به روز شده: ۱۶:۴۷ تهران - شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۱

گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز

امروز: جام جم
«پاسخ اعراب به پروژه ايران‌هراسي» عنوان سرمقاله روزنامه جام جم به قلم مهدي فضائلي است كه در آن مي‌خوانيد:
«ايران‌هراسي» راهبردي جدي نه فقط از سوي غرب، بلكه راهبردي داراي اولويت براي اكثر كشورهاي عربي منطقه است كه طي چند دهه اخير به انحاي گوناگون پيگيري شده و از هر فرصتي براي تشديد آن استفاده كرده‌اند. راهبردي كه از سر نگراني غرب و دولت‌هاي عربي از الگو شدن «جمهوري اسلامي ايران» و فراگير شدن «انقلاب اسلامي» در دستور كار قرار گرفته است.

اين راهبرد و تلاش‌هاي مستمر و هماهنگ صورت گرفته براي تحقق آن تا چه‌اندازه نتيجه‌بخش بوده است؟ و آيا مردم كشورهاي عرب منطقه كه بيش از ديگران در معرض تبليغات و عمليات رواني عليه ايران بوده‌اند، چه مقدار ايران را تهديد براي خود محسوب مي‌كنند؟

پاسخ اين پرسش را نظرسنجي اخير كه توسط موسسه قطري «مركز عربي مطالعات و تحقيقات سياسي» ACRPS انجام گرفته، بروشني داده است. اين نظرسنجي كه به روش مصاحبه حضوري با 16 هزار و 173 بزرگسال در 12 كشور عربي شامل اردن، الجزاير، عربستان، سودان، عراق، مراكش، يمن، تونس، فلسطين، لبنان، مصر و موريتاني در پانزدهم ژوئيه تا دهم سپتامبر 2012 ميلادي (بيست‌و‌پنجم تير تا بيست و پنجم شهريور 1391)‌ اجرا شده، نتايجش در اكتبر (مهرماه)‌ انتشار يافته است.

در اين نظرسنجي از پاسخگويان پرسيده شده است: «به نظر شما كدام كشور بزرگ‌ترين تهديد براي كشور شما محسوب مي‌شود؟»

نتايج اين نظرسنجي نشان مي‌دهد كه 35 درصد اسرائيل، 14 درصد آمريكا، 12 درصد كشورهاي عربي همسايه، 7درصد ايران و ساير كشورها را با درصدهاي پاييني، به عنوان بزرگ‌ترين تهديد براي كشورشان برشمرده‌اند؛ 29 درصد نيز گزينه «نمي‌دانم» را انتخاب كرده‌اند.

نتايج اين نظرسنجي نشان مي‌دهد:
1ـ راهبرد ايران‌هراسي به‌رغم سرمايه‌گذاري سنگين روي آن، توفيق چنداني نداشته است و مردم مسلمان كشورهاي عربي، تبليغات گسترده عليه ايران را باور نكرده‌اند.

2ـ تلاش غرب و حكام كشورهاي عربي براي جايگزين كردن ايران به جاي رژيم صهيونيستي و آمريكا در نظر مردم كشورهاي عربي نتيجه‌بخش نبوده و مردم اين كشورها كماكان اسرائيل و آمريكا را بزرگ‌ترين تهديد براي كشور خود محسوب مي‌كنند.

3ـ برملا شدن فاصله و شكاف عميق بين مردم و حكام آنها در كشورهاي عربي، سومين دستاورد اين نظرسنجي است؛ زيرا در حالي كه حكام اين كشورها روابط تنگاتنگ و دوستانه‌اي با رژيم صهيونيستي و آمريكا دارند، مردمشان اين دو كشور را مهم‌ترين تهديد مي‌دانند.

4ـ نگراني مردم اين كشورها از همسايه‌هاي عرب خود كه بعد از آمريكا، مهم‌ترين تهديد محسوب مي‌شوند از ديگر نتايج قابل توجه اين نظرسنجي است.

بايسته است خصوصا حكام كشورهاي عربي با توجه به اين نظرسنجي و ده‌ها نشانه ديگر، سرمايه كشورهاي خود را صرف اقدامات بي‌حاصل كه نتيجه آن ايجاد فاصله بيشتر با مردمشان است نكنند و با عبرت از تاريخ و سرنوشت حاكماني كه به سران كفر و رژيم صهيونيستي تكيه كردند در مسير خود تجديدنظر كنند.

كيهان
«در تقاطع 2 تغيير مهم جهاني» عنوان يادداشت روز روزنامه كيهان به قلم محمد ايماني است كه در آن مي‌خوانيد:
غرب آسيا و شمال آفريقا -خاورميانه- بالغ بر يك قرن متاثر از امواج سياست اروپا و غرب بوده است. اين تاثير پس از جنگ جهاني دوم شدت گرفت. دهه اول قرن 21 و هزاره سوم ميلادي در حالي سپري شد كه آمريكا و متحدان اروپايي آن از درد زايمان خاورميانه جديد سخن مي‌گفتند.

البته خاورميانه جديد به ويژه طي 6 سال اخير هويتي كاملا متعارض با آنچه غرب توقع داشت، پيدا كرد. با اين حال، اكنون اين غرب به ويژه اروپاست كه از خاورميانه تأثير مي‌پذيرد. امواج بي ثباتي و التهاب هر روز در سيماي اتحاديه اروپا بيشتر ديده مي‌شود و به نظر مي‌رسد اينها درد زايمان اروپاي جديد با قطب‌هاي پراكنده در دل اتحاديه اروپاست. خاورميانه و اتحاديه اروپا هر دو دستخوش دگرگوني هستند با اين تفاوت كه اولي به سوي مفاهمه و همگرايي بيشتر، و دومي به سمت تجزيه و تقابل و فروپاشي حركت مي‌كنند. اينكه هر يك از اين دو رويكرد در تحولات شتابان به كدام فرجام برسند، بحث ديگري است.

فعلا آنچه مسلم است اينكه احساس همگرايي در ميان ملت‌هاي مسلمان خاورميانه رو به تقويت مي‌باشد اما در نقطه مقابل و در ميان اعضاي اتحاديه اروپا، ناسيوناليسم افراطي و ديگر ستيز، تجديد حيات كرده است. به عبارت ديگر، نه تنها تلاش براي برداشتن مرز كشورها و يكي كردن اروپا نافرجام مانده بلكه بوي تمايزطلبي و تقابل و تنازع به مشام مي‌رسد.

اين اتفاق آن قدر نگران كننده است كه اروپايي‌ها مجبور مي‌شوند به خودشان جايزه صلح نوبل بدهند! اين يكي نوبل، بوي جنگ در منطقه‌اي مي‌دهد كه دست بر قضا كانون اشتعال هر دو جنگ جهاني اول و دوم در سال‌هاي 1914 و 1939 بوده است. به ويژه در جنگ جهاني دوم، همين مسئله مقابله جويي و ناسيوناليسم در آلمان و ايتاليا بود كه به زايش نازيسم و فاشيسم به عنوان ناسيوناليسم افراطي جنگ طلب انجاميد.

بنابراين هرچند كه خيلي متعارف هم نباشد اما قابل فهم است كه چرا هشدار درباره «جنگ» را وينس كبل «وزير تجارت» دولت انگليس مطرح مي‌كند و با وجود فاصله گذاري دولت متبوعش با حوزه مالي و پولي يورو مي‌گويد «فروپاشي واحد پولي مشترك اروپا مي‌تواند اين قاره را دستخوش جنگ كند. عواقب اين فروپاشي نامعلوم است و هيچ تضميني وجود ندارد كه اين مسئله به وقوع درگيري نظامي منجر نشود. اگر حوزه يورو به گونه‌اي از هم گسسته شود كه پروژه اروپايي را ويران كند - كه خطر وقوع چنين مسئله‌اي وجود دارد- عواقب آن كاملا غيرقابل شمارش و برآورد خواهد بود.

هدف از معرفي واحد پولي اين بود كه كشورهاي اروپايي براي مقابله با ناسيوناليسم افراطي و درگيري‌هاي ناشي از آن دور هم جمع شوند و از وقوع حوادثي مشابه جنگ جهاني دوم جلوگيري كنند». اين هشدار هفته گذشته و دو روز پس از آن عنوان شد كه ديويد كامرون نخست وزير انگليس در جمع هم حزبي‌هاي خود گفت «قدرت‌هاي قديمي در حال اضمحلال هستند. من نگران جايگاه بريتانيا در عرصه رقابت جهاني هستم. اگر نجنبيم و به تصميمات سخت و دردآور تن ندهيم، بريتانيا ديگر همان كشور گذشته نخواهد بود.

زمان بازگويي حقيقت است. بايد شنا كرد يا به اعماق رفت و غرق شد». آشوب‌هاي سياسي- اقتصادي و به هم ريختگي گفتمان ليبراليستي كه طي يك سال گذشته 4 دولت را در اروپا ساقط كرد، تنها به اين 4 كشور اروپايي متوقف نمي‌شود و دامنه‌هاي آن به دروازه‌هاي انگليس، آمريكا و رژيم جعلي اسرائيل نيز رسيده است.

اتفاق نامتقارن و متفاوت ديگري در خاورميانه در حال ساخته شدن است، هرچند كه زمان ببرد. معاون نخست وزير رژيم صهيونيستي و خبرگزاري انگليسي رويتر با دو ادبيات شبيه به هم اين اتفاق را روايت مي‌كنند. دان مريدور چهارشنبه گذشته در مصاحبه با فيگارو اعلام كرد «آنچه مرا درباره تحولات و انقلاب‌هاي خاورميانه نگران مي‌كند بازگشت خدا و مذهب به متن سياست است. من اصلا اين رويه را نمي‌پسندم. حال چه بايد كرد اگر اكثريتي كه راي داده‌اند، خواستار دموكراسي ]ليبرال- دموكراسي تحميلي[ نباشند.» يك روز بعد، رويتر در گزارشي خاطرنشان كرد «ايالات متحده آمريكا در تدوين سياست روشن در قبال بهار عربي ناكام مانده، چرا كه تحولات خاورميانه را درك نمي‌كند.

خود واژه بهار عربي گمراه كننده است. اتفاقات 20 ماه گذشته تغييرات بنياديني را در منطقه پديد آورده اما آن گونه كه ناظران خارجي پيش بيني مي‌كردند، رقم نخورده‌اند. تحولات اخير منعكس كننده اين واقعيت هستند كه يك هويت اسلامي تر جايگزين هويتي عربي شده است. چند دهه است كه اين تغيير در حال وقوع است و مربوط به تظاهرات ژانويه 2011 نمي‌شود. از آغاز اين اعتراض‌ها روشن بود كه دولت‌هاي جديد از آن حس ناسيوناليسم عرب و سكولار دور مي‌شوند و بيشتر قائل به ايدئولوژي اسلامي هستند اما گستردگي و رواج استفاده از واژه بهار عربي به مخفي كردن اين واقعيت كمك كرد.

اين عبارت ياد آور تحولاتي بود كه همزمان با سقوط اتحاد شوروي، سراسر اروپاي شرقي را فراگرفت. اما تحولات خاورميانه شبيه آن اتفاقات نبود... بافت جامعه خاورميانه اساسا تغيير كرده است. فاكتور اصلي شناسايي افراد، مسلمان بودن است كه جايگزين هويت عربي آنها شده است. چنين تحولي و گذار از ناسيوناليسم عربي به يك هويت اسلامي قوي، پيامدهاي بسيار ژرفي داشته است... اكثر مردم منطقه در سال‌هاي 1950 و 1960 در جواب اين پرسش كه شما كه هستيد؟ پاسخ مي‌دادند من عرب هستم. آن زمان الگوبرداري از غرب رايج بود.

پس از شكست تحقيرآميز اعراب ناسيوناليست از اسرائيل در سال 1967، افكار عمومي با شدت بيشتري عليه جنبش‌هاي ناسيوناليست قيام كردند. دولت‌هاي مستبد، ديگر دستاويزي نداشتند. امروز اكثريت قريب به اتفاق مردم اين كشورها مي‌گويند من مسلمان هستم و هيچ اكثريتي در اين كشورها نمي‌گويد من عرب هستم... اكنون چالش پيش روي تحليلگران اطلاعاتي و امنيتي و سياستگذاران واشنگتن اين خواهد بود كه با توجه به واقعيت‌هاي جديد، كشورهاي منطقه را درك كنند. اولين قدم، درك اين واقعيت است كه دوران ناسيوناليسم به تدريج رو به افول است و دوره مسلماني آغاز مي‌شود.»

موقعيت ايران جديد در اين دوگانه «واگرايي- همگرايي» از جهات مختلف به چشم ناظران مي‌آيد. نخست اينكه ايران، پيشقراول منطق عبور از ناسيوناليسم كور و تعدي طلب به سمت ارزش‌هاي اسلامي بشرشمول است. ايران از اين جهت الهام بخش بسياري از ملت هاست. ويژگي دوم ثبات توام با پيشرفت ايران با وجود انبوه معارضه‌هاي مشهود غرب است. اين مدل پيشرفت و ثبات معطوف به مقاومت نيز در چشم ناظران بيطرف، سزاوار تحسين و تأسي است. سوم اينكه ايران، مدل موفق پيشرفت را با استقلال و استغناي از قدرت‌هاي غربي به اجرا درآورده و نشان مي‌دهد كه راز پيشرفت در تمايز از غرب است نه انحلال و طفيلي گري مرگبار آن. طبعا و در مقابل، چنين ويژگي هايي، حسودان و بدخواهاني هم دارد. براي قدرت‌هاي مستكبر خيلي زور دارد و اصلا قابل هضم نيست كه در روزگار پريشان احوالي غرب، ايران- با وجود انواع دسيسه چيني‌ها و سنگ اندازي ها- بهره مند از ثبات باشد و در مسير پيشرفت گام بردارد.

تفاوت ما و غرب در اين است كه مثلا اروپا بدون مداخله و معارضه خارجي، دست به گريبان آشوب است و بر لبه جنگ و منازعه ايستاده ولي ما با وجود انبوه بحران افكني‌هاي بيگانگان، از ثبات چشمگيري برخوردار هستيم. آيا آن غوغا و اين ثبات در نگاه ناظران ژرف انديش و بيطرف، سزاوار تامل نيست؟ به عنوان مثال امروز همه در دنيا مي‌فهمند كه بحران اقتصادي غرب، درون زا و برخاسته از طبيعت ليبراليسم است حال آن كه چالش‌هاي موجود در قبال اقتصاد ما عمدتا، عرضي و مصنوعي است. البته ما از برخي سوء تدبيرها دچار زحمت مي‌شويم اما آنها دچار دردهاي درمان ناپذير ناشي از عمل وفادارانه به نسخه‌هاي كاپيتاليستي و ليبراليستي هستند و همين قاتل جان آنان شده است.

ملت ما
«بركات يک سفر» عنوان سرمقاله امروز روزنامه ملت ما به قلم عبدالكريم جميري ـ نماينده مردم بوشهر، گناوه و ديلم در مجلس ـ است که در آن می‌خوانید:
سفر هشت روزه مقام معظم رهبري به خراسان شمالي براي مردم آن ديار بركات فراواني به همراه دارد. با توجه به اين سفر و فرمايشات و بياناتي كه از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامي به تمام ملت ايران و مسئولان نظام ارايه شد، لازم و ضروري است تا مسئولان از مطالب راهگشاي مطرح شده توسط معظم‌له توشه راه بردارند و مسير خدمتي خود را تعيين و تنظيم كنند. يكي از نكات كليدي در رهنمودهاي رهبري در اين سفر، توجه به تلاش بي‌وقفه مسئولان و ايجاد روحيه اميد و نشاط در جامعه است زيرا اين مهم زمينه اميدواري مردم به نظام را تقويت و دشمنان را نيز در تقابل با انقلاب ناكام خواهد كرد.

مسئولان بايد با پرهيز از حركت‌هايي كه مي‌تواند زمينه اختلاف در جامعه را فراهم كند، مصالح ملي را مدنظر قرار دهند و با تقويت وحدت و همدلي فضاي كار و تلاش را بيش از پيش در جامعه ايجاد كنند. همچنين نگاه علمي همراه با برنامه‌ريزي مدبرانه و استمرار در برنامه براي رسيدن به نقطه هدف در مصالح اقتصادي از ديگر فرازهاي سخنان رهبر معظم انقلاب بود كه مديران حاضر در ادارات برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري آموزشي، مي‌بايست آن را مورد توجه قرار دهند.

تلاش براي عملياتي كردن اقتصاد مقاومتي در جامعه و عزم مسئولان براي برون‌رفت از وضع موجود از ديگر رهنمودهاي معظم‌له براي پيشرفت كشور است. هرچند امروز مردم و نظام اسلامي ايران در عرصه‌هاي مختلف توانمند است اما نبايد دشمن را ضعيف پنداشت، بلكه بايد همواره براي پيشرفت مادي و معنوي جامعه با تكيه بر عدالت تلاش كرد. پرهيز از برخوردهاي خصمانه با رقبا نيز از ديگر رهنمودهاي رهبر فرزانه انقلاب در سفر به خراسان شمالي بود بر اين مبنا كه رقيب انتخاباتي شيطان نيست بلكه شيطان امريكا و رژيم غاصب اسرائيل است.

لذا بر اين اساس با وجود اين‌كه نياز به آگاهي عمومي براي انتخاب فردي توانمند در اين مسئوليت امري ضروري است اما نبايد فضاي جامعه زودهنگام انتخاباتي شود تا در فضاي ناآرام فرصت انتخاب شايسته براي مردم از بين برود. رهبري همچنين در سفري كه به استان خراسان شمالي داشتند، بسيج را كليد طلايي و هديه خداوند به مردم ايران دانستند كه اين مهم رسالت بسيجيان را سنگين و مسئولان نيز بايد قدر اين قشر را بدانند.

سبك زندگي هم موضوع و محور ديگر بيانات حضرت آيت‌الله خامنه‌اي بود كه بسيار هم مورد استقبال مسئولان قرار گرفت. يادآوري آسيب‌شناسي سبك و فرهنگ زندگي ما ايرانيان با طرح حدود 20 سوال رهبر معظم انقلاب اتفاقي بود كه باعث شد، نخبگان و انديشمندان را دعوت به ترويج مناسب گفتمان لازم براي آسيب‌شناسي وضع موجود كند.


خراسان
«انفجار بيروت؛ گمانه‌ها و پيامدها» عنوان يادداشت روز روزنامه خراسان به قلم سيد محمد اسلامي است كه در آن مي‌خوانيد:
بمب گذاري تروريستي در بيروت پس از 4 سال بار ديگر قرباني گرفت. آخرين بمب گذاري در پايتخت لبنان به سال 2008 بر مي‌گردد. همچنين خبرگزاري‌هاي عربي گفته‌اند که 'وسام الحسن'، رئيس بخش اطلاعات امنيت داخلي لبنان هم در انفجار ديروز بيروت کشته شده است. انفجاري که در منطقه ميدان ساسين، محله عمدتا مسيحي نشين اشرفيه بيروت روي داده و ناظران مي‌گويند خاطره تلخ جنگ‌هاي شهري 1975 تا 1990 لبنان را بار ديگر زنده کرده است.

آيا سوريه متهم اصلي است؟
هرچند ابعاد مختلف اين رويداد هنوز در ابهام است اما بسياري از شبکه‌هاي خبري انگشت اشاره را رو به سوي بحران سوريه گرفته‌اند و معتقدند آتش بيش از يک سال ونيم بحران خانمان سوز در سوريه حالا به روشني دامان لبناني‌ها را هم گرفته است. بمب گذاري ديروز منطقه "اشرفيه" بيروت در نزديکي دفتر حزب مسيحي فالانژ رخ داده است. حزب کتائب با نام قبلي فالانژ لبنان، يک حزب دست راستي تندرو در کشور لبنان و منتسب به مسيحيان ماروني اين کشور است. نيروهاي فالانژ به مخالفت با دولت سوريه معروف هستند.

سامي جمايل، رهبر حزب فالانژ اين حمله را محکوم کرده است. جريان 14 مارس هم بلافاصله پس از اين انفجار با واکنش شتابزده نظام سوريه را به دست داشتن در اين انفجار متهم کرده است. حتي برخي از اعضاي 14 مارس، انگشت اتهام را به سوي ايران و حزب ا... هم نشانه گرفتند. سابقه دشمني گروه 14 مارس با دولت سوريه و شخص بشار اسد، به سال 2005 و ترور رفيق حريري، نخست وزير فقيد لبنان باز مي‌گردد.

هرچند چندي پيش نيز دفتر 'سعد حريري'، رئيس جريان المستقبل لبنان که از اعضاي اصلي گروه 14 مارس است، با صدور بيانيه‌اي اعلام کرد 'عقاب صقر'، را مأمور هماهنگي و ارتباط با گروه‌هاي مخالف دولت سوريه کرده است. جريان ارسال بي حد و حصر سلاح براي مخالفان مسلح دولت سوريه چندي است با کندي مواجه شده است و عربستان، قطر و ترکيه تحت فشار آمريکايي‌ها از شدت آن کاسته‌اند. بنابراين يکي از انگيزه‌هاي عاملان جنايت ديروز لبنان مي‌تواند تحريک گروه‌هاي مخالف لبناني عليه دولت سوريه باشد. تلاشي که به دريافت کمک‌هاي مالي و تسليحاتي بيشتر براي مخالفان مسلح دولت سوريه - که شايد امروز در تنگنا باشند - و يا حتي درگير کردن مستقيم گروه‌هاي لبناني در تنش منطقه‌اي منجر شود.

ايجاد دوباره جنگ داخلي در لبنان
از ديگر گمانه‌ها براي علت حادثه بيروت، آغاز جنگ داخلي دوباره در اين کشور است. گفته مي‌شود سرهنگ "وسام الحسن" از سال 2006 تا 2010 با در دست داشتن رياست بخش اطلاعات امنيت لبنان توانست بيش از 30 شبکه تروريستي را در لبنان کشف کند که با رژيم صهيونيستي تعامل داشتند. برخي منابع گفته‌اند که وي در طول دوران خدمت خود بيش از 36 شبکه جاسوسي را که براي رژيم صهيونيستي کار مي‌کردند و هدف آنها از بين بردن امنيت و ثبات لبنان بود شناسايي کرده است.

لبنان به عنوان پايگاه جريان مقاومت، در سال‌هاي گذشته در سايه امنيت و ثبات توانسته است بار ديگر تهديدي جدي براي رژيم صهيونيستي بشود. رسوايي نفوذ پهپاد حزب ا... لبنان به عمق 100 کيلومتري سرزمين‌هاي اشغالي و نقش نيروهاي مقاومت در تامين امنيت مرزهاي لبنان با سوريه در يک سال و نيم گذشته اين گمانه قوي ديگر را نيز مطرح مي‌کند که عده‌اي قصد داشته باشند لبنان و حزب ا... را به درگيري‌هاي داخلي مشغول کنند.

اقليت مسيحي منطقه مهم مي‌شوند
فارغ از اين که عاملان بمب گذاري چه کساني بودند و چه هدفي را دنبال مي‌کردند شايد بتوان نکته ديگري را هم مدنظر قرار داد.

حادثه ديروز بيروت در محله مسيحي نشين اين شهر رخ داده است، اين پيامد نيز مطرح مي‌شود که وزن مسئله اقليت مسيحي منطقه بار ديگر هم در تحولات لبنان و هم سوريه افزايش يابد. مخالفان مسلح دولت سوريه، معارضين و سلفي‌هايي که به اين کشور گسيل شده‌اند، شعار معروفي دارند. آن‌ها مي‌گويند: «العلوي في التابوت و المسيحي في البيروت» يعني "علوي‌ها بايد کشته شوند و مسيحيان هم بايد به بيروت فرستاده شوند". روزنامه ديلي تلگراف حدود 2 ماه پيش در اواخر ماه اوت گذشته خبر داد که گروهي از افراد مسلح عضو جبهه "النصره" وابسته به القاعده و جبهه "التوحيد" وابسته به اخوان المسلمون به زور وارد منازل مسيحي‌ها در محله "الجديده" دمشق شدند و اقدام به ضرب و جرح آن‌ها کردند. «تراچيزيو برتونه» کاردينال واتيکان 2 روز پيش خبر داده بود که پاپ، رهبر کاتوليک‌هاي جهان قصد دارد در هفته جاري نماينده‌اي را به سوريه اعزام کند. حالا نماينده واتيکان علاوه بر وضعيت مسيحي‌هاي سوريه با تهديد جدي امنيت اقليت مسيحي لبنان نيز روبرو است. تحليلگران از ابتداي بحران سوريه به پارامتر اقليت مسيحي در اين کشور و در منطقه به عنوان يکي از مواردي که بحران سوريه را پيچيده تر کرده است، اشاره داشته‌اند. رويداد ناگوار بيروت بار ديگر اين شاخصه را احيا و جدي مي‌کند و اتحاديه اروپا به عنوان "کلوب کشورهاي مسيحي جهان" بار ديگر در برابر اين پرسش قرار مي‌گيرد که سرنوشت اقليت مسيحي سوريه پس از بشار اسد چه خواهد شد؟!

اتحاديه اروپا در برابر اين شرايط ممکن است 2 رويکرد در پيش گيرد. اول اين که تلخي حادثه بيروت مسئوليت آن‌ها را در قبال خونريزي‌هاي منطقه افزايش دهد و از حمايت‌هاي بي چون و چرا از مخالفان افراطي دولت سوريه دست بردارند. در حالتي ديگر اين حادثه مي‌تواند بهانه را براي مداخله ناتو به بهانه حفظ امنيت مسيحي‌هاي منطقه ايجاد کند.

جمهوري اسلامي
«سرنوشت دوست وفادار اسرائيل» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوري اسلامي است كه در آن مي‌خوانيد:
در تابستان امسال، هنگامي كه روزنامه جمهوري اسلامي سرمقاله‌اي در شناخت محمد مرسي رئيس‌جمهور جديد مصر به چاپ رساند و نتيجه گيري كرد كه نمي‌توان او را از جنس انقلاب مردم مصر دانست، افرادي كه در دلسوزي و نيت پاك و صداقتشان ترديدي وجود ندارد، با لحني كه مقداري از انتقاد فراتر بود به روزنامه ايراد گرفتند و اين اقدام را بدبيني روزنامه تلقي كردند. آن روزها هنوز به وضوح امروز نمي‌توانستيم درباره اين موضوع سخن بگوئيم و مدعاي خود را اثبات كنيم هر چند از سخنراني‌هاي آقاي مرسي كه در آنها اعلام مي‌كرد ما به كليه قراردادهاي خارجي مصر وفاداريم كاملاً مشخص بود كه مي‌خواهد به همه بفهماند رژيم صهيونيستي را به رسميت مي‌شناسد، به قرارداد كمپ ديويد متعهد است و رابطه گرم و صميمي با اين رژيم بخشي از برنامه‌هاي دولت اوست...

رفتار محمد مرسي در تهران (اعم از آنچه گفت و انجام داد و آنچه نگفت و انجام نداد)، ديدارهايش با فرستادگان آمريكا در قاهره به ويژه هيلاري كلينتون وزير خارجه اين كشور، موضعگيري‌هاي وي درباره سوريه، آنچه در سفر به آمريكا گفت و انجام داد و دلارهائي كه از عربستان دريافت كرد و ترتيبي داد كه اولين سفر خارجي‌اش بعد از رسيدن به كرسي رياست جمهوري به عربستان باشد، همگي همان چيزي را نشان مي‌دادند كه اين روزها توسط روزنامه الاهرام مصر افشا شده است؛ رئيس‌جمهور جديد مصر دوست وفادار شيمون پرز رئيس رژيم صهيونيستي است. به عبارت روشن‌تر حالا مشخص شده است كه آقاي مرسي دوست وفادار خود رژيم صهيونيستي است و با حسني مبارك، كه به دليل خدمات شايان به صهيونيست‌ها و آمريكا، دچار خشم مردم مصر شد و سرنگون گرديد، تفاوتي ندارد.

همين دو هفته قبل بود كه در سالروز اعدام انورالسات رئيس‌جمهور اسبق مصر كه توسط افسر انقلابي ارتش مصر اعدام شد، محمد مرسي با همسر و فرزندان سادات در كاخ رياست جمهوري قاهره ديدار كرد و مدال افتخار انورسادات را به آنها داد. انورسادات، همان كسي است كه در آمريكا قرارداد ننگين كمپ ديويد را با مناخيم بگين نخست‌وزير رژيم اشغالگر و غاصب صهيونيستي امضا كرد و در ميان حيرت بي‌سابقه ملت‌هاي عرب، اين رژيم را به رسميت شناخت و راه را براي عادي شدن رابطه تعدادي از كشورهاي عرب با صهيونيست‌ها عادي ساخت. بعد از اين اقدام ننگين بود كه امام خميني در تاريخ 11 ارديبهشت 1358 طي فرماني به وزير خارجه وقت ايران دستور دادند "با در نظر گرفتن پيمان خائنانه مصر و اسرائيل و اطاعت بي‌چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيست ها" روابط دولت جمهوري اسلامي ايران با دولت مصر قطع شود.

قرارداد ننگين كمپ ديويد خشم شديد ملت مصر را نسبت به انورسادات برانگيخت و همين امر موجب شد چند تن از افسران انقلابي ارتش مصر تصميم به اعدام وي گرفتند و اين اقدام انقلابي توسط خالد اسلامبولي به اجرا در آمد و انورسادات خائن در مهرماه سال 1360 درحالي كه از ارتش مصر سان مي‌ديد با گلوله‌هائي كه از اسلحه اين جوان انقلابي خارج شدند به سزاي خيانت خود رسيد. امام خميني اين اقدام شجاعانه را ستودند و به مردم مصر توصيه كردند فريب آمريكا را نخورند و زير بار افرادي مثل انورسادات كه نوكر آمريكا و صهيونيست‌ها هستند نروند. خالد اسلامبولي در بيدادگاه دولت حسني مبارك به شهادت رسيد و دولت جمهوري اسلامي يكي از خيابان‌هاي تهران را به افتخار وي "شهيد خالد اسلامبولي" ناميد كه اكنون نيز همين نام بر تارك اين خيابان مي‌درخشد.

دو روز پيش، روزنامه الاهرام چاپ قاهره، متن نامه محمد مرسي به شيمون پرز رئيس رژيم صهيونيستي را كه در آن سفير جديد مصر در فلسطين اشغالي را به وي معرفي كرده است، منتشر كرد. مرسي در اين نامه، شيمون پرز را با عبارت "عزيزم و دوست بزرگوارم" مخاطب قرار داده و نوشته: "نظر به علاقه شديدم براي نشان دادن روابط دوستانه كه خوشبختانه دولت‌هاي ما را به يكديگر پيوند داده است، آقاي عاطف محمد سالم سيدالأهل را به عنوان سفير خود به جنابعالي معرفي مي‌كنم. " وي در نامه خود با اين عبارت كه: "افتخار دارم براي جنابعالي سعادت و خوشبختي و براي كشور شما رفاه و آسايش و شكوفائي آرزو كنم" بر دوستي خود با شيمون پرز و علاقه به رژيم غاصب صهيونيستي تأكيد مي‌كند و نامه خود را با عبارت "دوست وفادار شما محمد مرسي - كاخ رياست جمهوري مصر" به پايان مي‌برد.

سخنگوي رياست جمهوري مصر در توجيه محتواي اين نامه گفته است "اين يك امر تشريفاتي است" ولي رسانه‌هاي جهان عرب اين توجيه را رد كرده و نوشته‌اند نيازي نيست در نامه‌هاي تشريفاتي، اينهمه بر دوستي، وفاداري و علاقمندي به طرف مقابل آنهم رئيس رژيم صهيونيستي تأكيد شود.

بالاتر از آنچه در اعتراض رسانه‌هاي كشورهاي عربي آمده اين نكته است كه اصولاً رئيس‌جمهور مصر كه با انقلاب مردم عليه رژيم كمپ ديويدي حسني مبارك به قدرت رسيده، نبايد با رژيم صهيونيستي روابط داشته باشد و سفير مبادله كند. مردم مصر در شعارهايشان، رژيم صهيونيستي را دشمن خود دانسته و حتي به سفارت اين رژيم در قاهره حمله كردند و سفير صهيونيست‌ها را وادار به فرار نمودند.

مردم مصر در يكسال و نيم اخر يعني بعد از سقوط حسني مبارك، بارها اعلام كردند كه خواهان قطع رابطه با رژيم صهيونيستي و قطع فروش گاز و هرگونه روابط تجاري با اين رژيم هستند. در چنين شرايطي، تبادل سفير با رژيم صهيونيستي و بكار بردن تعابيري كه نشان دهنده علاقمندي عميق رئيس‌جمهور مصر به اين رژيم و سران آنست به هيچوجه براي انقلابيون مصري قابل پذيرش نيست.

رسالت
«لبه‌هاي تحريم» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم حامد حاجي حيدري است كه در آن مي‌خوانيد:
مطلب اول
آن‌ها دامنه تحريم را حتي به دارو کشانده‌اند. دارو... دارو... دارو...
اين بود که موجب شد، آيت الله سيد علي حسيني خامنه‌اي، رهبر جمهوري اسلامي، تعبير "وحشيانه" را براي دور اخير تحريم‌ها به کار برند.

و واقعاً، اين سطح از تحريم‌ها، با هر فرض و معياري که صورت گرفته باشد، "وحشيانه" است. مانند بستن آب به روي ملت متخصام است.

"وحشيانه" است، به اين معنا که بيش از پيش، آشکار مي‌شود که اين تحريم‌ها بنا به مقاصد اخلاقي و انساني، و با ملاحظات و رويه‌هاي اخلاقي وضع نشده‌اند. انگار، آن‌ها، با يک خيال و وهم خام، عزم خود را بر نابودي يک ملت استوار کرده‌اند.

مطلب دوم
آن‌ها مي‌گويند، و انگار، باور دارند که ايران، کشور مسئولي نيست.
به زعم آنان، اين امکان هست که ايران، در صورتي که شرايط را براي خود تنگ احساس کند، دست به اقداماتي بزند که پيش‌بيني‌ناپذير، غير قابل کنترل، و خلاف موازين بين‌المللي باشد. از اين روي، ايران را بايد "مهار کرد"!

اگر اين فرض، در مورد باور تحريم کنندگان، صحيح باشد، مي‌توان تصور کرد که لبه‌هاي امکان تحريم، در ديدگاه آنان کجاست؟

مطلب سوم
اگر ايران، آن "ياغي" باشد که آنان تصور مي‌کنند، محال است که با امکاناتي که امروز دارد، به زانو درآيد. پس، تحريم براي به زانو آوردن ايران نيست.

آن‌ها مي‌توانند بفهمند که ايران، هرگز با اين تحريم‌ها به زانو در نخواهد آمد. ايران، "مهار" نخواهد شد (مگر آن که خود، ضعف نشان دهد و تسليم شود).

آن‌ها تصور مي‌کنند که ايران، کشوري بي‌مسئوليت، با ظرفيت‌هاي مخرب، عليه نظام بين‌الملل است، پس، مي‌توانند بفهمند که ايران با مقدورات سياسي و جغرافيايي و اقتصادي ويژه خود، در صورتي که بيش از اين، فشار تحريم را بر خود حس کند، مي‌تواند از بسياري رفتارهاي متعارف امروز خود خارج شود. نتيجه‌ خيال نامربوط آنان، بايد چيزي شبيه اين باشد، که ايران وارد فاز گسترده‌اي از اقدامات نامتعارف براي حفظ موجوديت خود خواهد شد.

پس، آن‌ها با فکر و تصور خراب خود که پيش‌فرض تحريم‌ها را مي‌سازد، مي‌دانند، مي‌دانند، مي‌دانند، مي‌دانند که ايران به زانو در نخواهد آمد.
ايران، "مهار" نخواهد شد.

مطلب چهارم
بياييد قدري با فکر و تصور خراب تحريم‌کنندگان همراه شويم.
آن‌ها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس، مي‌توانند تصور کنند که ايران، مي‌تواند رفته رفته هزينه مبارزه پرهزينه و مسئولانه خود با ترانزيت بين‌المللي مواد مخدر را کاهش دهد، و در ازاي نابودي جامعه و اقتصاد متخاصم اروپا، و حتي مصونيت خود در قبال ريزش مواد مخدر افغانستان و پاکستان، حتي سهم و اجاره‌اي از ترانزيت بين‌المللي مواد مخدر داشته باشد. آن‌ها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس مي‌توانند تصور کنند که...

آن‌ها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس، مي‌توانند تصور کنند که ايران ياغي، در وسط چهار راه جهان، ايستاده است. در وسط چهار راهي که حمل و نقل سلاح و هر کالاي ناجور ديگر در آن، بسيار مهم است. آن‌ها مي‌توانند تصور کنند که ايران، در صورتي که بيش از اين، فشار بر خود حس کند، ملاحظات را کنار خواهد گذاشت و سهم مناسبي از اين ترانزيت پر سود را به دست خواهد آورد. آن‌ها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس مي‌توانند تصور کنند که...

آنها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس مي‌توانند تصور کنند که ايران با نفوذ ديرپايي که در تجارت بين‌المللي دارد و با ورود به حيطه‌هاي جديد و مخرب بالقوه، مي‌تواند مايحتاج خود را به هر طريقي به دست آورد و به طرف‌هاي متخاصم آسيب وارد کند. مي‌تواند به "دارو"ي (drug) مورد نياز خود دست يابد و حتي از انتقال "دارو"ي (drug) مورد نياز اروپا هم به آن، ممانعتي نکند! آنها گمان مي‌کنند، ما "ياغي" هستيم، پس مي‌توانند تصور کنند که...

سياست روز
«تركيه بازنده بحران سوريه» عنوان يادداشت روز روزنامه سياست روز به قلم ماني الوند است كه در آن مي‌خوانيد:
تركيه پيش از آغاز بحران سوريه، به لطف اقدامات و عملكرد موثر و مدبرانه تيم اردوغان در سياستهاي داخلي و خارجي، به جايگاه تازه‌اي در منطقه و جهان دست يافته بود و عملا داشت به يك ابرقدرت منطقه‌اي تبديل مي‌شد، البته با كمك‌ها و حمايت‌هاي آمريكا، اما آغاز بحران در سوريه ماجرا را تغيير داد. سران تركيه گمان كردند كه اين بحران مي‌تواند فرصتي باشد براي ارتقاي جايگاه اين كشور در منطقه و جهان. حجم مخالفت‌ها با دولت سوريه ترك‌ها را به اين گمان نزديك كرد كه دولت اسد زود يا دير(نهايتا چند ماهه) سرنگون مي‌شود. بنابراين آنها تصميم گرفتند روي اسب برنده(از ديد خودشان) شرط بندي كنند و به نفع مخالفان اسد موضع گرفتند؛ موضعي كه به تدريج سخت تر و قاطعانه‌تر شد و به ارسال سلاح و دادن كمكهاي لجستيك از سوي تركها به مخالفان اسد انجاميد. اما با گذشت ۱۸ ماه از اين بحران، اشتباه بودن پيش بيني تركيه را به اثبات رساند. در حال حاضر وضع به جايي رسيده كه ديگر فقط سوريه در بحران نيست، بلكه همسايه اين كشور، تركيه، كه پيش از آغاز بحران سوريه از اين كشور به عنوان «دوست و برادر» ياد مي‌كرد هم در بحران است؛ بحراني خارجي و داخلي. سران تركيه اكنون سردرگم اند و نمي‌دانند در قبال بحراني كه خود نقش مهمي در ايجادش داشتند، چه بايد بكنند كه كمترين هزينه را برايشان در پي داشته باشد.

اما موضع كشورهاي ديگر درباره تركيه چيست؟ از ابتداي بحران، عربستان و قطر(به طور عمده) و چند كشور عربي ديگر هم به صف دشمنان دولت سوريه پيوستند و شروع كردند به حمايت از مخالفان اسد. غرب و امريكا و ناتو هم با اعلام مواضع ضد سوري، چنين نشان دادند كه در درگيري و جنگ احتمالي بين تركيه و سوريه، در كنار تركيه‌اند. اما اين مواضع تا چه حد ما به ازاي عيني دارد؟ امريكا اخيرا به عربستان و قطر هشدار داد كه سلاح‌هاي سنگين به مخالفان اسد ندهند چرا كه اين سلاح‌ها ممكن است به دست القاعده، كه در كنار مخالفان قرار دارند، بيفتد و تهديدي شود براي مواضع امريكا در منطقه. امريكا پيش از اين هم نشان داده بود كه به علت نبود آلترناتيو مناسب براي اسد، تمايلي به سرنگوني او ندارد. اين به اين معني است كه امريكا عملا تركيه را در درگيري با سوريه تنها گذاشت.

ناتو هم گرچه در بيانيه هايش از تركيه حمايت كرده، اما عملا افسارش در دست امريكا است و يكي از ابزارهاي سلطه اين كشور بر جهان. پس امريكا(غرب) و تركيه دو موضع متضاد در قبال سوريه دارند: تركيه شديدا خواهان كنار رفتن اسد است و امريكا، به علت نداشتن آلترناتيو مناسب، تمايلي به اين امر ندارد و به نظر مي‌رسد به تضعيف اسد و مخالفانش(اسلام خواهان تندرو) در يك جنگ فرسايشي راضي است. عربستان و قطر هم به خاطر فاصله جغرافيايي شان از سوريه، به هيچ وجه در معرض آسيب‌هاي ناشي از جنگ در اين كشور نيستند، در حاليكه تركيه با داشتن نهصد كيلومتر مرز مشترك با اين كشور، عملا در كنار آتش جنگ داخلي اين كشور قرار دارد و مي‌داند كه اين آتش مي‌تواند به داخل مرزهاي تركيه هم سرايت كند، كما اين كه تاكنون اين اتفاق تا حدي افتاده است.

در اينجا موضع اتحاديه اروپا هم جالب است. تركيه سالهاست تلاش مي‌كند به عضويت اين اتحاديه در آيد اما همواره با پاسخ منفي اين اتحاديه مواجه مي‌شود. اروپا پيش شرط‌هايي را براي عضويت تركيه تعيين كرده، نظير توسعه اقتصادي، سياسي. شكي نيست كه درگير شدن تركيه در بحران سوريه، از همه نظر به ضرر اين كشور بوده است و در صورت شديدتر شدن درگيري آنكارا و دمشق، مي‌تواند ضربات مهلكي به اقتصاد تركيه وارد كند و وضع سياسي اين كشور را هم دچار بي ثباتي كند(لائيك‌ها و نظاميان تركيه منتظر فرصتند تا دولت اردوغان را بخاطر مواضع اشتباهش در بحران سوريه، به زير بكشند. ) اينها به اين معني است كه درگير شدن تركيه در بحران سوريه، سدي است در برابر آرزوي ديرين اين كشور براي عضويت در اتحاديه اروپا. كشورهاي قدرتمند منطقه(ايران، عربستان و مصر) و نيز رژيم صهيونيستي هم از تضعيف رقيب قدرتمندشان(تركيه) و فرو رفتن اين كشور در مرداب بحران سوريه خشنودند. به خصوص آنكه تركيه با رفتارهايش در قبال سوريه، محبوبيتي را كه در چند سال گذشته در منطقه و جهان كسب كرده بود از بين برد و خود را به عنوان كشوري متجاوز و سلطه گر معرفي كرد.

بدتر از همه، به واقعيت پيوستن سناريويي كه تركيه در سر دارد خود مي‌تواند منشا بدبختي‌هاي تازه‌اي براي اين كشور باشد. آنكارا اكنون يك هدف دارد: سرنگوني دولت اسد. حال در نظر بگيريد اين اتفاق بيفتد. بسياري از تحليلگران معتقدند در صورت سرنگوني اسد، مشكلات تازه و شايد بدتري براي تركيه ايجاد مي‌شود، چرا كه بايد كشور(يا كشورهايي) چند پاره را، كه بخشي از آن(علوي‌ها و ديگر اقليتها)، به دشمنان قسم خورده تركيه تبديل شده‌اند، در كنار مرزهايش تحمل كند؛ مرزهايي كه مطمئنا ديگر آرامش زمان اسد را نخواهند داشت.

وقتي مسئله كردهاي سوريه و اعطاي خودمختاري نسبي غيررسمي از سوي اسد به آنها و دردسرهاي امنيتي اي كه آنها براي آنكارا دارند، به موارد فوق اضافه كنيم به اين نتيجه مي‌رسيم كه تركيه در بحران سوريه تاكنون يك بازنده بوده است. بازنده‌اي كه در حال حاضر در وضعيت آچمز قرار دارد و با هر حركت مي‌تواند وضع خود را بدتر كند. اينها همه حاصل يك برآورد غلط و يك سياست طمعكارانه است.

تهران امروز
«دلايل يك نامه محبت‌آميز» عنوان يادداشت روز روزنامه تهران امروز به قلم حسن هاني‌زاده است كه در آن مي‌خوانيد:
نامه‌اي كه محمد مرسي به رئيس رژيم صهيونيستي، شيمون پرز ارسال كرده نشانگر رويكرد مشابه سياست خارجي دولت محمد مرسي با رويكرد دولت مبارك است. با توجه به جملات محبت‌آميزي كه در اين نامه آمده به‌نظر مي‌رسد كه محمد مرسي در اين شرايط تلاش مي‌كند روابط خود را با اسرائيل به گونه‌اي حفظ كند كه رضايت آمريكا و لابي صهيونيزم را داشته باشد.

با توجه به جهت‌گيري‌هاي اخوان‌المسلمين در مصراز همان اول نمايان مي‌نمود كه پيروزي محمد مرسي نمي‌تواند سياست‌هاي كلي نظام جديد را نسبت به آمريكا و اسرائيل تغيير بدهد. آمريكا همواره تلاش كرده تا دولت مرسي را براي حفظ منافع خود در خاورميانه تحت فشار قرار دهد.

اين نامه پيام روشن و آشكاري است كه پيروزي شخص مرسي و اخوان‌المسلمين در انتخابات نمي‌تواند فاصله‌اي ميان مصر و رژيم صهيونيستي ايجاد كند، مرسي به‌خاطر كسب حمايت‌هاي مالي، بين‌المللي و ديپلماتيك به سمت سياست‌هاي خاورميانه‌اي آمريكا و اسرائيل كشيده شده و به‌نظر مي‌رسد كه تفاوت اساسي ميان سياست‌هاي مرسي با جهت‌گيري‌هاي ديكتاتور سابق مصر ديده نمي‌شود.

بااينكه سخنگوي دولت مصر، عاطف محمد سالم اين نامه را تشريفاتي خوانده، با اين وجود شاهد هيچ‌گونه تغييري در سياست‌هاي كلي مصر وجود ندارد و نامه محبت‌آميز مرسي به شيمون پرز سياست‌هاي كلي مصر در قبال اسرائيل را نشان مي‌دهد.

با توجه به پذيرش قرارداد كمپ ديويد، مرسي تلاش مي‌كند به نوعي اطمينان خاطر به آمريكا و اسرائيل بدهد كه مصر همچنان به قرارداد صلح با اسرائيل پايبند است و تغييري در سياست خارجي خود نخواهد داد و ساختار سياست خارجي مصر را در امتداد جهت‌گيري‌هاي رژيم گذشته ادامه خواهد داد.

در رابطه با واكنش‌هايي كه نسبت به نامه مرسي اتخاذ شده، اين نامه از دو بعد قابل تجزيه و تحليل است. بعد داخلي كه شامل واكنش‌هاي احزاب چپگرا، احزاب اسلامي و ملي‌گراي ناصريسم است كه به‌خاطر لحني كه مرسي در اين نامه به‌كار گرفته وي را مورد انتقاد قرار داده و او را به بي‌توجهي از شعارهاي انقلابي متهم كردند.

متاسفانه به‌خاطر ساختاري كه بعد از پيروزي اخواني‌ها در داخل مصر به‌وجود آمده، اين احزاب تحت‌تاثير فشارهاي اخوان نمي‌توانند كاري از پيش ببرند و اما در رابطه با بعد خارجي، ما شاهد دو جهت‌گيري متفاوت در منطقه هستيم. عربستان، قطر، مغرب وحتي ليبي ممكن است واكنش مثبتي از خود نشان دهند و اين نامه نيز مي‌تواند اطمينان خاطري براي متحدان آمريكا و اسرائيل در منطقه باشد كه مصر هرگز تغيير نخواهد كرد.

از طرف ديگر مطمئنا ايران و سوريه به اين وضعيت واكنش منفي نشان خواهند داد زيرا اميد اين كشورها اين بود كه مصر بعد از انقلاب موضع منفي در برابر اسرائيل و سياست‌هاي آمريكا اتخاذ كند، كه اين پيش‌بيني با نامه محبت‌آميز مرسي به شيمون پرز روايت ديگري را نقل مي‌كند.

حمايت
«نتانياهو و ادعاي جنگ» عنوان يادداشت روز روزنامه حمايت است كه در آن مي‌خوانيد:
بنيامين نتانياهو نخست‌وزير صهيونيستها در روزهاي اخير ادعاهاي بسياري را در مورد اقدام نظامي عليه غزه و سوريه و لبنان مطرح کرده است. همزمان با اين ادعاها نظاميان صهيونيستها نيز در غزه، لبنان و سوريه تحرکات نظامي داشته و اقدام به حملات پراکنده و رزمايش‌هاي متعدد نموده‌اند.

نکته‌اي که در اين رفتار‌ها قابل توجه است رويکرد نتانياهو به تهديد نظامي مستقيم مي‌باشد چرا که در گذشته بيشتر باراک وزير جنگ و ليبرمن وزير خارجه صهيونيستها اين تهديدات را مطرح مي‌کردند و لفاظي نتانياهو بيشتر درباره ايران بود. در باب رويکرد نتانياهو به اين مواضع، ديدگاه‌هاي متعددي مطرح است.

برخي از ناظران سياسي تاکيد دارند که نتانياهو براي برگزاري انتخابات زودهنگام و پيروزي در آن نياز به مولفه‌هاي دروني و بيروني دارد. آنچه در فضاي دروني صهيونيستها مطرح است گرايش تشديد آنان به اصل امنيت مي‌باشد. در شرايط کنوني که نتانياهو از ابزارهايي نظير اقتصاد براي جلب آراء نمي‌تواند استفاده کند گرايش به امنيت مهمترين مولفه کاري وي است.

هر چند که صهيونيستها رسما اذعان دارند که توان جنگ جديد را ندارند اما نتانياهو با امنيتي کردن فضا و تاکيد بر اينکه جريان راست افراطي توان برقراري امنيت را دارد به دنبال سياستهاي انتخاباتي است. نتانياهو در زمينه کسب آراء افراطيون که براصل جنگ تاکيد دارند جنگ را طلب مي‌کند. برخي از ناظران سياسي نيز ادعاهاي نتانياهو را برگرفته از ناکامي‌هاي نظامي اخير اين رژيم مي‌دانند.

پرواز پهپاد حزب‌ا... به آسمان سرزمين‌هاي اشغالي و ارسال تصاوير متعدد از مناطق استراتژيک و حتي مراحل رزمايش آمريکا و تل‌آويو در کنار ساخت اولين موشک ضد جنگنده توسط مقاومت غزه عملا ناتواني نظامي صهيونيستها را آشکار ساخته است. اين سناريو مطرح است که نتانياهو با کوبيدن بر طبل جنگ به دنبال پنهان‌سازي اين شکست‌ها مي‌باشد.

نکته ديگر ناتواني نتانياهو در تحریک جهان مبني بر تهديد آمیز بودن فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران است. نتانياهو نه تنها نتوانسته خط قرمزي عليه ايران ايجاد کند بلکه نظريه پردازان سياسي و نظامي صهيونيستها نيز به مخالفت با ادعاهاي ضد ايراني وي پرداخته‌اند نتانياهو اکنون با سوق دادن تهديدات به سمت غزه، لبنان و سوريه سعي دارد تا با ادعاي جنگ منطقه‌اي از يک سو خواسته‌هاي خود مبني بر مقابله با ايران را به جهان تحميل نمايد و از سوي ديگر بر ناکامي‌هاي خود در مقابله با ايران سرپوش گذارد.

به هر تقدير لفاظي‌هاي جنگ‌طلبانه نتانياهو با هر عنوان که باشد بيانگر يک اصل اساسي است و آن اينکه اين رژيم چنان با ‌بحران مواجه شده که براي پنهان‌سازي آن به لفاظي‌هاي جنگ‌طلبانه روي آورده در حالي که حتي در درون اين رژيم نيز تاکيد دارند که دوران جنگ‌‌طلبي‌ به پايان رسيد و اين رژيم ديگر توان تهديد کشورها را ندارد چنانکه عبور پهپاد حزب‌ا... از سيستم راداري اين رژيم، شکست ميلياردها دلار هزينه نظامي اين رژيم را آشکار ساخت.

آفرينش
«فرش قرمز براي تحريم ها» عنوان سرمقاله روزنامه آفرينش به قلم حميدرضا عسگري است كه در آن مي‌خوانيد:
برخوردهاي سياسي با پرونده هسته‌اي ايران در چند سال اخير زمينه افزايش تحريم‌هاي سياسي و اقتصادي عليه كشورمان را دوچندان كرده است. اما اگر نگاهي به گذشته رويكرد غرب در مواجهه با پرونده هسته‌اي ايران بياندازيم و تاملي در نوع و انگيزه آنها براي افزايش تحريم‌ها داشته باشيم به نكاتي برمي خوريم كه توجه به آن تصويري از نحوه عملكرد ما درمواجهه با اين تحريم‌ها نمايان خواهد كرد.

اگر به سال‌هاي ابتدايي كه پرونده هسته‌اي ايران به عنوان موضوعي مورد اختلاف در سطح شوراي امنيت مطرح شد، نگاهي داشته باشيم، متوجه مي‌شويم كه تفاوتي در نوع برخورد اروپا و آمريكا با پرونده هسته‌اي ايران وجود داشت. البته اين تفاوت بيشتر نشأت گرفته از اختلاف يا بهتر بگوييم استقلالي بود كه اتحاديه اروپا قصد داشت نسبت به آمريكا از خود نشان دهد.

به بيان واضح تر ما در زمينه به كارگيري ديپلماسي فعال، نتوانستيم آنطور كه بايد و شايد از اين افتراق اروپا و آمريكا استفاده و طوري سياست گذاري كنيم كه منافعمان درميان اختلاف رويكرد اين دو قدرت تامين گردد. البته يك طرفه قضاوت نمي‌كنيم و كارشكني‌هايي كه برخي كشورهاي اروپايي در همسويي با آمريكا داشتند را ناديده نمي‌گيريم، اما به هرتقدير امروز اتحاديه اروپا كاملا دنباله رو آمريكا شده و تكميل كننده سياست‌هاي آن مي‌باشد.

نكته ديگر اين كه در دوره‌هاي گذشته ايران و اروپا رابطه نسبتاً معقول سياسي و به ويژه اقتصادي داشتند. اما با نگاهي به سير روابط مشاهده مي‌كنيم كه روابط سياسي ما با اروپا به كلي قطع شده و حوادثي همچون بسته شدن سفارتخانه برخي از كشورهاي اروپايي درايران، ضخامت يخ اين روابط را به بيشترين حد خود رسانده است. از سوي ديگر مراودات تجاري هم نتوانسته به حدي باشد كه مانع از قطع ارتباط و جلو گيري از سياست‌هاي ضد ايراني اروپا گردد.

جداي از فرصت‌هايي كه ما در عرصه سياسي و اقتصادي دربرخورد با اروپاييان داشتيم و استفاده نكرديم، امروز درعرصه داخلي شاهد شرايطي هستيم كه باعث پهن كردن "فرش قرمز براي تحريم ها" شده است. وضعيت سياسي و اقتصادي امروز كشورمان، وسوسه بيشتري را در غرب ايجاد كرده تا فشار بيشتري بر ايران وارد كنند. زماني بود كه اروپاييان افزايش تحريم‌ها را بر ايران بي فايده مي‌انگاشتند اما نحوه عملكرد ما باعث شده تا مشي فكري آنها تغييركند وهرروز تحريم‌هاي جديدتر و سنگين تري را براي فشار به ايران در نظر بگيرند.

نبود "يگانگي" به معناي واقعي ميان مسولان، و به دنبال مقصر گشتن در برخورد با معضلات مختلف كشورسبب شده تا مديران و تصميم گيرندگان نتوانند با همگرايي مشكلات را برطرف سازند و اين فرصت را به غرب داده‌اند كه از اين اختلاف درجهت افزايش فشارها استفاده كنند.

شاهديم كه در يك سال گذشته كه نوسانات بازار ارز اقتصاد داخلي مارا دچار اختلال كرده است، غربي‌ها درچند مرحله تحريم‌ها عليه ايران را افزايش داده‌اند. خصوصاً در وضعيت فعلي كه ثباتي بر بازار ارز حاكم نيست، چشم طمع به محدود كردن منابع درآمد ارزي كشور دوخته‌اند تا بتوانند هرچه بيشتر شرايط را براي ما سخت تر نمايند.

هرچند دربرخورد با اين رويه نمي‌توان انتظار داشت كه يك شبه نوع برخوردها و سياست‌هاي فعلي تغيير كند، اما مسولان را هشدار مي‌دهيم كه در منش و مشي سياسي و اقتصادي خود توجه و بازنگري داشته باشند و اجازه سواستفاده غرب از فضاي غبارآلود داخلي را ندهند.

وطن امروز
«شكاف‌هاي اجتماعي تراژدي اروپايي» عنوان سرمقاله روزنامه وطن امروز به قلم حسين ميزان است كه در آن مي‌خوانيد:
تعاريف از قدرت به عدد مصاديق آن مختلف و متنوع است اما بر سر تقسيم آن به قدرت اجتماعي و قدرت سياسي ميان انديشمندان جامعه‌شناسي سياسي اجماع نظر وجود دارد. به بيان ساده قدرتي كه از جانب دولت اعمال مي‌شود را قدرت سياسي و قدرتي كه از جانب توده‌ها و جامعه اعمال مي‌شود را قدرت اجتماعي ناميده‌‌اند.

آر. اچ. توني، مورخ معروف انگليسي در تعريفي از قدرت اجتماعي بر اين باور بود كه «قدرت عبارت است از توانايي يك فرد يا گروهي از افراد براي تغيير شيوه عمل افراد يا گروه‌هاي ديگر، در جهت دلخواه آن فرد يا گروه.» اما در مقابل تعريفي كه جان لاك، فيلسوف انگليسي از قدرت ارائه داده، تعريف قدرت سیاسی است. آنجا كه وي مي‌گويد: «به نظر من قدرت سياسي، حق وضع قوانين همراه با تعيين مجازات مرگ و همه مجازات‌هاي كوچك‌تر به منظور تنظيم و حفظ مالكيت است...». مطابق اين دو تعريف، واضح است كه قدرت اجتماعي مقوله‌اي به مراتب پيچيده‌تر است و انواع بيشتري از قدرت را دربر مي‌گيرد كه نفوذ، فشار، اعتبار و منزلت اهم مصاديق آن است.

بي‌ترديد تاثيرات افكار عمومي هم در قالب همين قدرت اجتماعي قابل تعريف و ارزيابي است اما گروه‌هاي اجتماعي كه اعمال‌كننده قدرت اجتماعي هستند به واسطه وجود شكاف‌ها، تضادها و تعارضات در جامعه به وجود مي‌آيند. شكاف‌هايي كه مي‌تواند از آبشخورهاي مختلفي نظير قوميت، جنسيت، زبان، اختلاف طبقاتي، مذهب و... منشأ بگيرد. بي‌ترديد صورت‌‌بندي شكاف‌هاي اجتماعي از هر جامعه‌اي به جامعه ديگر تغيير مي‌كند و به مختصات آن جامعه وابستگي كامل دارد. با اين حال تضادها و تعارض‌های اجتماعي را مي‌توان به 2 گونه شكاف‌هاي فعال و غيرفعال تقسيم كرد.

به عنوان نمونه شكاف مذهبي ممكن است در يك جامعه خفته و غيرفعال باشد و نقش محوري را در كنش‌هاي سياسي ايفا نكند. همواره اين امكان وجود دارد كه شكاف‌هاي فعال، غيرفعال شوند و شكاف‌هاي خفته دوباره بيدار. تا پيش از اين ادعا مي‌شد شكاف مذهبي و به طور اخص درگيري‌هاي پروتستان‌ها و كاتوليك‌ها كه زماني يكي از مهم‌ترين شكاف‌هاي موجود در اروپا بود، غيرفعال شده است اما در حال حاضر قرايني وجود دارد كه از بيدار شدن مجدد اين شكاف خفته حكايت دارد.

در اين ميان هر قدر ‌غيرفعال شدن شكاف‌هاي اجتماعي براي يك قدرت سياسي (دولت) حائز اهميت است و مي‌تواند به پيشبرد پروسه دولت - ملت‌سازي کمک کند، فعال شدن مجدد تضادها و تعارض‌هاي اجتماعي براي دولت و رهبران سياسي يك تراژدي واقعي تلقي مي‌شود كه مي‌تواند وفاق اجتماعي را در جامعه به حداقل برساند. در اين ميان بار شدن تعدادي از شكاف‌ها بر يكديگر مي‌تواند عمق تراژدي را بيشتر هم بكند و جامعه را تا مرز فروپاشي پيش ببرد.

بررسي وضع كنوني اروپا نشان مي‌دهد تضادها و تعارض‌هاي اجتماعي در قاره سبز در حال فعال شدن است و شكاف‌هايي كه زماني خفته به نظر مي‌رسيد، اكنون سر باز كرده است. شكاف‌هايي آنقدر عميق كه با هيچ ملاتي پر نمي‌شود. آشكارترين شكاف كنوني در اروپا شكاف طبقاتي است كه در كشورهايي نظير يونان، اسپانيا، پرتغال و ايتاليا نمود بيشتري دارد.

وضع بغرنج اقتصادي در اين كشورها سبب شده دولت‌ها سياست‌هاي رياضت اقتصادي را به اجرا بگذارند؛ سياست‌هايي كه گروه هدف آن، طبقه متوسط جامعه است و سرمايه‌داران كلان از آن ضربه‌اي نمي‌پذيرند. همين رويه سبب افزايش شكاف طبقاتي در جامعه اروپايي شده است.

اين اختلاف طبقاتي در حال حاضر به قدري عميق است كه شكاف ميان طبقه بورژوا و كارگر را در اروپاي قرن 19 به ذهن متبادر مي‌کند. شكاف ديگري كه در اروپاي كنوني سر باز كرده و این پتانسيل را دارد که اروپا را تا مرز انهدام پيش ببرد و ژئوپلتيك جديدي براي قاره سبز ترسيم كند، شكاف مذهبي است. شكاف ميان كاتوليك‌ها و پروتستان‌ها كه به ادعاي جامعه‌شناسان اروپايي به شكافي خفته بدل شده بود، اين روزها فعال‌تر از هر زمان ديگري به نظر مي‌رسد. درگيري چندي پيش پروتستان‌ها و كاتوليك‌ها در ايرلند خود شاهدي بر اين مدعاست.

شکاف‌های زبانی - قومیتی هم یکی دیگر از تضادها و تعارض‌های اجتماعی موجود در اروپا و در کل غرب محسوب می‌شود که در شرایط کنونی پررنگ‌تر از هر زمان دیگری به نظر می‌رسد. پیروزی حزب جدایی‌طلب کبکواز در انتخابات چندی پیش این ایالت نشان داد که گرایش‌های واگرایانه تا چه حد در غرب و به طور اخص کانادا تشدید شده و اقلیت فرانسوی‌زبان تا چه میزان برای جدا شدن از دولت مرکزی اشتیاق دارد.

همچنین پیروزی حزب جدایی‌طلب «اتحاد جدید فلاندری (N-VA)» در انتخابات محلی بلژیک هم که اخیرا محقق شد، عمق شکاف‌های قومیتی - زبانی در اروپا را به وضوح نشان داد. رهبر فلاندرها که هلندی‌‌زبان محسوب می‌شوند، بلافاصله پس از پیروزی گفت از قدرت خود برای کسب خودمختاری بیشتر مناطق هلندی‌زبان بلژیک استفاده خواهد کرد. در حال حاضر بسیاری بر این باورند که ادامه رشد تمایلات جدایی‌طلبانه در بلژیک می‌تواند این کشور را تا مرز تجزيه شدن پیش ببرد.

مردم سالاري
«يک پيشنهاد به اصولگرايان» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاري به قلم ميرزابابا مطهري‌نژاد است كه در آن مي‌خوانيد:
در درياي انديشه سفري را آغاز کردم و سوار بر توسن خيال به وضعيت‌شناسي امور اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي کشور از سال 84 تاکنون پرداختم. از خيالي به خيال ديگر و تطبيق آن با وضع و روز خودم و همه آنها که مي‌شناختم پرواز کردم، به جايي نرسيدم، ناگزير، توسن خيال را رها کردم و بر واقعيت‌ها متکي شدم و مصمم که براساس واقعيت‌ها به قضاوت بنشينم.

خيال، تجلي«من کودک» آدمي را سبب مي‌شود و شايسته نيست با چنين جلوه‌اي با جامعه‌اي که دوران بلوغ خود را سپري مي‌کند سخن گفته شود. بهتر است بر واقعيات اتکا کنم و«من با‌لغ» را به ميدان آورم تا هم بر«من کودک» نهيب زند که زندگي با خيال نمي‌شود و هم در برابر«من والد» به احترام بنشيند و حضور خود را معنا بخشد. باري«من بالغ» به من حکم کرد که ابتدا بايد فرضيه‌هاي اداره جامعه در اين چند سال اخير، به لحاظ اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را بشناسي و واقعيات را مبناي اثبات يا ابطال آن فرضيه‌ها قرار دهي. سخن درستي است که مي‌تواند ماتريس پيچيده ارتباط«من بالغ»، را با«من کودک» و«من والد» پاسخ گويد.

دست به کار شدم تا فرضيه‌هاي اداره اقتصادي جامعه را بشناسم. به آرشيوها رجوع کردم، صفحات روزنامه‌ها، آرشيو سايت‌ها، جستجوي ماشين‌هاي جستجو‌گر، سخنراني‌ها، مصوبات دولت و... و... نظريه‌اي به عنوان نظريه اداره جامعه به لحاظ اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي نيافتم، اما تا دلت بخواهد آرمان‌طلبي‌ها و شعارها و وعده‌ها توجهم را به خود جلب کرد که کمترين آنها، بهترين شرايط و عالي‌ترين زندگي را براي ملت ايران وعده مي‌داد. سخن‌ها از تحول اقتصادي، تحول وضع معيشتي و... تشکيل ستادهاي تحول توجهم را جلب کرد، اما نظريه‌اي مبني بر نظريه تحول که مبناي فعاليت‌ها قرار گيرد را نيافتم.

واژه تحول مي‌توانست راهگشا باشد براي کشف ابهام چون تحول در سايه تغييرات ساختي معنا پيدا مي‌کند و براي تشخيص تغييرات ساختي بايد به دسته‌بندي تغييرات عنايتي داشت. نخستين تغيير متوجه سازماني نظارتي به نام «سازمان مديريت و برنامه‌ريزي» است که هم برنامه‌ها را کارشناسي مي‌کند و هم به بودجه‌هاي تخصيصي به آنها نظارت دارد و شاخص‌هاي پيشرفت و توسعه در مقابل هزينه‌ها و اعتبارات قرار مي‌دهد و به قضاوت مي‌نشيند، مرکزي است براي تجميع آمار و اطلاعات. ظاهرا اين سازمان بايد تغيير را تجربه کند تا تحول حاصل آيد. اما چون براي رسيدن به تحول اندکي عجله هست! تا جبران مافات شود، تغيير کافي به نظر نمي‌رسد و سخن از انحلال جان مي‌گيرد. اما کدام نظريه‌اي انحلال يک مرکز عظيم کارشناسي و نظارت را براي تحول مجاز مي‌شمرد؟ پاسخي در کار نيست. در نقطه مقابل نامه‌ها پشت نامه‌ها، هشدارها، پشت هشدارها که چنين تغييراتي را نه تنها براي رسيدن به تحول مفيد نمي‌داند که اعلام خطر مي‌کند. استدلال‌ها، التماس‌ها و هشدارها راه به جايي نمي‌برد و برج فرماندهي کارشناسي برنامه‌ها و نظارت بر اجراي آنها فرو مي‌ريزد و نخستين اثر وضعي آن به تغيير در ساختار بودجه پيشنهادي دولت به مجلس رخ مي‌نمايد و بودجه‌اي با يک ماده واحده و يک خرمن اختيارات بدون نظارت و اهدافي کلان و آرمان طلبانه جايگزين نظام بودجه‌اي جزئي نگر و تبصره محور مي‌شود. نه در مذاکرات مجلس و نه در لايحه دولت از پشتوانه‌اي نظريه‌اي، بر چنين رويکردي خبري نيست که نيست. ‌الغرض «من بالغ مشاهده‌کننده و نه مفسر» سرگردان که گمشده خود را چگونه و در کجا جست‌وجو کنم تا امکان قضاوت براساس واقعيت‌‌ها برايم ميسر ‌شود؟

دو راه بيشتر برايم نمانده است که عبارتنداز:
1- از واقعيات چشم بپوشم و با بيدار کردن «من‌کودکم»، اسب شاهوار خيال را زين کنم و قوه خيال‌پردازي را جايگزين نظريه‌‌پردازي کنم و آرام بگيرم.

2- يک نتيجه منطقي از يافته‌هايم را به شما ارائه کنم؛ درست است که به نظريه‌اي دست نيافتم که کشور براساس آن در اين مدت طي طريق کرده باشد، اما آرمان‌ها و وعده‌هاي داده شده که وجود دارند، براساس واقعيات آنها را به قضاوت بنشينم که کدام محقق شده است و کدام معطل مانده است و «من‌بالغ مشاهده‌کننده» را با پاسخ به اين ملاک براي مواجهه مسلح کنم، بر همين اساس دست به بررسي و تجميع مشاهداتم زدم که خيلي وعده‌ها محقق نشده، بيکاري، گراني، بي‌برنامه‌گي، تعطيلي کارخانه‌ها، آشفتگي، بلاتکليفي، عدم دسترسي به آمار و اطلاعات و تبديل شدن صف حاميان ابتداي دوره از دولت، به صف مخالفان در اردوگاه اصولگرايان محصول چنين بررسي و مشاهده‌‌اي است.

نتيجه منطقي اين که نتايج، به ابطال نظريه ناشناخته و ناگفته اداره جامعه گواهي مي‌دهند. اصولگرايان ابتدا به بطلان نظريه اداره امور اقتصادي به شيوه چند سال گذشته در دولت‌هاي نهم و دهم اذعان کنند تا راه براي گفت‌وگو و آينده پژوهي آنان گشوده شود. معرفي هر نوع نامزد با هر ائتلافي براي انتخابات، بعد از چنين اعلام نظري قابل بررسي است!

راه نخست اصولگرايان اعتراف و ابراز ندامت از راهي است که رفتند، پس از آن سخن از نامزد و ائتلاف معنا مي‌يابد.

فکر نکنيد نتيجه آخري تجلي «من کودک» است نه جلوه آشکار از «من بالغ مشاهده‌کننده و بالغ مفسر و يا ملامتگر» است!

ابتكار
«اين همه هياهو براي هيچ؟» عنوان سرمقاله روزنامه ابتكار به قلم محمدعلي وکيلي است كه در آن مي‌خوانيد:
اين روزها فضاي رسانه‌اي تحت تاثير تصميم نمايندگان مجلس مبني بر طرح سوال از رئيس جمهور مي‌باشد، اقدامي که ظرف هفت ماه گذشته دو بار اتفاق افتاده؛ بار اول در اواخر سال گذشته و همزمان با پايان دوره هشتم مجلس شوراي اسلامي طرح سوال از رئيس جمهور به اجراء گذاشته شد. رئيس جمهور با حضور در صحن علني ضمن دست انداختن نمايندگان به خود نمره 20 داد و با تبسم و بالا بردن دو انگشت به نشانه پيروزي جلسه را ترک کرد.

افکار عمومي در آن زمان هم دلايل ضعيف سوال کننده‌ها را نپسنديد و راي به نفع احمدي نژاد داد. اکنون يک بار ديگر بخشي از نمايندگان مجلس نهم تصميم گرفته‌اند راه مجلس هشتمي‌ها را پيشه کنند و با طرح سوال مجدد زور خود را بيازمايند، تصميمي که نتيجه آن براي ناظران روشن است و چشم انداز آن هيچ نتيجه‌اي ندارد، چرا که آقاي احمدي نژاد نشان داده که سر سازگاري با نظارت ندارد و حالا که شمارش معکوس پايان دولتش آغاز شده به اين ابزارها تمکين نخواهد کرد و موجب ترک عادت نخواهد شد.

نکته ديگر در بي اثر بودن اقدامات نظارتي مجلس به ترکيب آن بر مي‌گردد. از زماني که قواي اجرائيه و مقننه به دست اصولگرايان افتاد مجلس از کار ويژه خود که همانا نظارت بر دستگاه اجراء بود دور افتاد و ابزارهاي نظارتي اش زير مميزي مصلحت کند و ناکارآمد گرديد.

تعداد طرح‌هاي استيضاح که در مجالس هفتم، هشتم و نهم به جريان افتاد و در دقيقه 90 به نام مصلحت مسکوت گذاشته شد خود سياهه بالا بلندي را تشکيل مي‌دهد. تکرار ملال آور اين وضعيت موجب بي اعتباري ابزارهاي نظارتي و تجري دستگاه اجرائي شده است.

مدتهاست که ديگر کسي صداي نظارت و استيضاح و طرح سوال نمايندگان را جدي نمي‌گيرد و تنها آن را تلاش نمايندگان براي تشکيل بيلان کار و خالي نبودن عريضه به حساب مي‌آورند. اين در حالي است که در کشوري چون ايران به دليل ضعف اجراء قانون نظارت و ابزارهاي آن مهمترين کار ويژه مجلس محسوب مي‌شود. نظارت بر حسن اجراء قانون اصلي ترين کارکرد نمايندگي به حساب مي‌آيد و اقتدار مجلس در گرو نقش نظارتي اش مي‌باشد.

در کشور ما مشکل اصلي نبود قانون و يا کمبود قانون خوب نيست، بلکه دير زماني است که عدم اجراي قانون و يا اجراي سليقه‌اي آن به ويروس عمومي در فضاي مديريتي تبديل شده است. قانون همچون موم در دستان مسئولان اجرايي تفسير به سليقه و دلخواهشان اجراء و يا به کناري گذاشته مي‌شود. درموارد بسيار نص و صراحت قانون با آئين نامه‌هايي که در قوه مقننه تنظيم مي‌شود، نقض و گرفتار ابهام مي‌گردد.

در اين روزهائي که گرفتاري‌هاي مختلف امان از مردم بريده و نگاه حسرت بار آنان به تدبير مسئولانشان دوخته شده است تا شايد مرهمي بيابند و کمي از آلامشان کاسته شود، ديگر تحمل و حوصله اينگونه اقدامات فانتزي و بي نتيجه را ندارند و با زبان بي زباني مي‌گويند«تو که نوشم نئي، نيشم چرايي؟!».

آرمان
«بورس ارز چرا متوقف شد؟» عنوان يادداشت روز روزنامه آرمان به قلم دکتر زهرا کریمی است كه در آن مي‌خوانيد:
به‌نظر می‌رسد دلیل اصلی توقف راه‌اندازی بورس ارزی، عدم امکان پذیرش نوسانات ارز در بازار آزاد توسط دولت برای مبادلات ضروری است. برای ایجاد آرامش در بورس ارز باید طرف عرضه (انتقال ارز به بورس) فعال باشد، وگرنه انبوهی از متقاضیان ارز وارد بازار بورس می‌شوند و چون عرضه محدود است، آن وقت با راه‌اندازی بورس ارز درست وضعیتی مشابه بازار میدان فردوسی بروز پیدا می‌کرد.

بنابراین اگر دولت امکان عرضه میزان مناسبی از ارز را نداشته باشد، ایجاد یک بازار دیگر توسط دولت کار موثری نخواهد بود. براساس اعلام بانک مرکزی مبنی بر فعالیت اتاق ارزی، دیگر سخنی از بازار بورس ارزی در میان نخواهد بود.

چون بازار بورس محل برخورد عرضه و تقاضاست و قیمت در بازار بورس براساس نقطه تعادلی برخورد میان عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. اگر قیمت ارز را بانک مرکزی بر اساس ملاحظاتی خاص برای مبادلات ارزی تعیین می‌کند، دیگر نام بورس ارز مفهومی در چنین مبادلاتی نخواهد داشت. به همین جهت اسم آن را تغییر داده‌اند و اتاق ارزی نامیده‌اند.

اگر بر اساس اعلام دولت قیمت ارز در بازار بورس فقط دو درصد کمتر از بازار آزاد باشد، شوکی به اقتصاد کشور وارد خواهد شد و قیمت ارز در بازار بورس به نوبه خود بر قیمت ارز در بازار آزاد خواهد افزود. در نتیجه این دو به سرعت بر روند افزایش سطح عمومی قیمت‌ها تاثیر می‌گذارند و تورم را افزایش می‌دهند.

بر این اساس بانک مرکزی چاره‌ای جز این نداشته که نرخ ارز در بازار بورس را به کل از بازار آزاد جدا کند و براساس صلاحدید نرخی را تعیین کند. از آنجا که انتقال قیمت آزاد ارز به کالاهای مصرفی و مواد اولیه وارداتی نگران‌کننده است و می‌تواند هرگونه کنترلی را از روی قیمت‌ها حذف کند در واقع همان چیزی که پیش‌بینی می‌شد، اتفاق افتاده است و چند نرخ متفاوت برای ارز به‌وجود آمده است.

از ابتدا هم مشخص بود که بورس ارزی، در شرایط کنونی، توان تامین تقاضای ارز را ندارد و اگر تمام متقاضیان برای ورود به بورس ارزی مجاز باشند، باز هم تقاضا از عرضه پیشی می‌گیرد و وضعیت مشابه بازار صرافان میدان فردوسی تکرار می‌شود. در حال حاضر چندین نرخ ارز به‌وجود آمده است و بخش قابل توجهی از متقاضیان خرید ارز راهی جز مراجعه به صرافی‌ها و پذیرش نرخ بازار ندارند. ‬

تاکید بر جایگزینی اتاق ارزی به‌جای بورس ارزی، در عمل به معنی عدم موفقیت پذیرش سازوکار بازار آزاد در تخصیص ارز میان متقاضیان است. در اتاق معاملات ارزی، دولت با تعیین نرخ دلخواه ارز (دلار) که تاکنون حدود 2500 تومان اعلام شده به شمار محدودی از متقاضیان ارز خواهد داد.

این‌طور که اعلام شده فقط به متقاضیان واقعی ارز فروخته می‌شود و حالا باید مشخص کرد که آیا دانشجویان، مسافران، بیماران و واردکنندگان برخی از کالاها و مردمی که از رشد نرخ تورم نگران هستند و می‌خواهند پس‌اندازهای خود را به ارز خارجی تبدیل کنند که ارزش نسبتا باثباتی دارد، آیا متقاضی واقعی ارز هستند یا متقاضی مجازی ارز؟ اکنون اقتصاد ایران به سوی نرخ‌های متعدد ارز حرکت کرده که برای گروهی رانت‌هایی ایجاد می‌کند اما از سوی دیگر در شرایط تحریم اقتصادی، قطعا راهی جز سهمیه‌بندی ارزی وجود ندارد.

برای این سهمیه‌بندی راهکارهای مختلفی وجود دارد که هریک از این راهکارها نقاط قوت و ضعف مخصوص به خود را دارد. به هر شیوه‌ای که عمل شود، گروهی که سهمیه دریافت می‌کنند نسبت به کسانی که به ارز خارجی دسترسی ندارند از مزیت بالایی برخوردار می‌شوند و در چنین شرایطی سهمیه‌بندی ارزی به نابرابری و افزایش شکاف درآمدی منجر می‌شود.

در دوران جنگ تحمیلی، وزارتخانه‌ها ارز محدود را میان متقاضیان سهمیه‌بندی می‌کردند و حالا این وظیفه قرار است به عهده اتاق ارزی گذاشته شود. امیدوارم مشکل تحریم‌ها حل شود و با ایجاد آرامش در اقتصاد و افزایش کارایی در دستگاه اجرایی و تقویت نهادهای نظارتی محیط مناسب برای فعالیت‌های اقتصادی مولد فراهم شود.

دنياي اقتصاد
«هدفمند کردن برنامه هدفمندسازي یارانه‌ها» عنوان سرمقاله روزنامه دنياي اقتصاد به قلم دکتر حسین عباسی است كه در آن مي‌خوانيد:
شرایط اقتصادی کشور به خصوص تورم بالا و افزایش نرخ ارز باعث شده که تصمیم‌گیران اقتصادی در جهت متوقف کردن فاز دوم برنامه هدفمندی یارانه‌ها گام بردارند.

همین شرایط به همراه واقعیت‌های اقتصاد ایران لزوم بازبینی کلیت این برنامه را هم گوشزد می‌کند. برنامه هدفمندی یارانه‌ها باید به سمت برنامه هدفمند کردن کمک‌های دولتی در قالب نظام حمایت اقتصادی از اقشار کم درآمد تغییر جهت دهد.

برنامه هدفمندی یارانه‌ها، مستقل از انتقاداتی که همواره از نحوه اجرای آن مطرح شده است، سیاستی ضروری بود. برای سال‌ها قیمت کالاهایی که دولت ارائه می‌کرد ثابت بود یا افزایشی بسیار کمتر از نرخ تورم داشت. در نتیجه، تقاضای این کالاها و به تبع آن، یارانه‌ای که دولت برای آنها پرداخت می‌کرد به سرعت افزایش یافت.

برنامه هدفمندی یارانه‌ها با افزایش قیمت کالاهای دولتی، کنترل تقاضا، کنترل یارانه‌های پرداختی و تصحیح رفتار مصرفی را دنبال می‌کرد. برای جلوگیری از کاهش شدید قدرت خرید مردم و ممانعت از بروز مخالفت عمومی با برنامه، دولت پرداخت نقدی یارانه‌ها را در دستور کار قرار داد. مبلغ کنونی پرداخت‌ها هر ساله بودجه‌ای برابر 40 هزار میلیارد تومان طلب می‌کند که در حدود 40 درصد بودجه 1389 و حدود یک چهارم بودجه 1390 است. این ارقام و نسبت‌ها به روشنی بیانگر چالش‌های ادامه برنامه است.

نخست، اگر دولت مبلغ پرداختی را ثابت نگه دارد، با شرایط تورمی حاضر، چندی طول نخواهد کشید که قدرت خرید یارانه نقدی تقریبا از میان خواهد رفت. به علاوه اگر دولت قیمت‌های کالاهای دولتی را ثابت نگاه دارد، در مدت کوتاهی اقتصاد به شرایط پیش از آغاز برنامه باز خواهد گشت و این یعنی بی نتیجه بودن کل تلاش‌های دولت برای حل مشکل یارانه‌ها.

دوم، اگر دولت بخواهد قدرت خرید یارانه پرداختی را حفظ کند، ناچار است هر ساله مبلغ پرداختی را برابر با نرخ تورم افزایش دهد. چنین افزایشی به معنای پرداخت بخش بزرگی از بودجه سالانه است که در بلندمدت غیرممکن است. مشکل بزرگ‌تر این گزینه وابسته کردن مردم به دریافت پول از دولت است. این وابستگی در صورت امتداد انگیزه فعالیت اقتصادی را کاهش می‌دهد. به علاوه بعد از مدتی قطع چنین پرداخت‌هایی با مخالفت‌های شدید روبه‌رو می‌شود. تجربه یونان که پرداخت‌های سخاوتمندانه دولتی در سطحی بسیار کمتر از گزینه مطرح شده در اینجا را برای سال‌ها در دستور کار داشت، می‌تواند ما را از نتایج وخیم چنین گزینه‌ای آگاه کند.

سوم، قطع یارانه پرداختی بسیاری از خانواده‌ها را با مشکل مواجه خواهد کرد. شاید خانواده‌های با درآمد متوسط بتوانند با جابه‌جایی برخی هزینه‌ها شرایط سخت کنونی را پشت سر بگذارند، اما خانواده‌های کم درآمد، تقریبا سه دهک کم درآمد جامعه، با مشکلات معیشتی شدید مواجه خواهند شد. برآیند این گزینه‌ها تنها به یک راه‌حل می‌رسد؛ حرکت از برنامه کنونی هدفمندی یارانه‌ها به سمت هدفمندی پرداخت‌های حمایتی دولت.

سازمان‌های دولتی و غیردولتی مختلف اطلاعات ذی‌قیمتی از خانوارهای نیازمند حمایت در اختیار دارند. با تجمیع این اطلاعات و گسترش خدمات حمایتی به سایر خانواده‌هایی که به هر دلیلی درآمد ناکافی دارند، می‌توان به سمت ایجاد تور حمایت اقتصادی، مشابه نظام‌های حمایتی که در همه کشورهای پیشرفته وجود دارد، حرکت کرد. خانوارهای کم‌درآمد می‌توانند با پیوستن به این تور حمایتی خود را در مقابل شرایط بد اقتصادی محافظت کنند. به این صورت دولت فقط حداقل‌های لازم را برای ضعیف‌ترین اقشار تامین می‌کند، نه درآمد مستمر برای همه اقشار را.

به علاوه اطمینان از برخورداری ضعیف‌ترین اقشار از حداقل‌های لازم دست تصمیم‌گیران را در انجام اصلاحات اقتصادی کمی بازتر می‌کند. عدم وجود چنین نظام حمایتی همواره یکی از بزرگ‌ترین مشکلات تصمیم‌گیران در انجام تغییرات اساسی در اقتصاد بوده است. تشکیل تور حمایتی موثر می‌تواند این ضعف بزرگ اقتصاد ایران را برای همیشه حل کند.

اصلاحات اقتصادی هیچ گاه بدون هزینه نیستند. اگر بتوانیم این اصلاحات را در زمان مناسب انجام دهیم شاید بتوانیم هزینه‌های اصلاحات را تحمل کنیم. اگر تعلل کنیم، ممکن است هزینه‌های اصلاحات به طرز غیرقابل‌تحملی افزایش یابد. برنامه هدفمندی یارانه‌ها اصلاحی لازم بود، ولی این برنامه اکنون نیازمند اصلاح است. حرکت به سمت هدفمند کردن هدفمندی یارانه‌ها، اصلاحی ضروری است.

گسترش صنعت
«نقش و سهم صادرات خدمات با فناوری بالا در تجارت جهانی» عنوان سرمقاله روزنامه گسترش صنعت به قلم مهدی فتح‌اله است كه در آن مي‌خوانيد:
نقش خدمات در توسعه اقتصادی کشورها امری حیاتی و ضروری است. در یک دهه گذشته این بخش دارای سریع‌ترین رشد در اقتصاد جهانی بوده و تجارت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در بخش خدمات رشد سریع‌تری را نسبت به بخش کالا داشته است.

آمارها حاکی از آن است که کشورهای در حال توسعه حتی دارای نرخ رشد سریع‌تری در این بخش بوده‌اند به‌طوری‌که سهم آنها در صادرات جهانی خدمات از ۱۴ درصد در سال‌های ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۹ به ۱۸ درصد در سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸ و در نهایت به ۷۵ درصد در سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹ رسیده است.

فناوری به‌طور فزاینده‌ای در تجارت خدمات، مثل آموزش و پرورش و مالی و همچنین تولید مجموعه‌ای از خدمات قابل تجارت مثل توسعه صنعت نرم‌افزار و دسترسی به اینترنت به‌کار گرفته شده است. به علاوه آزادسازی تجاری در بسیاری از کشورها در مرحله نخست در خدمات تهیه شده برای خارج و بخش خصوصی مثل ارتباطات راه دور، حمل‌ونقل و مالی صورت گرفته است.

تقریبا در هر کشوری، عملکرد بخش خدمات می‌تواند در یک طیف بین دو نقطه رشد سریع و کند قرار گیرد. کشورهای در حال توسعه احتمالا به‌طور خاصی از افزایش آزادسازی داخلی و حذف موانع صادراتی خود منفعت بیشتری کسب خواهند کرد. درآمد حاصل از کاهش حمایت از خدمات چند برابر آزادسازی تجارت کالاست.

سهم خدمات در تولید ناخالص داخلی کشورهای در حال توسعه از ۴۰ درصد در سال ۱۹۶۵ به حدود ۵۰ درصد در سال ۱۹۹۹ و ۷۰ درصد در سال ۲۰۰۹ افزایش یافته است. در حالی‌که در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی، متوسط سهم خدمات در تولید ناخالص داخلی از ۵۴ به ۸۰ درصد افزایش یافته است.

در میان بخش‌های دارای سریع‌ترین رشد در بسیاری از کشورها، خدماتی چون ارتباطات‌، نرم‌افزار و مالی بیشترین نرخ رشد را در میان خدمات با فناوری بالا داشته‌اند. خدمات فقط در بردارنده منافع مستقیم برای مصرف‌کننده نیست بلکه به کارکرد کلی اقتصاد کمک می‌کند. یک بخش خدمات کارآمد و قانونمند به تغییر کارایی پس‌اندازها به سمت سرمایه‌گذاری، اطمینان از این‌که منابع به پربازده‌ترین فعالیت‌های اقتصادی تخصیص یافته و ایجاد تسهیلات بهتر برای تسهیم ریسک در اقتصاد رهنمون می‌شود.

گسترش اینترنت که قدرت تحرکی به اقتصادهای مختلف در اقصی نقاط دنیا داده است، گواهی بر اهمیت خدمات ارتباطاتی است.

خدمات با فناوری بالا سریع‌ترین عنصر رشد تجارت جهانی در ۱۵ سال گذشته بوده است. در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ نرخ رشد سالانه صادرات خدمات با فناوری بالای ۹ درصد در سال و در مقابل ۲/۸ درصد در سال برای کالا بوده است.

بر این اساس می‌توان گفت که نرخ رشد تجارت خدمات با فناوری بالا از سال ۲۰۰۵ بیشتر از نرخ رشد تجارت کالاها با فناوری بالا بوده است که این امر نشان‌دهنده اهمیت بخش خدمات با فناوری بالا در تجارت کشورهاست.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌های صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  •  
    آخرین اخبار
  • حادثه در کاروان راهیان نور: کشته شدن 26 دانش آموز دختر
  • چهار نماینده دولت برای سوال از احمدی نژاد به مجلس معرفی شدند
  • امام جمعه تهران : در ایران بحرانی وجود ندارد بلکه بحران در اروپاست که اقتصادشان دچار مشکل شده است
  • معاون خزانه‌داری آمریکا: فشار بر ایران را تشدید می‌کنیم
  • فشار آمریکا و اروپا به ترکیه برای قطع خرید گاز از ایران
  • آمار غلط دولتی باعث بحران قیمت ها در بخش کشاورزی و دامی شده است
  • معاون حقوقی رئیس قوه قضاییه : مگر روسای جمهور قبلی زندان می رفتند که احمدی نژاد برود؟
  • توزیع لباس گرم به زلزله‌زدگان به جای خانه در شروع سرما
  • روانشناسی دیکتاتورها؛ توسل به قدرت تا آخرین لحظه
  • بحران پیش رونده‌ی اقتصاد؛ رهبر شرایط را عادی می داند
  • بلوکه شدن بخشی از شیرخشک‌های وارداتی در گمرک به بهانه‌های مختلف
  • عزت الله ضرغامی به دادسرا احضار شد
  • محمد نوریزاد: مراجع پا درمیانی کنند تا آقای خامنه ای کشور را از فاجعه برهاند
  • واکنش تند حزب‌الله لبنان به قطع برنامه‌های ماهواره‌ای صدا و سیمای جمهوری اسلامی
  • آمریکا تعیین کرد: جایزه ۱۲ میلیون دلاری برای دستگیری دو عضو القاعده در ایران
  • اختلاف دولتی ها بر سر قیمت تخم مرغ
  • تاجزاده: ایران به دست کودتاچیان وارد جرگه کشورهای دست چندم منطقه و کشور‌های دسته‌ی آخر جهانی شد
  • در گرامی‌داشت فقیه استبدادستیز، مبلغ دین رحمانی، و همراه جنبش سبز: موحد ایران‌دوستی که "قابل" است
  • حسین مرعشی: الان شرایط جنگ اقتصادی است و آقایان دارند با لباس بزم به جنگ می روند، انگار که به پیک نیک می روند!
  • اصلاح طلب خوب، اصلاح طلب بد
  •