسد به هم خورده است.

بنابراین امریکایی‌ها از حمله عمدتا تاکتیکی خود این هدف را دنبال می‌کنند که بتوانند آن موازنه نظامی که بین بشار اسد و مخالفانش به هم خورده را مجددا به جای اول خودش بازگردانند. وگرنه به باور من شرایط فعلی هم در خاورمیانه و هم به ویژه در کشور سوریه کاملا در راستای منافع ایالات متحده امریکاست و اتفاقا این همان نکته‌یی است که حدود ۲ سال قبل سید حسن نصرالله یک بار آن را بیان کرد و البته پس از آن هیچگاه این سخن را تکرار نکرد. اما به گمان من این سخن کاملا درست است و الان چه نیروهای تکفیری و سلفی که مخالفان بشار اسد هستند کشته شوند و چه از نیروهای دولت سوریه جان ببازند این مساله به نفع دولت امریکا خواهد بود. همه اینها منجر به آن خواهد شد که قیمت نفت کنترل شود تا امریکایی‌ها راحت‌تر بتوانند منطقه را آن طور که می‌خواهند اداره کنند. الان شما دقت کنید، مساله اسراییل در دعواهای خاورمیانه کاملا از موضوعیت افتاده است. برای نمونه من هیچ گاه باور نمی‌کردم که فلسطینی‌ها به این تنهایی مجبور باشند با اسراییلی‌ها گفت‌وگوهای خود را از سر بگیرند آن هم بدون اینکه دولتی در مصر و سوریه وجود داشته باشد که بتواند به این مساله توجه نشان دهد. در مجموع به نظر من بعید است امریکایی‌ها و اسراییلی‌ها شرایطی بهتر از آنچه در منطقه وجود دارد را برای خود متصور باشند که حالا بخواهند دست به یک حمله وسیع نظامی در سوریه بزنند.

ایجاد موازنه نظامی که به آن اشاره کردید به دلیل تضعیف اسد است که می‌تواند منافع امریکایی‌ها را تامین کند یا اینکه نیروهایی که قرار است برقرار‌کننده این موازنه باشند در جهت منافع امریکا فعالیت می‌کنند؟

مشکل سوریه از دیدگاه امریکایی‌ها این است که جانشین لاییک و نیرویی که بتواند یک حکومت غیردینی را در این کشور مستقر کند وجود ندارد. شما اگر به تجربه بهار عربی نگاه کنید خواهید دید که از نگاه امریکایی‌ها شرط موفقیت و آرام گرفتن کشورهایی که دارای بهار عربی بوده‌اند این است که یک حکومت غیردینی و غیر اسلامی روی کار بیاید. مثلا در یمن، تونس، لیبی و حتی مصر هم که ابتدا اسلام‌گراها روی کار آمدند باز امریکایی‌ها سعی کردند جلوی آن را بگیرند و آن را به عقب برگردانند. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که امریکایی‌ها به برقراری یک حکومت اسلامی در سوریه رضایت نمی‌دهند وگرنه مساله اصلی آنها بودن یا نبودن بشار اسد نیست. چراکه حضور بشار اسد در وضعیت فعلی با نبودنش اصلا تفاوتی ندارد و ظهور و بروزی در عرصه بین‌المللی ندارد. در واقع اثر بین‌المللی و حتی منطقه‌یی نظام سوریه کاملا مضمحل شده است. بنابراین از آنجایی که به وجود آمدن یک حکومت غیردینی و لاییک در سوریه متصور نیست به نظرم بعید است که امریکایی‌ها بخواهند یک جنگ بزرگ را در سوریه آغاز کنند. در واقع سوریه الان به مرکز ظهور همه سلفی‌های منطقه خاورمیانه تبدیل شده است و حتی تا جایی که من شنیده‌ام بسیاری سلفی‌ها و القاعده‌یی‌ها که در زندان‌های برخی کشورهای اروپایی بوده‌اند با هدایت این کشورها در سوریه مستقر شده‌اند. در واقع دولت‌های اروپایی این کار را کردند چراکه کنترل زندانی‌های القاعده‌یی در کشوری مانند سوریه راحت‌تر است. یعنی به جای اینکه یک زندان گوانتانامویی با نظم امریکایی بخواهد از القاعده‌یی‌ها نگهداری کند حالا آنها به زندانی با نظم بشار اسدی وارد می‌شوند تا با نیروهای اسد درگیر جنگ شوند و هر چقدر که می‌خواهند یکدیگر را بکشند.

شما معتقدید که امریکا یک حمله کوتاه، کم عمق با گستره‌یی بسیار محدود را آغاز می‌کند. اما الزاما آنچه امریکا اراده می‌کند قرار نیست تبدیل به واقعیت بشود. یعنی ممکن است برای شروع جنگ اراده امریکایی‌ها کافی باشد اما معلوم نیست که اراده آنها بتواند در خاتمه دادن به جنگ و تعیین محدوده آن تعیین‌کننده باشد.

البته هر اتفاقی ممکن است بیفتد. اگر گمان کنیم که صد در صد هر آنچه امریکایی‌ها می‌خواهند در عمل اتفاق خواهد افتاد به معنای قائل بودن مقام الوهیت برای امریکایی‌ها است و قطعا من چنین اعتقادی ندارم. حتما در صورتی که این جنگ شروع شود اتفاقاتی مغایر با نظر امریکایی‌ها هم خواهد افتاد و بعید نیست که در منطقه برنامه امریکایی‌ها به طور تمام و کمال پیش نرود. اما شما به احتمالاتی که به گسترش این جنگ بینجامد نگاه کنید. اولا توجه داشته باشید که من این اتفاقی که احتمالا الان در شرف وقوع آن هستیم را اساسا جنگ نمی‌دانم بلکه معتقدم یک ضربه نظامی است و نه بیشتر. یعنی این طور نیست که دو طرف با هم درگیر شوند و مثلا امریکا حمله کند و طرف مقابل بخواهد جواب دهد. بلکه از چند هزار کیلومتر آن طرف‌تر احتمالا چند موشک به چند نقطه مشخص در سوریه اصابت می‌کند و حتی ممکن است کار به هواپیما هم کشیده نشود. حالا ممکن است کسانی این احتمال را مطرح کنند که سوریه در صورت حمله امریکا، هدف خود را اسراییل قرار می‌دهد. در این مورد باید بگویم که در شرایط فعلی این ظرفیت برای سوریه وجود ندارد که بخواهد خودش را درگیر جنگ با اسراییل کند و خود سوری‌ها هم تا الان چنین ادعایی را مطرح نکرده‌اند. احتمال دیگری که ممکن است برخی‌ها آن را مطرح کنند دخالت کشور ما است که من این مساله را غیرمحتمل می‌دانم.

چرا؟

برای اینکه کشور ما به لحاظ داخلی و همینطور بین‌المللی شرایط اینکه بخواهد در درگیری‌های سوریه دخالت کند را ندارد. ضمن اینکه اولویت ما هم الان این مساله نیست. فکر می‌کنم همان عواملی که باعث شد کشور ما درباره جنگ عراق یا جنگ افغانستان دخالت نکند همان عوامل این‌بار هم موجب می‌شود ما در جنگ سوریه دخالتی نداشته باشیم. اتفاقا اگر خاطرتان باشد همان زمان که امریکا می‌خواست به عراق حمله کند هم کیهان می‌نوشت روز واقعه فرا رسیده و الان یوم‌الله است. یعنی شما نباید معیارتان برای این مسائل کیهان باشد چرا که ما قبلا هم مقالات اینچنینی در این روزنامه خوانده‌ایم اما شاهد بلااثر بودن‌شان بوده‌ایم.

اما صدام حسین با بشار اسد برای ما متفاوت است. یعنی نظام سیاسی ما به دلایلی حساسیت‌های بالایی نسبت به نظام بشار اسد دارد که این حساسیت‌ها را به هیچ‌وجه درباره صدام نداشت.

به نظر من شما دارید اهمیت ژئوپولتیک سوریه برای ایران را به یک اهمیت ایدئولوژیک، روبنایی و شعاری فرو می‌کاهید و این اشتباه است. نظام سیاسی ما به دنبال منافع ژئوپولتیک خودش است که اتفاقا کاملا هم بجا و درست است.

حتی اگر این را هم بپذیریم باز برای نظام سیاسی ما اصلا ساده نیست که بخواهد به برقراری موازنه نظامی در کشور همسایه خود تن بدهد که به نوعی تضعیف قدرت هم پیمان او است. ضمن اینکه آن نیروهایی که قرار است موازنه نظامی را برقرار کنند بعید نیست نفس حضورشان برای کشور ما با مزاحمت‌هایی همراه باشد.

به اعتقاد من ظهور یک حکومت تکفیری و سلفی در سوریه دردسرهایی کمتر از ایران برای امریکا ندارد. ثانیا نگرانی که شما به آن اشاره می‌کنید مدتی است که اتفاق افتاده است و کاری نمی‌شود کرد. یعنی به لحاظ ژئوپولتیک، سوریه برای ایران یک کشور از دست رفته است. دلیلش این است که اولا این کشور جبهه نظامی ما برای مقابله با امریکا را تا ۳ هزار کیلومتر به مرزهای اسراییل گسترش می‌داد. ثانیا سوریه یک منبع تدارکاتی و لوژستیکی برای تغذیه حماس و حزب‌الله بود. خب می‌دانیم که سوریه فعلی در هر دوی این موارد کارایی خودش را برای ما از دست داده است.

شما در تحلیل خودتان چند کشور را نادیده گرفتید. حالا نمی‌دانم آنها را خیلی موثر نمی‌دانید یا...؟

در ادامه بحث می‌خواستم به آنها هم اشاره کنم. من می‌دانم شما می‌خواهید مساله روسیه را مطرح کنید.

بله، از این طرف روسیه و حزب‌الله لبنان و از طرف امریکایی‌ها هم عربستان و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس.

حزب‌الله ممکن است بخواهد دخالت کند اما قدرت تاثیرگذاری ژئوپولتیک ندارد و برای همین قادر به اینکه این ضربه نظامی را تبدیل به یک جنگ کند نخواهد بود. توجه داشته باشید که حزب‌الله لبنان ارتش بزرگی که ندارد بلکه صرفا یک نیروی مقاومت است که توان تاثیرگذاری عمیق بر چنین مناسباتی را ندارد. اما درباره روسیه باید بگویم این کشور به دلیل تجربه «بلگراد» برای این کشور - که به نظرم بزرگ‌ترین شکست روسیه بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تا الان بوده است - در ضربه‌یی که امریکا سوریه را هدف گرفته نیز دخالت نخواهد کرد. تاکید می‌کنم که به باور من امریکا بنا ندارد چیزی را در سوریه به هم بزند. بلکه می‌خواهد یک موازنه نظامی که در گذشته وجود داشته را به جای خود برگرداند. از طرف دیگر می‌خواهد به کشورهای دیگر هشدار دهد که نگهداری و استفاده از بمب‌های کشتار جمعی بدون مجازات نخواهد بود که این مساله هم انگیزه‌یی برای ورود نیروهای روسی به این درگیری نخواهد بود. روسیه تا حدی که امکان آن را داشته تاکنون در مساله سوریه دخالت کرده و بعید می‌دانم تصمیم داشته باشد پای خود را فراتر از آن بگذارد. یعنی بیش از این توان دخالت ندارد. روسیه می‌تواند مقداری تجهیزات نظامی در اختیار سوریه قرار دهد اما آیا می‌توان تصور کرد که این کشور حالا حاضر به پیاده کردن سرباز در سوریه باشد؟ بنابراین به اعتقاد من ضربه امریکا به سوریه منجر به درگیری نظامی بین روسیه و امریکا نخواهد شد.

شما گفتید که مطالبی که در این خصوص در برخی روزنامه‌های اصولگرایان تندرو منظر می‌شود مبنی بر دخالت ایران در مساله سوریه اعتبار چندانی ندارد.

من معتقدم تا رهبری، نیروهای نظامی و نهادهای موثر در این خصوص اظهارنظر نکرده‌اند سخن و نوشته هیچ فردی نمی‌تواند اعتباری داشته باشد. ضمنا اینکه یک عده تندرو دایما در شیپور جنگ بدمند و عده‌یی کندرو هم دایما بر اجتناب از ورود به جنگ هشدار دهند اتفاقی است که در همه جای دنیا رخ می‌دهد.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • هاشمی رفسنجانی: ایران در مقابل ماجراجویی‌های آمریكا هوشیارانه برخورد كند
  • فرمانده کل سپاه: واکنش‌ها به مداخله نظامی آمریکا فراتر از مرزهای سوریه خواهد بود
  • هاشمی رفسنجانی: ایران در مقابل ماجراجویی‌های آمریكا هوشیارانه برخورد كند
  • مصطفی تاجزاده: محکومیت تهاجم نظامی احتمالی به سوریه به معنای دفاع از عملکرد جنایتبار بشار اسد نیست
  • دستور کار کمیسیون امنیت ملی: رفع تعلیق بانک مرکزی و شکایت به دادگاه‌های بین‌المللی درباره خسارت تحریم‌ها
  • یک نماینده مجلس: فتنه گران دنبال حمله ناتو به ایران بودند!
  • یک مدیر هواپیمایی اعلام کرد: ۶۰ درصد هواپیماهای ایران زمین‌گیر هستند
  • ابراز نگرانی هاشمی رفسنجانی از بحران سوریه: کار را به جنگ نکشانید
  • فرمانده کل سپاه پاسداران: حمله به سوریه به معنی نابودی قریب الوقوع اسرائیل است
  •  
    آخرین اخبار
  • تورم یعنی سرقت قدرت خرید مردم
  • تابش: روحانی آمده تا رویکرد امنیتی و پرونده سازی کنار گذاشته شود
  • انحلال ستاد تدابیر ویژه اقتصادی دولت دهم
  • ۱۶ هزار تن کره در انتظار ترخیص
  • ابعادی تازه از تخلفات رئیس دانشگاه علامه طباطبائی
  • آغاز رسیدگی به پرونده کهریزک در دیوان عالی
  • تاخیر در راه‌اندازی رآکتور اراک تایید شد: زمان‌بندی قبلی عجولانه بود
  • ۷۰ کارگر پارلو از اردیبهشت‌ماه حقوق نگرفته‌اند
  • تعدیل ۵۰ کارگر غرب استیل در بازگشت از تعطیلات تابستانی
  • احمد پورنجاتی: حقوق شهروندی بر اساس فصل سوم قانون اساسی تدوین شود
  • وزیر فرهنگ:دست هنرمند نباید برای مجوز جلو ارشاد دراز باشد
  • بازداشت مریم شفیع‌پور تمدید شد
  • اسحاق جهانگیری: شرایط پیچیده است، با کسری بودجه شدید رو به رو هستیم
  • بهمنی: من فقط یک هفته رییس بانک مرکزی بودم، آن هم در زمان روحانی!
  • آیت هاشمی رفسنجانی: آنان که یاران امام را تار و مار کردند ظلم کردند
  • سیدمحمد خاتمی: امیدواریم نتیجه این انتخابات پایان بگیر و ببندها و آزادی زندانیان و محصورین باشد
  • امام موسی صدر از زبان دخترش حوراء: پدرم اهل گفت و گو و مدارا بود
  • زندانیان زن سیاسی که بیش از ۵ سال است یک روز مرخصی نداشته اند
  • اعتراض وکیل ستار بهشتی به قرار مجرمیت «قتل شبه‌عمد»: نظر ما ارتکاب قتل عمد است
  • اکبر ترکان: عملکرد ۴۵ روز آخر دولت دهم نمونه بارز عملکرد آنان در این سالهاست/ چه دارایی هایی را بخشیدند؟ چه اموالی جابه جا شد؟
  •