به روز شده: ۲۳:۲۰ تهران - شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۱

تحریم های اقتصادی، مانعی برای آزادی و دموکراسی

نویسنده: حسین نورانی‌نژاد

امروز: دور جدید تحریم های اقتصادی علیه ایران، در ادامه مسیری است که پیشتر توسط آمریکا و دیگر قدرت های جهانی برای پیشگیری از برنامه های هسته ای ایران بکار گرفته شده اند. این تحریم ها که در ابتدا با عنوان تحریم های هوشمند قرار بود فقط حکومت ایران را تحت فشار قرار دهد، همانطور که قابل پیش بینی بود تاثیر چندانی بر قدرت نظامی، امنیتی، سیاست خارجی و اعمال اقتدار داخلی حکومت در ایران نداشته و در عوض تاثیرات ملموسی بر حوزه اقتصادی ملی و در پی آن زندگی روزمره مردم گذاشته است.

بر این اساس هرچند حرف از شکست سیاست تحریم از سوی غرب هنوز زود است اما قطعا ادعای پیشین آمریکایی ها مبنی بر هوشمندی تحریم های اقتصادی، شکست خورده است، به این دلیل ساده که بیشترین فشار را به مردم وارد کرده و نه حکومت. اما اگر مواضع اخیر آمریکایی ها از جمله موضع سال گذشته خانم کلینتون در یکی از مصاحبه هایش را ملاک بدانیم که به زبان دیپلماتیک گفت در پی اعمال فشارهایی هستند که نهایتا مردم در برابر سیاست های هسته ای نظام ایستادگی و مخالفت کنند، هنوز برای نتیجه گیری شکست تحریم ها زود است.

اما مساله نیروهای دموکراسی خواه داخل با این تحریم ها چگونه است؟ به نظر می رسد که بنا بر تجربیات پیشین از دوران دولت هاشمی رفسنجانی تاکنون، این مساله در بزنگاه های سیاسی کاملا رخنمائی کرده که نیروی اصلی دموکراسی خواه در ایران، گروهی از مردم شهرنشین با درآمد متوسط و گرایشات مدنی است که می توان با تسامح آنها را "طبقه متوسط شهری" نامید.

این تحریم ها بیشترین تاثیر اقتصادی خود را بر روی این گروه از مردم گذاشته است. مردمی که با توجه به دولتی بودن بخش بزرگی از اقتصاد ایران، یا کارمند و حقوق بگیر این ساختار بزرگ اقتصادی هستند و یا اگر در بخش خصوصی فعالیت دارند، برای گرفتن کار و پروژه، اغلب باید به سراغ بخش دولتی بروند. آن هم دولتی که مدت هاست ترجیح داده هزینه های عمرانی و زیرساختی اش را متوقف کند و درآمد کم شده ناشی از تحریم و سوء مدیریت اقتصادی را در بخش های مربوط به حفظ قدرت سخت افزاری و امنیتی خود متمرکز کند. به بیان دیگر تحریم ها صرفا میزان و اولویت های تخصیص منابع حکومت را تغییر داده است. به این ترتیب جریان حاکم کاهش درآمدهایش را در هر بخشی که اعمال کند، یقینا با توجه به بحران سیاسی داخلی و دشمنان زیادی که در عرصه جهانی دارد، پولش را در وهله اول خرج بقا و امنیتش می کند نه عمران و آبادانی.

در چنین شرایطی، تحریم ها به کمک سیاست گذاری های غلط دولت شتافته و نه تنها به کاهش پویایی اقتصادی در کشور منجر شده، بلکه اسباب تورم و گرانی روزافزون شده و روز به روز طبقه متوسط در ایران را لاغر و لاغرتر کرده است. طبقه ای که او هم به خیل طبقه محروم می پیوندد تا از سر ناچاری، دغدغه های فرامعیشتی و مدنی اش را فرو گذارده و تلاش بیشتر بر امرار معاش کند.
نگاه کوتاهی به برنامه متقابل جریان حاکم در برابر طبقه متوسط نیز در اینجا بی مناسبت نیست. مهم ترین برنامه اقتصادی سال های اخیر، هدفمندی یارانه هاست. برنامه ای که بسیاری از کارشناسان اقتصادی و سیاسی، آن را برنامه ای عامدانه یا به صورت خوشبینانه، غیر عامدانه برای تضعیف این طبقه در ایران می دانند. برخی از نیروهای وابسته به جریان حاکم که گاه به صراحت در این باره سخن گفته اند. به عنوان مثال چندی پیش ابراهیم فیاض، از طرفداران دولت در مصاحبه ای با شبکه ایران، ارگان رسمی دولت به صراحت بر ضرورت انجام فاز دوم هدفمندی یارانه ها تاکید داشت، و مخالفان آن را کسانی می دانست که نگران از بین رفتن طبقه متوسط به قول او مصرف زده در ایران هستند. در اینباره نظرات منتقدان دیگر اقتصادی و سیاسی آنقدر به کفایت وجود دارد که از اطاله کلام و اثبات آن در اینجا می گذریم.

به نظر می رسد هماهنگی نانوشته بین سیاست های داخلی جریان اقتدارگرایی با تحریم های اقتصادی، به یکی از موانع اصلی پیشبرد جنبش مدنی دموکراسی خواه در ایران بدل شده است. این در حالی است که بسیاری از مشکلات داخلی و خارجی که این جنبش مدنی درباره آن حرف و نظر دارد، مسایلی هستند که با صلح و امنیت جهانی پیوستگی دارند و اعتمادزایی بیشتری برای دیگر کشورها در پی دارد. تصور پیچیده ای نیست اگر فکر کنیم که وجود دولتی که نماینده این جنبش مدنی در حکومت باشد، به مراتب دغدغه های امنیتی منطقه و جهان را که مدعی است به خاطر آنها سیاست تحریم را در پیش گرفته، کاهش می دهد. ایران جزو معدود کشورهای منطقه است که نسبت مستقیمی بین دموکراسی و تساهل حکومتی و به قدرت رسیدن نیروهای مدرن و مداراگر دارد. در بسیاری از کشورهای دیگر، انتخابات آزاد چه بسا به قدرت گرفتن نیروهای تندرو مذهبی و بنیادگرا بینجامد، اما تجربه جمهوری اسلامی در ایران باعث روند دیگری شده است. مطمئنا دموکراسی در ایران هر چقدر که تعمیق یابد، سود داخلی آن به همه مردم، چه در جنبه آزادی های اجتماعی و فرهنگی و چه حتی رفاه و مسایل معیشتی خواهد رسید. همان طور که وضع مردم با توجه به درآمدهای کمتر دولت از فروش نفت، در دوره اصلاحات به مراتب بهتر از امروز بود. این سودی است که هیچ کس در داخل و خارج از آن متضرر نخواهد شد.

به این ترتیب، هر سیاستی که منجر به تضعیف این جنبش و این طبقه شود را می توان سیاستی غلط و همسو با سیاست های داخلی ضد دموکراسی دانست. بر این اساس است که تحریم های اقتصادی فارغ از جنبه های حقوق بشری آن، مورد نقد اکثر فعالان جنبش سبز و اصلاحات در ایران قرار دارد و چه بسا متناسب با نقشی که این تحریم ها در تضعیف جامعه مدنی و دموکراسی خواه ایران دارد، شایسته موضع گیری و مخالفت های بیشتری است.

منبع: نوروز



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
آخرین اخبار
  • راه اندازی کمپین ضد تحریم دارو
  • عواقب تاریخی سرکوب اراده ملی: درسی از افول ستاره سرخ بر فراز اروپا
  • مادر سهراب اعرابی: دنبال آگاهی و زندگی هستیم، نه خشونت و انتقام/ ظلم‌ها پنهان نخواهد ماند
  • جلسه احمدی نژاد با برادران لاریجانی پس از استیضاح جنجالی
  • مقایسه دو سرنوشت برای دو نقدِ یکسان به احمدی نژاد
  • حمیدرضا جلایی پور: محافظه‌کاران با سونامی اجماع اصلاح‌طلبان در انتخابات رو به رو هستند
  • مادر شهید شیرودی دار فانی را وداع گفت
  • معصومه ابتکار بر حضور فعال اصلاح طلبان در انتخابات شوراها تاکید کرد
  • افزایش ۱۴ درصدی مرگ و میر کارگران در حوادث ناشی از کار
  • باز هم احمدی نژاد از ابلاغ یک قانون خود داری کرد: قانون بیمه کارگران ساختمانی
  • اردشیر امیر ارجمند: با میرحسین مخالف‌اند، چون می‌خواهند کشور را بی‌برنامه و هیأتی اداره کنند
  • رئیس دادگاه کیفری تهران: قرار بر علنی بودن دادگاه مرتضوی است
  • همبستگی خانواده زندانیان سیاسی با خانواده ابوالفضل قدیانی
  • به زودی منتشر میشود: نامه انتقادی ۴۳ اقتصاددان به احمدی نژاد
  • دادستان باید علیه مسببان آلودگی هوا اعلام جرم کند
  • بازداشت یکی از مدیران ارشد پتروشیمی به اتهام فساد مالی گسترده
  • بازجوی مهدی خزعلی: این‌قدر برایت پرونده‌سازی می‌کنیم که وقت سرخاراندن نداشته باشی
  • پیاز؛ کیلویی 2500 تومان
  • 2.7 میلیون بیکار در فصل پاییز
  • واکنش وزارت خارجه به پناهنده شدن یک دیپلماتش در نروژ: به دلیل مشکلات شخصی نیامده است
  •