به روز شده: ۱۰:۲۹ تهران - شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱

كنش امروز معناگر گذشته

نویسنده: عباس عبدی

امروز: براي نسلي كه انقلاب را تجربه كرده و در آن حضور داشته‌اند، دهه فجر، معنا و مفهوم ديگري دارد. از يك سو به ياد خاطرات انقلاب افتاده و اوج‌گيري فضايل انساني و حس همبستگي اجتماعي و اقدام مشترك و روحيه ايثار و گذشت و صداقت را به ياد مي‌آورند، و اينكه چگونه در جريان رودخانه خروشان ملت، براي رسيدن به كشتزار آينده و آبياري آن در حركت بودند و از سوي ديگر نگاهي به كارنامه خود و انقلاب مي‌اندازند و مي‌پرسند كه آيا انقلاب براي رسيدن به نقطه كنوني بود؟ در اين يادداشت مي‌كوشم كه به مناسبت سالگرد پيروزي انقلاب به چند نكته مرتبط با آن اشاره كنم. تا اندكي از اين دوگانگي نگاه بيرون آييم.

1-‌ يكي از مهم‌ترين تحريفاتي كه از انقلاب مي‌شود، اين است كه شرح داده شود، مردم در آن زمان دنبال چه چيزهايي بوده‌اند، و سپس با پاسخي خودساخته كه به اين پرسش مي‌دهند، مي‌خواهند نتيجه بگيرند كه پس براي حفظ انقلاب بايد همان خواست را اجرا كرد و پيگير بود. اين تحريفي آشكار از واقعيت انقلاب است زيرا مساله اصلي انقلاب اين نبود كه مردم چه مي‌خواستند، بلكه مساله اصلي آن بود كه چرا خواست مردم (مستقل از اينكه چه هست) مورد توجه قرار نمي‌گيرد. آنان كه درصددند با طرح مضمون خواست مردم، اصل و اعتبار اين خواست را ناديده بگيرند، در پي وارونه كردن معنا و مفهوم انقلاب هستند.
به ويژه وقتي اين پرسش مطرح مي‌شود كه؛ چه كسي مي‌تواند بگويد كه خواست مردم در آن زمان چه بوده است؟ مگر همه مردم ايران يك خواست و با يك تفسير و تعبير داشتند؟ به‌علاوه بر فرض محال چنين خواستي هم بود، چرا بايد مردمان بعدي به آن ملتزم باشند؟ مگر عقل و شعور و دانش مردمي كه در فضاي استبدادي بزرگ و تربيت شدند، از مردماني كه در محيط پس از انقلاب تربيت شده و بزرگ مي‌شوند، بيشتر و معتبرتر است؟ اگر پاسخ مثبت است اين به معناي نفي انقلاب است، ولي اگر پاسخ منفي است، كه منفي است، در اين صورت تداوم انقلاب تنها يك راه دارد، احترام به خواست مردم در هر لحظه و هر زمان. و از اين نظر تداوم انقلاب، به معناي از ميان بردن زمينه‌هايي است كه مانع شكل‌گيري و تحقق خواست مردم مي‌شود.

آنچه را كه نبايد فراموش كنيم اين است كه خواست واقعي مردم فقط در فضاي آزاد همراه با گفت‌وگو شكل مي‌گيرد و معنا و مفهوم پيدا مي‌كند. بنابراين تداوم انقلاب، منوط استمرار و امكان داشتن تحقق خواست مردم و شكل‌گيري اين خواست در فضاي آزاد است.

2-‌ ويژگي مثبت انقلاب، ايجاد روحيه اميد و آرمان و شكل‌گيري وجه كنشگرانه در فرد است. البته اين وجه مي‌تواند منفي هم بشود، و آن هنگامي است كه فرد انقلابي، فكر كند كه خواستن، توانستن است؛ و هرچه را بخواهد، انجام مي‌شود و اراده‌گرايي بر او غلبه پيدا مي‌كند. ما به همان نسبت كه نبايد از وجه مثبت انقلاب غافل شويم، نبايد دوباره و شايد چند باره در دام وجه منفي آن گرفتار شويم. غفلت از وجه مثبت، موجب مي‌شود كه ما همواره در گذشته خود و تاريخ‌مان زنداني شويم، و شب و روز به اين فكر كنيم كه چه مي‌شد اگر فلان اقدام يا بهمان واقعه رخ نمي‌داد يا رخ مي‌داد، ولي توجه نمي‌كنيم كه مشكل اصلي ما اين نيست كه حسرت گذشته را بخوريم، مشكل آنجاست كه چه كاري كنيم كه 30 سال بعد حسرت رفتارهاي امروزمان را نخوريم.

بنابراين نگاه حسرت‌آميزي كه پندآموزي ندارد، بدترين نگاهي است كه مي‌توانيم به گذشته داشته باشيم. جالب اينكه برخي از افراد، رفتارهايي از گذشته را نقد كرده و محكوم مي‌كنند كه امروز همان رفتارها را به گونه ديگري انجام مي‌دهند و نقد آنان از گذشته، بيش از آنكه آموزنده باشد، به عنوان پشتوانه‌يي براي توجيه و تكرار رفتارهاي غيرعقلاني امروزشان كاربرد دارد!

3-‌ رويدادها و پديده‌هاي اجتماعي داراي اثرات و تبعات قطعي و ذاتي نيستند. براي مثال ذات پديده‌يي فيزيكي چون آتش سوزاندن است، ولي پديده اجتماعي چنين ذاتي ندارد، و بستگي به نحوه برخورد ما، تبعات متفاوتي پيدا خواهد كرد. هنگامي كه دو نفر در مسابقه‌يي شكست مي‌خورند، اولي مأيوس و نااميد شده و در نتيجه ضعيف‌تر مي‌شود، ولي دومي انگيزه‌يي دو چندان پيدا مي‌كند، تا اين شكست را جبران كند و آن را پلكان صعود به قله قهرماني قرار مي‌دهد. وقتي هم دو نفر در مسابقه‌يي پيروز مي‌شوند، اولي خود را اشباع شده حس مي‌كند و به سرعت در مدار نزول قرار مي‌گيرد و دومي ماندن در قله را هدف قرار داده و با كوشش و تمرين بيشتر سعي در حفظ آن جايگاه مي‌كند. ملت آلمان دو بار در جنگ جهاني اول و دوم شكست خوردند، ولي دو نتيجه متفاوت از اين دو شكست را تجربه كردند، كه يكي به هيتلر و شكست بعدي اين كشور ختم شد و ديگري به آلمان كنوني. ما رويدادهاي گذشته را نمي‌توانيم تغيير دهيم، چون گذشته است، چه خوب بوده و چه بد؛ ولي مي‌توانيم تفسير و تعبير و درس‌آموزي خود را از اين رويدادها و گذشته داشته باشيم، تا حال و آينده خود را بهبود بخشيم. به جاي غرق شدن در لذت موفقيت‌هاي گذشته يا غرق شدن در حسرت شكست‌هاي گذشته، موفقيت و شكست را به يك اندازه، پلكان ترقي خود قرار دهيم و گمان نكنيم كه آثار و تبعات رويدادهاي اجتماعي گذشته، مستقل از رفتار امروز ماست. در واقع ما در هر لحظه با كنش موثر خود، در حال معنا دادن و شكل دادن به اتفاقات پيشين هستيم.

اگر نگاهي به انقلاب كبير فرانسه بيندازيم متوجه مي‌شويم كه اين انقلاب در دهه‌هاي اول خود آثار و عوارضي غير از آنچه مورد نظر بود براي جامعه فرانسه دربرداشت، ولي جامعه فرانسه با تعبير و تفسير و كنش خود، به‌گونه‌يي رفتار كرد كه آن انقلاب را با همه عوارض مقطعي آن، به يكي از بزرگ‌ترين دستاوردهاي سياسي جامعه مدرن تبديل كرد.

وقتي كه از پيوستگي تاريخي سخن گفته مي‌شود، تا حدي به معناي آن است كه رفتار امروز و آينده ما به نوعي در حال بازتعريف و حتي بازسازي گذشته تاريخي نيز هست، و چنين كاري فقط از كساني برمي‌آيد كه همچنان كنشگري آگاه و مشاركت‌جو هستند.

منبع: اعتماد



یادداشت های مندرج در ستون "میهمان" لزوما دیدگاه سایت امروز نمی باشد.
-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • وقت اصلاح هدفمندی
  • تابلوی جامعه را از فاصله دور ببينيم
  • عباس عبدی: در غياب اصلاح‌طلبان پيروزي نامزد مورد حمايت احمدي نژاد قطعي است/عسگراولادي در ميان اصولگرايان تنها نيست
  • عباس عبدی:ناطق نوری خیلی فرق کرده؛اگر کاندیدا شود، هاشمی حمایت می کند
  • عباس عبدی:جایی که به زور مردم را می خواهند ببرند، بهشت نیست، جهنم است
  • راهبرد دوگانه يا دوگانگي راهبردي!
  • بازداشت خانم نرگس محمدي، چرا؟
  • عباس عبدی: رای خاتمی از شجاعت وی بود
  • فروپاشی اخلاقی جامعه
  •  
    آخرین اخبار
  • ادامه افشاگری های سایت بازتاب درباره تیم احمدی نژاد: کلاه نهصد میلیارد تومانی دلال نفتی بر سر بیت المال
  • پاسخ عسگر اولادی به نامه دوم هفت تن از اصلاح‌طلبان: مردان پخته سياست برنامه بدهند
  • عسگراولادی:رقبای ما خطرناک نیستند،دلشان به اندازه ما برای مملکت می سوزد/برای آزادی موسوی و کروبی کاری نکرده ام
  • پاسخ محمد داوری به ادعاهای دروغ احمد خاتمی مبنی بر عدم تجاوز به زندانیان در زندان
  • وضعیت نگران کننده امید کوکبی دانشمند جوان ایرانی در زندان و تداوم فشار بازجوها
  • ابراز نگرانی دیده بان حقوق بشر از وضعیت کلی حقوق بشر در ایران
  • محمد علی نجفی: در صورت کاندیداتوری هاشمی، اصلاح طلبان از وی حمایت میکنند
  • ادعای وزیر نفت: در سال 92 بنزین صادر میکنیم
  • مشکلات بحران ارز برای صنعت نیمه جان گردشگری کشور
  • دولت برای دومین بار در سال باز هم مجوز افرایش قیمت خودرو را صادر کرد
  • ابراز نگرانی آقایان صافی گلپایگانی و نوری همدانی پیرامون گرانی ها و فشار بر قشر ضعیف جامعه
  • مجلس ترحیم دکتر حسن حبیبی روزیکشنبه در مسجد نور
  • یک فعال کارفرمایی: حقوق کارگران بیش از یک و نیم میلیون تومان هم شود باز در فقر هستند
  • نجفی:‌ فضای انتخاباتی را برای حضور اصلاح طلبان مناسب نمی بینم/فضا بسته تر دیده می شود مثل دستگیری 15 نفر روزنامه نگار....
  • عدم پوشش بیمه ای بیماران دیستروفی/هزینه ماهانه 350 هزار تومان
  • فراخوان جبهه ملی ایران به تجمع در برابر دفتر اروپایی سازمان ملل و انعکاس صدای اعتراض مردم ایران
  • پیگیری سید محمد خاتمی در ارتباط با وضعیت رونامه نگاران بازداشتی
  • رئیس کل دادگستری استان فارس: احکام برخی متهمین به‌زودی در ملاء‌عام اجرا می‌شود
  • بیانیه گزارشگران بدون مرز در ارتباط با بازداشت اخیر روزنامه نگاران در ایران: تشدید جنگ علیه روزنامه‌نگاران توسط رهبری
  • آخرین وضعیت مجید توکلی از زبان برادرش: روحیه اش عالی است
  •