به روز شده: ۰۳:۴۴ تهران - پنجشنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۱

به مناسبت 16 آذر روز دانشجو

 نیم قرن سرکوب جنبش دانشجویی؛ امید به آتش زیر خاکستر

امروز: سه قطره خون، سه آذر اهورایی تا سال‌های بعد از انقلاب یادآور ظلمی بود که یک حکومت در حق دانشجویان و دانشگاه روا داشته بود. آن سال که همزمان با سفر معاون رئیس جمهور وقت امریکا به تهران، نیروهای نظامی، حریم دانشگاه را شکستند و سه قطره خون بر سنگفرش‌های دانشگاه تهران و تاریخ ایران باقی ماند. ۵۸ سال بعد در تابستان گرم بار دیگر سنگفرش‌های دانشگاه تهران خونی شد و عزت ابراهیم‌نژاد هم نامی شد در کنار سه آذر اهورایی دیگر تا اینکه در سال ۸۸، قطره‌های خون از مرز پنجاه نیز عبور کرد و دانشگاه داغی بزرگ‌تر را در دل خود احساس کرد.

تفاوتی نداشت حکومت پهلوی باشد یا جمهوری اسلامی برآمده از انقلاب ملت، دانشگاه سنگر آزادی خواهی و برابری طلبی بود، که حاکمان در ایران تاب تحملش را نداشته و ندارند. برای همین، باید به زور هم که شده، دانشگاه را خفه کرد و طرحی برای استحاله آن ریخت. هر چه این کشور می‌کشد از دانشجویانی است که علوم غربی می‌خوانند. اسلامی کردن دانشگاه‌ها در انقلاب فرهنگی به نتیجه دلخواه نرسیده که همچنان عالیترین مقام نظام، نگران علوم انسانی است و وزارت علوم، اساتید و دانشجویان را نشان می‌کند تا مانع از تدریس و تحصیلشان شود.

سرکوب سازمان یافته دانشگاه
در این سال‌ها فعالان دانشجویی برای اینکه چراغ جنبش دانشجویی روشن بماند، کم هزینه نداده‌اند. زندان و تبعید و محرومیت از تحصیل تنها بخشی از هزینه‌های آشکاری بوده که دانشجویان فعال و منتقد پرداخته‌اند. تنگناهای دوران پس از تحصیل و تهدید و ارعاب همیشگی هم که همراه آنانی بوده که پس از پایان تحصیل هم سکوت پیشه نکرده‌اند.
موج سرکوب دانشجویان از سال ۸۴ به بعد شدت بیشتری گرفت.‌‌ همان سال‌هایی که دولت احمدی‌نژاد سر برآورد و در نخستین گام، مانع ادامه تحصیل برخی از فعالان دانشجویی شد. در سال‌های قبل، تلاش حکومت برای انشقاق در میان دفتر تحکیم وحدت به عنوان اصلی ترین تشکل دانشجویی کشور به نتیجه رسیده بود و فعالان دانشجویی هم طعم تلخ زندان و بازجویی را تجربه کرده بودند، اما نه آن گونه که از سال ۸۴ به بعد فشار بر دانشگاه‌ها افزایش یافت و روسای گوش به فرمان، حکم ریاست بر مراکز علمی کشور را دریافت کردند و نخستین وزیر علوم کابینه احمدی‌نژاد، وعده پاکسازی دانشگاه‌ها را داد.
سال ۸۸ که رسید، فرصت برای انتقام گیری از جنبش دانشجویی و فعالان دانشجویی هموار‌تر شد و فعالان دانشجویی در هر نقطه‌ای از کشور بازداشت و به زندان محکوم شدند. بر اساس گزارشی که دفتر تحکیم وحدت به احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در ایران، ارائه کرده است؛ در فاصله خرداد ۱۳۸۸ تا شهریور ۱۳۹۰، دو هزار مورد نقض حقوق دانشجویان به ثبت رسیده است. این گزارش اعلام کرده است که در مدت زمان اعلام شده، سی فعال دانشجویی در ایران کشته شده‌اند. همچنین ۶۰۰ دانشجو بازداشت و ۲۵۰ نفر از آنان حکم محکومیت دریافت کرده و ۴۰۰ نفر نیز از دانشگاه اخراج شده‌اند.
دفتر تحکیم وحدت در دومین گزارش خود به احمد شهید نیز از نقض گسترده حقوق دانشجویان از مهر ماه ۱۳۹۰ تا شهریور ۱۳۹۱ خبر داده است. بر اساس این گزارش، در سال تحصیلی ۹۰-۹۱، ۱۶۶ مورد نقض حقوق دانشجویان گزارش شده است. از مجموع موارد گزارش شده، ۴۹ مورد به بازداشت دانشجویان، ۲۳ مورد محرومیت از تحصیل، ۲۲ مورد محکومیت دانشجویان، ۱۴ مورد احضار دانشجویان به کمیته انضباطی، ۱۸ مورد احضار به محاکم قضایی و ۱۲ مورد اخراج دانشجویان اختصاص دارد. این گزارش همچنین چهار مورد فشار بر دانشجویان و دو مورد فشار بر تشکل‌های دانشجویی را از دیگر موارد نقض حقوق دانشجویان در سال تحصیلی گذشته عنوان کرده است.
بر اساس گزارش دفتر تحکیم وحدت، هم اکنون پنجاه دانشجوی ایرانی در زندان به سر می‌برند. بهاره هدایت، شبنم مدد‌زاده، مجید خدایی، مجید دری، مجید توکلی، ضیاء نبوی، عبدالله مومنی، آرش صادقی، علی اکبر محمد‌زاده، نسیم سلطان بیگی و یاشار دارالشفاء از جمله دانشجویانی هستند که در حال گذراندن دوران محکومیت خود هستند.

نگاه از خارج: بازخوانی انتقادی میراث گذشته
پس از سرکوب گسترده فعالین دانشجویی، گروهی از دانشجویان راه چاره را در مهاجرت دیدند تا هم امکان ادامه تحصیل داشته باشند و هم صدای دانشجویان دربند داخل کشور را به گوش جهانیان برسانند. در داخل اما دانشجویان فشارهای بیشتری را تحمل می‌کنند. دولت سرانجام دانشگاه آزاد را هم به تصرف خود درآورده و مقام‌های ارشد نظام بر اسلامی کردن و تک جنسیتی کردن دانشگاه‌ها پافشاری می‌کنند و عرصه را برای فعالان دانشجویی تنگ‌تر کرده‌اند.
مهدی امین‌زاده دبیر پیشین دفتر تحکیم وحدت در باره وضعیت فعلی جنبش دانشجویی می‌گوید: حاکمیت شیوه سرکوب چند لایه را در پیش گرفته است. به این معنا که علاوه بر زندان، محدودیت‌ها و محکومیت‌های بسیار دیگری را در خصوص دانشجویان اعمال می‌کند.
به گفته او، سرکوب پیچده و چند لایه حاکمیت که معمولا به محرومیت از تحصیل دانشجویان و یا ادامه تحصیل مشروط آن‌ها می‌انجامد، هزینه بیشتری از زندان را به دانشجویان و فعالان دانشجویی تحمیل می‌کند. چرا که دانشجویان محروم از تحصیل بازار کار، آینده وشان اجتماعی خود را از دست می‌دهند و همین خانواده‌ها را ملاحظه کار‌تر می‌کند.
این فعال سابق دانشجویی، زنانه شدن مراکز دانشگاهی و افزایش تعداد دانشجویان دختر را هم از عوامل تاثیرگذار بر جنبش دانشجویی می‌داند و می‌گوید: تجربه نشان داده است که زنان کمتر جذب فعالیت‌های سیاسی می‌شوند تا مردان. مطالبات زنان، مطالبات جنسیتی است و این خواست‌ها در اولویت قرار دارند. هم اکنون تعداد دانشجویان دختر بیشتر از پسر است و طبیعتا این مساله بر نوع فعالیت تشکل‌های دانشجویی تاثیر گذار است.
امین‌زاده معتقد است: در نگاه کلان‌تر، یک جنبش وابسته به جنبش‌های کلان بوده، چه پیش از انقلاب و چه بعد از انقلاب این جنبش از جنبش‌های کلان‌تر که میل به بهبود یا تغییر شرایط داشته‌اند، تاثیر می‌گیرند. برای همین هر‌گاه که جنبش‌های کلان‌تر در اوج بوده‌اند، به تبع آن جنبش دانشجویی هم شرایط بهتری داشته است. اما هر‌گاه که این جنبش‌ها دچار بحران استراتژی شده‌اند، جنبش دانشجویی هم با یک فاصله زمانی کوتاهی با بحران استراتژی روبرو شده است.
او می‌گوید: در شرایط فعلی که جنبش دموکراسی خواهی ایران در بعد کلان دچار بحران استراتژی است، طبیعی است که جنبش دانشجویی هم با بحران استراتژی و نداشتن راهبرد مشخص روبرو شود.
دبیر پیشین دفتر تحکیم وحدت در باره راهبرد فعلی جنبش دانشجویی در داخل و خارج از کشور هم می‌گوید: جنبش دانشجویی هنگامی اثر گذار خواهد بود که از دل دانشگاه‌ها و در داخل کشور بیرون بیاید. فعالان دانشجویی خارج از کشور در بهترین حالت می‌توانند به بازخوانی تئوری و تجربه جنبش‌های دانشجویی در دیگر کشور‌ها و انتقال آن به جنبش دانشجویی داخل کشور اقدام کنند. چرا که هم اکنون بر خلاف پیش از انقلاب، هم فعالان دانشجویی در خارج از کشور در اقلیت قرار دارند و هم حکومت، یک حکومت وابسته به غرب نیست که بر اثر فشار متحدانش تن به خواسته‌های دانشجویان بدهد.
به گفته او، جنبش در داخل کشور هم باید تلاش کند تا همچنان سرپا بماند و توده دانشجویان را جذب کند و به بازخوانی میراث گذشته بنشیند. جنبش دانشجویی باید از تجربه‌های اشتباه گذشته درس بگیرد. چرا که جنبش در سال‌های گذشته، اشتباهات راهبردی و تاکتیکی فراوانی داشته است. مهدی امین‌زاده می‌گوید: بر اساس تئوری‌های گذار به دموکراسی، یک جنبش باید در وهله نخست خود را تقویت کند و طرف مقابل را نحیف. اما در سال‌های پس از اصلاحات جنبش دانشجویی نیروی میانه‌ای همچون هاشمی رفسنجانی را به سمت حاکمیت هل داد و این اشتباه بزرگی بود. همچنین برخی تندروی‌های صورت گرفته، به این انجامید که حکومت، سرکوب را کم هزینه‌تر از مدارا ارزیابی کند و به سرکوب گسترده روی بیاورد.
او معتقد است که جنبش دانشجویی در حال حاظر باید توان خود را در جذب توده دانشجویان و پافشاری بر مطالبات صنفی به کار بگیرد. چرا که ایران سرزمین فرصت‌های ناگهانی است و ممکن است که در آینده که فرصت فراهم شود، جنبش نیرو و امکانات نداشته است.

نگاه از داخل: بازسازی شبکه‌های کوچک
یک فعال دانشجویی در ایران که می‌خواهد نامش افشاء نشود به جرس می‌گوید: جنبش دانشجویی این روز‌ها دارای وجود خارجی نیست. حتی بیانیه‌هایی که‌گاه و بیگاه هم منتشر می‌شوند، نشانه‌ای از فعالیت مستمر دانشجویی تحت عنوان جنبش یا یک نام مشخص ندارد.
او معتقد است که فضای سرکوب شدید حاکمیت امکان فعالیت علنی را از فعالان دانشجویی گرفته و هم اکنون فعالین دانشجویی، نمود بیرونی ندارند. به گفته او، فقر تئوریک و عادت کردن دانشجویان به استفاده کردن از منابع موجود و همچنین قطع ارتباط میان نسلی فعالان دانشجویی در این وضعیت جنبش دانشجویی بی‌تاثیر نبوده است. اگر چه سرکوب حاکمیتی نقش عمده تری داشته است.
این فعال دانشجویی می‌افزاید: در شرایط فعلی، حاکمیت تلاش دارد که فعالان دانشجویی نزدیک به حاکمیت را ساماندهی کند و تشکل‌های دانشجویی دولت ساخته را به وجود بیاورد. در واقع همه تلاش حکومت ساختن نهادهای دانشجویی قلابی است که از حکومت به منظور سرکوب در دانشگاه‌ها تغذیه می‌کنند.
او می‌گوید: این وضعیت و سرکوب گسترده امکان شکل گیری شبکه‌های کوچک را هم از دانشجویان و فعالان دانشجویی واقعی سلب کرده است و نهادهای نظارتی و امنیتی در درون و بیرون دانشگاه‌ها هزینه فعالیت دانشجویی را آنقدر افزایش داده‌اند که امکان فعالیت برای دانشجویان وجود ندارد.
او البته امیدوار است که این شرایط پایدار نمی‌ماند و فعالان دانشجویی در بزنگاه‌هایی که فضا برایشان فراهم شود، سر برمی آورند. چرا که به باور او، مطالبات دانشجویان و جنبش دانشجویی بسیار بالا‌تر از مطالبات توده‌های مردم و دیگر فعالان سیاسی است و در ‌‌نهایت باز هم به سطح جامعه باز می‌گردد.

جرس-حمید مافی



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • دانشجویِ کشور من دهانش پر خون است
  • باز نشر پیام مهدی کروبی در روز دانشجو: دروغ، تزویر و ریا پایدار نیست
  • دانشجویان زندانی؛ آینده سازان ایران پشت میله های زندان
  • مادر مجید توکلی: اگر میتوانستم به ملاقات مجید برم سینه خیز هم بود میرفتم، ولی من بیمار چه کار کنم
  • ۷۰ دانشجوی ایرانی از مالزی اخراج شدند
  • سالانه حداکثر 12 هزار دلار ارز به نرخ مبادله‌ای برای دانشجویان غیر بورسیه
  • اعتصاب و تجمع اعتراضی دانشجویان دانشگاه شیراز به شروع سیاست تفکیک جنسیتی+تصویر حفاظت فیزیکی دانشگاه
  • سال جدید دانشگاه‌ها؛ ستاره دارها هنوز در زندانند
  • پناهيان؛جانشین قرارگاه عمار: دانشجويان اجازه ندهند سرفصل‌هاي دموكراسي در دانشگاه‌ها تدريس شود
  •  
    آخرین اخبار
  • باز هم سقوط ایران در رده بندی فساد حکومتی
  • احضار برخی اصلاح طلبان و منتقدان به نهادهای امنیتی برای توجیه انتخاباتی
  • تصویب طرح تشدید تحریم های ایران در سنای آمریکا
  • تداوم فشارهای حکومتی بر بنی یعقوب و احمدی اموی، زوج روزنامه نگار زندانی
  • محکومیت مریم بهرمن، فعال حقوق زنان به 8 ماه حبس تعلیق
  • آغاز واردات 130 میلیون دلاری دارو به کشور
  • بازخوانی بیانیه شماره ۱۶ مهندس موسوی به مناسبت ۱۶ آذر
  • رادان: عشق به ولایت هزینه دارد و حوادث سال ۸۸، نمونه بارز دوری از خط ولایت و دنیاطلبی بود
  • علی مزروعی: اصلاح‌طلبان بدلی بدون قیدوشرط در انتخابات شرکت می‌کنند
  • کوچک‌زاده: رفتار علی لاریجانی در مجلس مثل پادشاهان قاجار است
  • دولت پیشنهاد داد: دادستان کل کشور از هیات اجرایی انتخابات حذف شود
  • نماینده مجلس: پس این ۲/۵ میلیون شغلی که احمدی‌نژاد وعده داد کجاست؟
  • توقف تولید کارخانه ای دیگر و عدم پرداخت حقوق 60 کارگر
  • سخنگوی مركز مبادلات ارزی: این قول را میدهیم در سال 92 نرخ ارز ثابت است!!!
  • مخالفت مجلس با کاهش حق ماموریت خارجی مقامات
  • یک فعال کارگری: به دلیل فاصله بیمه ای در فصول سرد، بسیاری از کارگران ساختمانی هیچگاه به بازنشستگی نمی‌رسند
  • نماینده قائم شهر: تاکنون یک ریال هم برای خسارت سیل استان گرگان ابلاغ نشده است/با این پول ها نفس هم نمی‌توان کشید
  • الهه کولایی: اگر پیامد های ممنوعیت خروج زنان مجرد زیر 40 سال بررسی نشود، مشکلات به گره کور تبدیل می شود
  • ارتش آمریکا خبر شکار پهپادش توسط سپاه را تکذیب کرد/سپاه: دوباره بشمارید
  • رییس کل دادگستری تهران: چه کسی در برابر آرای سخیفی که صادر می‌شود پاسخ‌گوست؟
  •