به روز شده: ۱۹:۲۳ تهران - دوشنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۱

عوامل موثر در طراحی و انتخاب شکل(روش) اعتراض-بخش دوم

نویسنده: پیام بهروزی

مقدمه
در نوبت پیشین پس از
تعریف اعتراض و محرکهای آن به عوامل اصلی تولید فشار (1-تعداد، 2-نقش و
جایگاه، 3-میزان و توان تولید خسارت و 4-تاکید و پایداری) در اشکال مختلف
اعتراض پرداخته شد.در این نوبت به عواملی که نقش تعیین کننده در طراحی یا
انتخاب شکل و روش اعتراض دارند خواهیم پرداخت،تا همانطور که قبلا اشاره
شد علاقه مندان،بویژه،فعالان صنفی و سیاسی بتوانند از آن بعنوان چارچوبی
برای تحلیل،نقد و بررسی،طراحی و انتخاب روشهای اعتراض استفاده نمایند.
*تذکر:برای فهم بهتر نوشتار حاضرمطالعه نوشتار پیشین ضروریست.

پرسش اصلی:برای طراحی یا انتخاب شکل و روش "اعتراض موثر" چه عواملی را
بایستی در نظر گرفت؟
برای این موضوع عواملی را باید در نظر گرفت که باعث افزایش احتمال به
نتیجه رسیدن اعتراض میگردند.این عوامل عبارتند از:
1-هدف اعتراض:منظور از هدف همان مطالبات و خواسته های معترضان است که
میتوان در یک تقسیم بندی کلی آنها را به دو بخش اصلاحی و انقلابی و یا
در سطحی پایین تر براساس محتوا به سیاسی،اقتصادی،فرهنگی و ..... تقسیم
کرد.شکل و روش اعتراض بایستی بگونه ای طرح گردد که بیانگراهداف و متناسب
با آن باشد.مثلا برپایی یک راهپیمایی سراسری یا طومار نویسی برای نشان
دادن میزان موافقت یا مخالفت با یک موضوع که در یک جامعه مورد اعتراض
واقع شده است روشی است منطقی و بیانگر هدف.اگر این موضوع ابطال صندق
انتخاباتی در یک روستا باشد حضور یک جمعیت چند هزار نفری مقابل دفتر
فرمانداری یا استانداری متناسب با هدف است. اما اگر موضوع ابطال کل
انتخابات باشد این جمعیت تناسبی با هدف ندارد و حداقل به 30 تا 40 درصد
رأی دهندگان نیاز است.
2-امکانات:روشهای اعتراضی بایستی متناسب با امکانات معترضان باشد. برای
این منظور یا بایستی ابتدا برای آنچه قصد انجامش هست امکانات فراهم گردد
و یا با توجه به امکانات موجود دست به طراحی و یا انتخاب روشهای اعتراضی
زد.
شرایط و امکانات با توجه به هدف تعیین میشوند از اینرو نمی توان تمامی
امکاناتی که در یک اعتراض لازم است را از پیش مشخص کرد.اما امکاناتی چون
رهبری،توان مالی،تشکیلات و توان سازماندهی،رسانه و توان اطلاع
رسانی،لوازم تولید و تکثیر محتوای تبلیغاتی،تعداد معترضین،نقش و جایگاه
معترضین،توان دستیابی به سلاح در صورت لزوم و.....از جمله امکاناتی است
که معمولاً معترضین به آن نیاز دارند.
مثلاً برپایی یک اعتصاب در یک کارخانه با 500 کارگر با کمک یک فرد پیشرو
یا تشکیلاتی کوچک و اطلاع رسانی چهره به چهره یا حداکثر استفاده از سیستم
تلفن برای اطلاع رسانی کافی است.اما برای یک اعتصاب سراسری به رهبری یا
سازمان رهبری قوی،تشکیلاتی بزرگ و ریشه دار،رسانه ای همگانی و غیرقابل
کنترل از سوی طرف مقابل و .... نیاز است و بدون اینها امکان موفقیت در
چنین روشی پایین است و انجام این روش حتی اگر مورد قبول واقع گردد به
احتمال زیاد در حین اجرا با شکست روبرو خواهد شد.
همانطور که قبلاً عنوان گردید "اعتراض موثر" عملی است عقلانی.به این مثال
توجه کنید! تصمیم دارید دستگاهی بسازید اما برخی از قطعات و همچنین ابزار
کافی برای نصب و اتصال قطعات به همدیگر را در اختیار ندارید.در اینجا
هرقدر هم تلاش کنید بی فایده است یا باید از هدف صرف نظر کنید و یا
بدنبال تهیه ابزار و قطعات لازم باشید.درست است که در اعتراض انگیزه و
اراده انسانی میتواند کارهای مشکل را آسان سازد اما این انگیزه و اراده
بایستی در جهت تهیه امکانات بکار گرفته شود نه اینکه تصور شود بدون
امکانات لازم و صرفاً بخاطر انگیزه و اراده قوی کار به نتیجه می رسد.
3-شرایط و زمینه:کنشهای آدمی حتی تفکر انتزاعی او به هیچ وجه در خلأ صورت
نمیگیرد و همواره در یک بافت و زمینه نقش میبندند.یکی از ویژگیهای ضروری
برای به نتیجه رسیدن کنشها تناسب بین کنش و شرایط و زمینه ای است که در
آن نقش میبندد.مثلاً خرید یک اتومبیل گران قیمت برای فردی فقیر(شرایط
نامناسب) که در نظام کاستی هندوستان در کاست پاریاها یا نجس ها زندگی
میکند(زمینه نامناسب) تقریبا محال است.زیرا نه شرایط و نه زمینه برای
چنین کاری مهیا نیست و امکان تغییر آن نیز وجود ندارد.اما اگر همین فرد
در یک نظام دموکراتیک و سرمایه داری زندگی کند(تغییر زمینه) ممکن است
بتواند با کار زیاد و تغییر شرایط به آنچه میخواهد دست پیدا کند.
کنش اعتراضی نیز از این قاعده مستثنی نیست و برای به نتیجه رسیدن آن
بایستی بین اشکال و روشهای اعتراض با شرایط و زمینه ای که اعتراض در آن
صورت میگیرد تناسب وجود داشته باشد.
مهمترین این شرایط عبارتند از شرایط اجتماعی،اقتصادی،سیاسی و فرهنگی که
هر کدام به بخشهای کوچکتری قابل تقسیم است.به دو مثال زیر توجه کنید!
مثال اول:اگر یک نفر بخصوص یک خانم بخواهد در اعتراض به قوانین سلب کننده
آزادی در یک جامعه اسلامی و سنتی اعتراض کند قطعا عریان شدن وی تاثیری
منفی بر افکار عمومی خواهد گذاشت و نمیتواند با این کار مردم را علیه
قانون تحریک نماید.اما همین عمل در یک جامعه اروپایی و دموکراتیک میتواند
موثر واقع افتد و اگر بی تاثیر هم باشد نه از باب ناپسندی و ضد فرهنگ
بودن بلکه از بابت عادی بودن و ناتوانی در جلب نظر دیگران است.
مثال دوم:مدتی پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات اعتراضات صنفی شکل گرفت و
تا فاز اعتصاب و تحصن و تظاهرات و درگیری نیز پیش رفت پس از دولت اصلاحات
با وجود بدتر شدن وضعیت اقتصادی کم کم این اعتراضات به خاموشی گرایید.این
مسئله در ظاهر غیر منطقی است و بایستی اعتراضها شدیدتر می شد اما وقتی
عامل شرایط و زمینه در نظر گرفته شود براحتی میتوان علت این مسئله را
فهمید.البته در این خاموشی عامل ناتوانی تشکل های صنفی در طراحی روشهای
متناسب با زمینه و شرایط موجود نیز نقش مهمی دارد.زیرا مدعای سخن ما این
است که تحت هر شرایط و در هر زمینه بایستی روشهای مناسب و کارآمد طرح و
یا انتخاب گردند.
4- توان سرکوب و مقاومت طرف مقابل:
کنشهای اجتماعی غالباً بازی دوجانبه و تعامل بین افراد و گروهها
هستند.آنچه تا اینجا گفته شد فقط مربوط به معترضان بود.اما طرف مقابل نیز
تمام تلاش خود را میکند تا اعتراضها به ثمر ننشیند.معمولاً روشهایی چون
تهدید،تطمیع، تخریب و تفرقه همیشه در کار است و معترضان نیز بایستی متوجه
آن باشند.در اعتراضات مبتنی بر عامل "تعداد" بخصوص در صورت تکثر و
ناهمگونی بین معترضان تطمیع و تفرقه روش موثری است.اما اگر اعتراضات
مبتنی بر سه عامل دیگر باشد تطمیع،تهدید و تخریب راههایی است که طرف
مقابل بدون کاربرد زور میتواند در برابر معترضان مقاومت کند.متاسفانه
برای تطمیع و تهدید کارچندانی نمیشود کرد، زیرا به طمع و ترس دیگران که
عواملی درونی هستند بستگی دارد.اما با مشخص کردن هدف و ابهام زدایی از آن
در آغاز کار و استفاده از روشهای مختلف روشنگری و آگاهی بخشی تا حدودی
میتوان جلوی دو عامل دیگریعنی تفرقه و تخریب را گرفت.اما مهمتر از اینها
توان سرکوب طرف مقابل است که در صورت بکارگیری آن عواملی چون انگیزه
معترضان، اهمیت هدف، ایدئولوژی،امکان تهیه سلاح،امکان استفاده از
سلاح،جمعیت حامی،حمایت خارجی و .... میتواند در کاهش قدرت سرکوب موثر
افتد.اما اگر معترضان نتوانند دربرابر سرکوب مقاومت کنند بایستی طراحان
بمنظور خاموش نشدن اعتراضات بسراغ روشهایی بروند که امکان سرکوب یا احساس
نیاز به سرکوب در آن کمتر باشد و سپس درصدد کاستن از قدرت سرکوب طرف
مقابل برآیند.محاسبه این موضوع یکی از سخت ترین و ضروریترین محاسبات در
طراحی روشهای اعتراض میباشد.
*****************
دوستان در این دو نوبت با چهار عامل اصلی ایجاد فشار در روشهای اعتراض و
چهار عامل اصلی که در طراحی روشهای "اعتراض موثر" بایستی لحاظ گردند آشنا
شدند.اما این بدان معنا نیست که صرفاً به کمک این مطالب میتوان به طراحی
روشهای اعتراض دست زد. طراحی روشهای اعتراض کاری بسیار مشکل و صدالبته
پرمسئولیتی است که نیازمند تجربه، آموزش،شناخت دقیق از جامعه و همچنین
خلاقیت بالای فردی می باشد.ضمناً نبایست از نظر دور داشت که نارضایتی
همیشه در جوامع وجود دارد،اما تبدیل نارضایتی به اعتراض کار ساده ای نیست
و عوامل زیادی که شاید خیلی از آنها خارج از کنترل ما باشد در این فرایند
نقش دارند.
در نوبت بعد به نقد و بررسی جنبش سبز براساس معیارهای معرفی شده در این
نوشتار خواهیم پرداخت.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • بررسی ویژگیهای اعتراض موثر-بخش اول
  • مطالبه محوری،روشی برای شناخت نخبگان سیاسی
  • اصلاحات،انقلاب یا احقاق حقوق مردم؟
  •  
    آخرین اخبار
  • احمد شیرزاد: جناح حاکم شکست را در مدیریت کشور بپذیرد/اصلاح‌طلب دست‌بسته کاری از دستش بر نخواهد آمد
  • تیر خلاص بر سخنان احمدی نژاد؛ درباره رابطه با آمریکا رهبر تصمیم می‌گیرد
  • مدیر موسسهٔ انتشاراتی امیرکبیر: مسئول بحران کاغذ، ارشاد است
  • نامه خانواده تاجزاده به فرمانده سپاه: مسوولیت سلامت این زندانیان سیاسی بر عهده شماست
  • اعتصاب غذای فیض الله عرب‌سرخی در اعتراض به عدم رسیدگی پزشکی‎ و برخورد توهین آمیز
  • عدم پرداخت یارانه نوسازی مینی بوس‌های فرسوده از سوی دولت به شهرداری
  • مدیر مسئول روزنامه مغرب بازداشت شد
  • سردار جزایری: اسرائیل با نخستین شلیک، مرگ سریع خود را رقم خواهد زد
  • مشروح نشست خبری اژه ای: گفته بودم مهدی هاشمی به کشور برنگردد بهتر است
  • 5+1 مذاکرات با ایران را سر میگیرد
  • دشمنی وزیر ارشاد با روزنامه شرق: شرق تنها بخاطر یک کاریکاتور توقیف نشد
  • ابلاغ استیضاح وزیر ورزش
  • رفع فیلتر از جی میل!!!
  • تماس تلفنی احمدی نژاد با جوانفکر در اوین
  • سعید مرتضوی؛ جنایت کار کهریزک از نمایندگان مجلس و رسانه ها شکایت کرد
  • احمدی‌نژاد درمورد جوانفکر با آیت الله خامنه ای دیدار می‌کند
  • شکایت نمایند ارومیه از احمدی نژاد به دلیل سو استفاده بیت المال در سفر به نیویورک
  • انتقاد آیت‌الله امینی از دولت:گرانی افسار گسیخته موجود در کشور مردم ما را به ستوه آورده است
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • مژده به احمدی نژاد؛ دلار 3470 تومان
  •