به روز شده: ۰۸:۱۱ تهران - یکشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۲

احیای گزینه اصلاح از درون

نویسنده: محمود صدری

امروز: دستاورد‌های آقای هاشمی رفسنجانی در چندین محور با کارنامه آقای دنگ شیائو پینگ قابل مقایسه است.

راه‌های طی شده ۴۱

کارنامه دنگ شیائو پینگ در برابر هاشمی رفسنجانی


دو سال پیش مقاله‌ای تحت عنوان "آیا توسعه به سبک چینی در ایران امکان پذیر است؟" نگاشتم.[۱] مدعای آن نوشتار این بود که برغم ویژگی‌های چهارگانه چین معاصر (انعطاف ایدئولوژیک، نیروی اولیه جهش، عدم فساد رهبری، و اقتصاد غیر نفتی) که اجرای مدل توسعه چینی را در ایران ناممکن می سازد، شباهت هائی نیز در پتانسیل اصلاحات، بویژه در بزنگاه بحرانی آغاز دهه چهارم استقرار نظام (۱۹۷۸ در چین و ۲۰۱۳ در ایران) مشاهده می شود. بخشی از آن مقاله به مقایسه بیوگرافی علی اکبر هاشمی رفسنجانی و دنگ شیائو پینگ اختصاص داشت . کاندیداتوری اخیر آقای هاشمی رفسنجانی برای پست ریاست جمهوری نگارنده را بر آن داشت که با تفصیل بیشتری به شباهت‌های میان این دو شخصیت انقلابی و اصلاح گرا بپردازم.

دستاورد‌های آقای هاشمی رفسنجانی در چندین محور با کارنامه آقای دنگ شیائو پینگ قابل مقایسه است. باور دارم که با توجه به این نقاط مشترک، برای ایشان همان امکان تاریخی برای متحول کردن نظام وجود دارد که ۳۵ سال قبل برای دنگ شیائو پینگ موجود بود.

نخست: هردو از خودی‌های رهبری انقلاب و رژیم انقلاب بوده اند. از همان ابتدا در انقلاب و استقرار رژیم شرکت داشته به آن وفادار بوده اند. پینگ در سال ۱۹۲۳ به حزب کمونیست پیوست و در سهمگین‌ترین نبرد‌ها با مهاجمین ژاپنی و نیز نیروهای چین ملی برهبری چانکای چک شرکت کرد و در راهپیمائی تاریخی ارتش مائو که به پیروزی حزب کمونیست در ۱۹۴۹ انجامید شرکت نیز داشت. نقش هاشمی نیز چه به عنوان یک مبارز و زندانی سیاسی قبل از انقلاب و چه در نقش یکی از نخبگان اصلی کشور در زمان ولی فقیه اول و دوم ایران نیز تردید بردار نیست و نیازی به تفصیل در این مقام ندارد.

دوم: هردو از سوی جناحی از رهبری مغضوب واقع شدند. پینگ دو بار در زمان مائو تسه تونگ به جهت اختلافش با مشی اقتصادی حزب کمونیست مشمول تصفیه شد و بخصوص در زمان انقلاب فرهنگی چین (۱۹۶۶-۱۹۷۶) به تبعید و کناره گیری از قدرت تن درداد، اما به سبب اطمینانی که به شخصیت و اخلاص او وجود داشت، پس از مدتی اجازه ادامه فعالیت مجدد و شرکت در تصمیم گیری‌های سیاسی یافت. هاشمی نیز طی چهار سال اخیر مغضوب دستگاه حکومتی بوده و به نسبت فاصله افزاینده‌ای که از مراکز تصمیم گیری یافته، آماج انتقادات و کنایه‌های خصمانه حکومتیان و حامیان آنها قرار گرفته است.

سوم: برغم فراز و نشیب‌های سیاسی، هردو شخصیت متحدین ثابت قدمی در درون رژیم داشته اند که در مورد دنگ شیائو پینگ موجبات سقوط دشمنان سوگند خورده او (حلقه چهار نفره)[۲] را فراهم کردند. در مورد هاشمی نیز هواداران متنفذ او بطور ضمنی از او در برابر خشم حکام در چهار سال اخیر حمایت کرده در جریان کاندیداتوری او نیز بصورت طیف گسترده‌ای از شخصیت‌های سنتی حضور خویش را محسوس نمودند.

چهارم: هردو شخصیت همکاران و همفکران جوان و کارامد را به کار گرفته بال و پر داده اند. اطرافیان دنگ شیائو پینگ را کسانی مانند چن بون (از رهبران لایق حزب کمونیست چین) و ژائو ژیانگ (از اصلاح طلبان برجسته و مدیران کارای سطوح بالای دولت) تشکیل می دادند.[۳] رفسنجانی نیز گروهی از تکنوکرات‌های خوش فکر که به "کارگزاران سازندگی" موسوم شدند را برکشید. اینها توانستند -- و بار دیگر نیز می توانند -- با شناخت حرفه‌ای از یکدیگر و سابقه کار با رئیس جمهوری به ترمیم اقتصادی، سیاسی، و فرهنگی کشور کمر بر بندند.

پنجم: دنگ شیائو پینگ و اکبر هاشمی رفسنجانی مدرنیزاسیون اقتصادی را مقدمه واجب و زیرساخت ضروری مدرنیزاسیون سیاسی دانسته اند. شکی نیست که اصلاحات سیاسی دوره خاتمی بدون اصلاحات اقتصادی دوره رفسنجانی امکان پذیر نبود؛ همچنانکه دنگ شیائو پینگ به عنوان معمار رفرم نظام اقتصادی چین شناخته می شود، رفسنجانی نیز به "سردار سازندگی" موسوم گشته است. هر دو حامیان طبقه متوسط آسیب پذیر دوره میانه انقلاب بوده اند. و می دانیم که دموکراسی مدرن بدون حضور طبقه متوسط و تحصیلکرده امکان موفقیت کامل ندارد.

ششم: هر دو اصلاح گرایانی محافظه کار بوده اند. این ملغمه اصلاح گرائی و محافظه کاری (بخوانید احساس وظیفه نسبت به حفظ نظام) موجبات ایجاد حد اقل اعتماد از سوی قدرتمداران حکومتی و نیز اصلاح گرایان ملی را فراهم می آورد. در چین، برغم بت شکنی اقتصادی که دنگ شیائو پینگ به آن همت گمارده بود، رهبران سیاسی کشور که بحران اقتصادی را لمس می کردند و ضمنا می دانستند اصلاحات دنگ شیائو پینگ موجبات کناره گیری یا قتل عام آنها را فراهم نخواهد آورد سکان قدرت را به او سپرده رقبای سخت گیر و بنیاد گرای او را قلع و قمع کردند. مشی سیاسی هاشمی نیز می تواند بار امکانات همانندی را برای او فراهم آورد.

هفتم: هردو دو استعداد ویژه‌ای در خنثی و بی‌اعتبار کردن نقد افراطیون داشته اند و با کرامت و گاه با طنز یا ضرب المثلی از کنار این همج رعاع گذشته اند. مثلا دنگ شیائو پینگ در پاسخ به این اتهام که سیاست اقتصادی وی به مثابه دنباله روی از راه سرمایه داری است اظهار داشت: "گربه‌ای که موش می گیرد چه فرقی می کند سیاه باشد یا سفید؟" و در پاسخ به این انتقاد که اصلاحات اقتصادی به مطالبات سیاسی نیز خواهد انجامید گفته بود: "وقتی پنجره را باز می کنید که هوای اتاق تازه شود ممکن است یکی دو تا مگس هم وارد شوند!"[۴] هاشمی رفسنجانی نیز در موارد گوناگون از این شگرد‌ها استفاده کرده بطوری که به "شوخ طبعی" وبذله گوئی حتی در شرایط بحرانی معروف است. این کار از هر کسی ساخته نیست. دنده پهن می خواهد، اعتماد به نفس می خواهد، سابقه فعالیت سیاسی می خواهد، و البته ذهن نقّاد.

هشتم: سر انجام، هردو آنها پس از یک عمر فراز و نشیب سیاسی، تنها در آخرین دهه‌های عمرشان امکان ایجاد تحولی اساسی در نظام بدست آورده اند و دانسته اند که ابر و باد و مه و خورشید فلک سیاست در کار بوده اند تا چنین فرصتی برایشان حاصل شود و لذا در شکران این نعمت اهل غفلت نبوده اند.

***

۱۲ سال قبل در کشاکش انتخابات دوره دوم ریاست جمهورخاتمی، بدخواهان بنیاد گرای او در و دیوار شهر‌ها را با شعار "نمی گذاریم خاتمی گرباچوف ایران شود" سیاه کرده بودند. این تهمت‌ها و افترا‌ها البته بی‌جا و بی‌مسما بودند. نه خاتمی گورباچوف بود یا می خواست باشد و نه ایران روسیه. شعار رفسنجانی دنگ شیائو پنگ ایرانی، اما، نه افراط است و نه افترا؛ و هر که را، از محافظه کار و اصلاح گرا، عقلی در سر باشد به آن آفرین و آمین خواهد گفت. به چشم امید می بینم، همچنانکه دنگ با کیاست و پایداری، و با خطر کردن خشم مرتجعین کوته فکر و سبک مغز موفق به تغییر مسیر رژیم چین شد و خوشنام و کامروا از دنیا رفت، رفسنجانی نیز خواهد توانست پتانسیل "دنگی" خود را در راه نجات کشور هزینه کند.


پانوشت ها
---------------------
[1]http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/01/110127_l23_china_iran_development_sadri.shtml سایت بی بی سی:
7 بهمن 1389

[2] "Gang of four" گروه چهار نفره از هواداران متعصب راه مائو تسه تونگ مرکب بود از: چیانگ شینگ (بیوه مائو)، ژنگ چوکیائو، یائو ون یوان، و ونگ هانگ ون.

[3] Chen Yun, Zaho Ziang, see: Ezra Vogel, Deng Xiaoping and the Transformation of China, Belknap, 2011.

[4] Rana Miller, Modern China: A Very Short Introduction, Oxford, 2008



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • از بیراهه سیاست بازی تا راه سیاستمداری
  • عواقب تاریخی سرکوب اراده ملی: درسی از افول ستاره سرخ بر فراز اروپا
  • محمود صدری: بازار افراط گرایی را با خونسردی می توان کساد کرد
  • محمود صدری: حاکمیت مشارکت پر شور مردم را نمی خواهد؛ تئاتر انتخابات می خواهد
  • راههای طی شده (۲)
  • راه های طی شده (۱)
  •  
    آخرین اخبار
  • مصطفی تاجزاده : وظیفه همگان اعم از اصلاح طلب و اصولگرا و مستقل را رأی دادن به هاشمی می دانم
  • ۴ هفته تا انتخابات؛ رویارویی زیباکلام و عبدی، چالش میان ماندن یا نماندن هاشمی
  • حمیدرضا جلایی پور: هاشمی نامزد مردم است نه گروه‌های سیاسی اشتراک
  • آغاز به کار ستاد جوانان حامی هاشمی رفسنجانی در کرمانشاه
  • هشدار خانواده میرحسین و کروبی درباره خبرسازی های رسانه های اقتدارگرا
  • علی مطهری: مطهری: جنتی عوام‌فریبی می‌کند، بنز هاشمی گرانتر از پژوی او نیست
  • محمود دولت‌آبادی: خاتمی «کلیدر» من را خوانده بود و از آن دفاع کرد/ شاملو بیشترین حق‌التحریر را به من داد
  • پاسخ دکتر معین به اضهارات ضد و نقیض قالیباف پیرامون حوادث دانشجویی 78 و 82
  • کاهش شدید واردات ایران بر اساس گزارش گمرک
  • هادی حیدری برنده ششمین دوره جایزه روزنامه‌نگاری «امید» شد
  • معرفی معاونت های ستاد انتخاباتی هاشمی رفسنجانی
  • وزیر امور خارجه روسیه: بر حضور ایران در کنفرانس سوریه پافشاری خواهیم کرد
  • پاکستان در ازای برق ۱۰۰هزار تن گندم به ایران می‌دهد
  • جنتی: برای رئیس جمهور جامع شرایط باید از خدا بخواهیم کسی را بسازد و بفرستد
  • پیشنهاد سر حلقه خانه فاطمی به وزیر وقت: پول بده تا مجلس را بخرم، هماهنگ شده!
  • هشدار مرکز پژوهشهای مجلس به دولت در زمینه تعیین تکلیف بانک مرکزی در بودجه 92
  • یک مقام مسئول عنوان داشت: سوخت ۳۰ درصد گران می‌شود، سقف یارانه های پرداختی ثابت می‌ماند
  • سردار صنیع خانی: ناشناس بین مردم بروید تا اعتراضات را بشنوید
  • انتقاد محجوب از سم پاشی ها علیه هاشمی در مجلس: ثبت نام ۴۰۰ نفر نماد دموکراسی و آزادی نیست
  • انتقاد یک نماینده مجلس از کم توجهی دولت و شهرداری به مردم حوزه انتخابی خود
  •