به روز شده: ۰۸:۴۴ تهران - شنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۲

اخلاق متکی به مذهب برترین گزینه

امروز: کیان هر اجتماعی در گرو ارزش های معنوی و پایبندی های اخلاقی است که آحاد آن جامعه خود را بدانها می آرایند.

تاهنگامی که ارزش های دینی بر باورها و رفتار جامعه ای حاکم است، آن جامعه پایدار است اما اگر اخلاق و معنویت ازجامعه ای رخت بربندد، آن جامعه دچار هرج و مرج خواهد شد.

مسأله اساسی در زندگی جمعی و فردی، تعدیل غرایز و بازداشتن امیال و عواطف از افراط و تفریط است.

بی تردید بزرگترین مشکل حیات هر اجتماعی بحران غرائز و تکاپوی افراد جامعه صرفا ً با محرک میل و غریزه است. جامعه غریزه مدار مظهر خشونت، قساوت، زیاده خواهی، شهوترانی و سرانجام ناامنی است. در چنین جامعه ای تمایلات انسانی که هر یک در جای خودمی توانند نقش فعال وسازنده ای داشته باشند به دلیل عدم هدایت و عدم کنترل بسان سیلی ویرانگر طغیان نموده و بر بنیانهای بسیاری آسیب می رسانند.

سقراط و ارسطو دو دانشمند معروف یونان باستان، معتقدند که رهبری صحیح غرائز و بارور ساختن فضیلت ها و اخلاق در نهاد اجتماع در سایه علم به خوبی ها و بدی ها مقدور است. بدین معنا که هرگاه آحاد جامعه ای به ارزش خوبی و قباحت بدی آگاهی یافت، آن جامعه به فضایل اخلاقی گرایش یافته و از رذایل دوری می جوید و نتیجه اینکه پایه های اخلاق را تنها علم و دانش تشکیل می دهد.

این اندیشمندان «اخلاق در سایه علم» را سرلوحه درمان جامعه بحران زده می دانستند.

جای گفت وگو نیست که افزایش سطح آگاهی و دانش اثر مطلوبی بر کاهش جرایم اجتماعی داشته و در ترمیم ناهنجاریها مؤثر است. اما این سخن را نمی توان به طور کامل و قطعی پذیرفت زیرا همیشه و در همه موارد مرتکبین جرایم اجتماعی و کسانی که اصول اخلاقی را زیر پا می نهند الزاما ً افراد بی بهره از دانش نبوده اند و نگاهی به لیست بزهکاران و جنایتکاران این نظریه رامخدوش می سازد. چه بسا افراد تحصیلکرده که به دلیل ضعف مبانی مذهبی دچار جرمهای بزرگی می گردند.

بعدها کسان دیگری که به نارسایی این نظریه وقوف یافته بودند، با تعویض جای «علم» با «عقل» درصدد ترمیم نظریه اندیشمندان یونان باستان برآمدند با این توضیح که درپرتو پرورش عقل و خرد انسان می توان از آمار جرم و گناه کاست و فضیلت ها را در نهاد انسان پرورش داد.

این نظریه نیز در نارسایی دست کمی از نظریه قبلی ندارد. زیرا عقل و خرد می تواند تا حدود زیادی از طغیان غرایز بکاهد. اما عقل نیز در برابر خواسته ها و تمایلات دیو شهوت به سان کاهی در برابر امواج کوبنده دریا است.

عقل در مواقع عادی با فروغ طبیعی خود پهنه زندگی را روشن ساخته و انسان را از سقوط در دره نابودی بازمی دارد. اما درمواقع طغیان غرایز این روشنایی آنچنان کم فروغ می شود که انسان گمراه شده و در دره مهیب غرایز سرکش سقوط می کند.

«فروید» و پیروان وی برای چاره جویی آسیب پذیری اجتماع از ناحیه بحران غرایز موضوع تربیت و آموزش اصول اخلاقی و انسانی از بدو کودکی را مطرح کردند و مدعی شدند چون جرایم و ضداخلاق از روح قانون شکن سرچشمه می گیرد بایستی افراد از کودکی تربیت، ارزشها و اصول را فراگیرند. در این صورت در بزرگسالی عمل و احترام به قانون بخشی از شخصیت افراد خواهد بود.

در تئوری فروید و پیروانش به رغم نکات قابل اتکا از یک نکته غفلت شده است و آن اینکه انسان هر چند با اصول اخلاقی تربیت شده باشد برای مقاومت در برابر امواج غرایز سرکش احتیاج به انگیزه و پناهگاههای مستحکمتری دارد. زیرا تمایلات نفسانی گاهی آنچنان روح و روان انسان را دچار تلاطم می کند که تربیت منهای باورهای دینی توان مقاومت دربرابر آن را ندارد.

و سرانجام اخلاق رایج در غرب، با طرح اخلاق انتفاعی، منافع مادی را اساس رعایت های اخلاقی در جامعه قرارداده و با توجیه اینکه منافع مادی و آسایش جمعی انسانها در رفتار مؤدبانه و رعایت اصول اخلاقی و به رسمیت شناختن و پرداخت حقوق یکدیگر می باشد. سعی نموده کمبودهای معنوی جوامع غربی را جبران نمایند.

این نظریه نیز نوعی انحراف از کمال انسانی محسوب شده و انسان را ولو انسان مؤدب و اخلاقی درسطح مادیات نگه داشته و به عنوان یک ابزار که مایه رونق اقتصادی است می شناساند و اهداف بلند آرمانی و انسانی انسان را نادیده گرفته و گرایشهای کمال طلب انسان را معطل می گذارد.

اما اسلام با ارائه اخلاق متکی به مذهب و با پشتوانه قراردادن عقیده به پاداش و کیفر روز بازپسین راهی را نشان می دهد که هم به کنترل غرایز منجر می شود و هم به نیازهای فطری انسان پاسخ می گوید و افق های کمال را پیش روی انسان می گشاید.

ایمان اسلامی با قدرتی برتر در مقابل امواج سرکش غریزه و خواهش های نفسانی می ایستد و صحنه مبارزه با هوا و هوس ها را به راحتی ترک نمی کند و اگر جبهه ای شکست خورد و فروریخت با دعا و توبه به ترمیم آن و بازسازی سنگر دفاع در مقابل سپاه وسوسه های شیطانی می پردازد.
کلمه



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • مادر ابوالفضل عابدینی: چرا مسئولان به صدای تظلم خواهی یک مادر توجه نمی کنند/ حرمت خانه و زندگی مان را هم نگه نداشتند
  • همسر شهید باکری: روزی به کوچه اختر خواهم رفت و عذرخواهی خواهم کرد
  • مرخصی دائمی برادر حسین!
  • انتقاد امام جمعه ایذه از محاصره روستاییان پشت آب سد کارون: اسرائیل هم اینگونه غزه را محاصره نکرد
  • علی اکبر ناطق نوری: امیدوارم شاهد آزادی احزاب سیاسی در دولت روحانی باشیم
  • نگرانی مصلحی از حضور خاتمی در مراسم تحلیف: سران فتنه در نظام جایگاهی ندارند/پرونده سازی وزارت اطلاعات برای برخی گزینه های وزار
  • پنج روز بی‌خبری از مریم شفیع‌پور، زندانی سیاسی
  • تهران چنار ندارد/ قطع درختان به خاطر ادامه بزرگراه همت
  • در خواست آیت الله بیات برای توقف اعتصاب غذای فعالان آذری
  • روی آوردن داروخانه ها به فروش لوازم آرایشی
  • عدم حضور هاشمی و روحانی در سخنرانی احمدی نژاد و سیداحمد خاتمی در روز قدس
  • احضار مسعود باستانی به زندان
  • ۱۴ پرسش از رهبری و یک عذرخواهی از میرحسین و کروبی
  • بازخوانی بیانیه شماره ۱۳ میرحسین موسوی: روز قدس مختص به یک سلیقه و یک گرایش نیست
  • علی سعیدی در واکنش به سخنان علی مطهری: ایشان پختگی سیاسی کافی را ندارد، بهتر است وارد عرصه سیاسی نشود
  • من یک نانجیب هستم!
  • آرش نصیرزاده، دانشجوی کارشناسی فیزیک در بند ۳۵۰ اوین
  • شاگرد سابق مصباح یزدی: مخالفان خاتمی بزودی پیشیمان می شوند
  • قدس؛ روز فریاد علیه همه ظالمان و ستمگران
  • تعطیلی کارخانه تولید قطعات خودرو «فجر ایلام»
  •