به روز شده: ۱۳:۴۹ تهران - یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۱

توصیه سید محمد خاتمی به خواندن آثار پوپر

امروز: زمانی که آقای سید محمد خاتمی رییس‎جمهور بودند، توصیه کرده بود که اعضای کابینه کتاب «درس این قرن» کارل پوپر را بخوانند.

سروش دباغ، پسر عبدالکریم سروش با بیان این که پوپر از فیلسوفان مهم قرن بیستم است و عمده شهرتش به‎خاطر ایده‎‎ها و نوآوری‎‎هایی است که در حوزه فلسفه علم داشته است، گفت: اگر بخواهید او را با برخی دیگر از فیلسوفان مهم قرن بیستم نظیر فرگه، ویتگنشتاین، هایدگر و کریپکی مقایسه کنیم، آن جایگاه را ندارد.

وی افزود: دو فیلسوفی که در قرن بیستم دست بالا را دارند، به گواهی آن‎چه در مقالات و کتاب‎های فلسفی و دپارتمان‎‎های فلسفه دیده می‎شود، ویتگنشتاین و هایدگر هستند؛ اولا به‎خاطر نفوذی که ایده‎‎های آن‎ها در شاخه‎‎های مختلف فلسفه داشته و ثانیا حجم کثیری از مطالبی که در قالب مقاله و کتاب و کنفرانس درباره آراء و اندیشه‎های‎شان نوشته و منتشر می‎شود. از این حیث، منزلت پوپر با این دو فیلسوف متفاوت است.

گزیده اظهارات سروش دباغ در گفت و گو با هفته نامه پنجره در ادامه می آید:

چنانکه شنیده‎ام زمانی که آقای سید محمد خاتمی رییس‎جمهور بودند، توصیه کرده بود که اعضای کابینه کتاب «درس این قرن» کارل پوپر را بخوانند. از این‎جا می‎توان تأثیر این ایده‎ها را در مدیریت کلان کشور هم دید. به‎نظر من البته بخت یار آقای خاتمی نبود و متأسفانه این ایده‎‎های رهگشا و کارآمد نظیر مهندسی گام به گام و عقلانیت انتقادی نهادینه نشد و راه نیکویی که ایشان در پیش گرفته بود، از جایی متوقف شد و ادامه پیدا نکرد.!

• پوپر خصوصا در دهه‎‎های شصت و هفتاد میلادی به‎خاطر ایده‎‎های نوآورانه‎ای که در حوزه فلسفه علم مطرح کرد، فیلسوف مهم و قابل اعتنایی است. اکنون هم وقتی کسی تاریخ فلسفه علم می‎خواند، گریز و گزیری از خواندن ایده‎‎های او ندارد. البته اهمیت پوپر تنها در این عرصه‎ها نیست. او علاوه‎بر فلسفه علم، ایده‎‎هایی در حوزه فلسفه احتمالات و فلسفه تاریخ و فلسفه سیاست هم مطرح کرده و کتاب بحث‎انگیز «جامعه باز و دشمنان آن» را منتشر کرده است.

مطرح شدن پوپر در ایران بیشتر به سبب ورود رشته فلسفه علم در اوایل انقلاب اسلامی بود. البته قبل از انقلاب نامی از پوپر در کتاب‎ها بود؛ مثلا مرحوم زرین کوب و مرحوم بزرگمهر در آثار تألیفی و ترجمه‎ای خویش به پوپر اشاره کرده بودند، اما مطرح شدن پوپر در ابعاد وسیع برمی‎گردد به سال‎‎های اول انقلاب و انتشار کتاب‎‎هایی چون «علم چیست؟ فلسفه چیست؟ » از دکتر عبدالکریم سروش و همچنین بحث‎‎هایی که ایشان درباره فلسفه علم در دپارتمان‎‎های فلسفه مطرح کرد.

• دو گونه مواجهه با پوپر در اوایل انقلاب اسلامی رخ داد؛ یکی به‎خاطر نقد او از مارکسیسم است که ابتدا در کتاب «نقدی و درآمدی بر تضاد دیالکتیکی» عبدالکریم سروش مطرح شد. در واقع برای نقد اندیشه‎‎های چپ از ایده‎‎های او استفاده شد که سبب گردید اندیشه پوپر برد زیادی پیدا کند و طنین انداز شود. این اقبال به‎خاطر استفاده از اندیشه‎‎های لیبرالی بود برای نقد سنت چپ که در جای خود و در فضای انقلابی آن زمان مؤثر بود و توانمند؛ خصوصا برای مخاطب ایرانی متضمن ایده‎‎های نو بود. این کتاب ابزار‎های نظری لازم را به کسانی می‎داد که تعلق خاطری به گفتمان چپ نداشتند و نمی‎توانستند خود را در مقابل رقیب تجهیز کنند. این اولین نوع مواجهه با پوپر بود که در سال‎‎های منتهی به انقلاب و سال‎‎های اول انقلاب روی داد.

• مواجهه‎ای که با پوپر صورت گرفت بیشتر سیاسی بود نه فلسفی؛ یعنی مدافعان ایده ولایت فقیه پس از انقلاب تصورشان این بود که یکی از کسانی که اندیشه‎‎های لیبرالی دارد و باید نقد شود، پوپر است. در ابتدا دکتر فردید در این باب پیشگام بود و بعد از او هم دکتر داوری و دیگران وارد شدند و نقد‎های تندی را متوجه پوپر کردند، اما نقد‎ها بیشتر جنبه سیاسی داشت، تا این‎که جنبه فلسفی داشته باشد.

• به گواهی آثاری که از ایشان منتشر شد، این مطالب را می‎گویم. وقتی به این ‎روند نگاه می‎کنیم، می‎بینیم این مواجهه بیشتر سیاسی بوده است. ایشان تصور می‎کردند آموزه‎‎های پوپر اندیشه رقیبی است که برای بسط ایده‎‎های لیبرالی از آن استفاده شده است. در عین حال چون بنا داشتند از موضع رسمی جمهوری اسلامی دفاع کنند، بر آن شدند که این فیلسوف و ایده‎هایش را که در فضای اندیشه ایران مخاطب پیدا کرده بود، بکوبند. دلیل بحث‎انگیز شدن پوپر این بود. در مجموع به‎نظرم مواجهه فردید و داوری با پوپر نهایتا سیاسی بود نه فلسفی ؛ هرچند رگه‎‎های فلسفی هم داشت.



-----
انتهای پیام

ارسال به شبکه های اجتماعی و پست الکترونیکی

نظر شما

امروز در فیس بوک
در همین زمینه
  • احمدی نژاد و وزارت اقتصاد هم از پاسخ به آمارهای خاتمی طفره رفتند
  • برگی از خاطرات بازجویی در ۲۰۹ اوین تقدیم به سیدمحمد خاتمی
  • شکايت وزير خاتمی از واريز نشدن حق بيمه
  • پروژۀ هدف دار؛ دستور کار برخورد با خاتمی در سپاه
  • خاتمی: انتخابات پرشور، بدون آزادی زندانیان سیاسی و رفع حصر از موسوی و کروبی ممکن نیست
  • انتقاد شدید خاتمی از «اعمال شیوه‏ های پلیسی» و «تحمیل فضای پادگانی» در دانشگاه ها
  • رفتار با خاتمی بیانگر وضعیت سیاسی ایران امروز
  • سردار جوانی: نظام به خاتمی اجازه بازگشت نمیدهد چون جز فتنه است!!!
  • نماینده آیت الله خامنه ای در سپاه: اقدامات گذشته محمد خاتمی در صورت "عذرخواهی از ملت ایران و خودداری از تکرار اشتباهات"، "قابل اغماض خواهد بود"
  •  
    آخرین اخبار
  • فرمانده کل سپاه: جنگ رخ خواهد داد اما اينكه كجا و كی باشد معلوم نيست
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • حسین موسویان: مخالفت رهبری با رابطه ایران-آمریکا غیرقابل انعطاف نیست
  • مهرعلیزاده: درخشش در المپیک حاصل کار مدیران گذشته بود نه مسوولان فعلی!
  • میرلوحی: اصولگرایان در سال 84 احمدی نژاد را معجزه هزاره سوم نامیدند در حالی که امروز همین جریان ها وی را فاجحه هزاره سوم معرفی می کنند
  • گزيده سرمقاله‌ روزنامه‌هاي صبح امروز
  • قالیباف: ریشه همه عقب ماندگی‌ها استفاده از بیت‌المال با تصمیم گیری های فردی بجای همه است
  • بیانیه اعتراضی کانون کارگردانان سینمای ایران نسبت به سوء مدیریت مدیران وزارت ارشاد در حوزه سینما
  • پرداخت ۳۰۰+۱۲۰ دلار به هر زائر حج تمتع
  • افزایش ۱۰۰ درصدی بدهی دولت به بانک‌ها در دوره احمدی نژاد
  • بازگشت مسعود باستانی به زندان پس از ۱۰ روز مرخصی
  • شروع فصل سرما در مناطق زلزله زده و زلزله زدگان همچنان در چادر
  • پاسخ آیت الله العظمی منتظری به نامه میرحسین موسوی در سه سال قبل
  • پناهيان؛جانشین قرارگاه عمار: دانشجويان اجازه ندهند سرفصل‌هاي دموكراسي در دانشگاه‌ها تدريس شود
  • عیسی سحرخیز:پیشنهاد دوستان اصلاح طلب برای پایان اعتصاب غذا و دارو را می‌پذیرم
  • همشهری به دلیل بحران گرانی از امروز 100 تومان گران شد
  • اعلام حمایت سازمان ادوار تحکیم وحدت از کمپین "صدای رنج‌های معلمان ایرانی به ویژه معلمان دربند باشیم"
  • اعلام همبستگی حامیان مادران عزدار ایران، پارک لاله لندن با کمپین حمایت از معلمان در بند
  • عضو کمیسیون امنیت ملی: مهدی هاشمی به دلیل اقدامات ضدامنیتی در حوادث سال 88 تحت پیگرد است
  • گزارش گاردین درباره زندانیان سیاسی زن در ایران: ژیلا بنی یعقوب با چمدان بسته راهی زندان شد
  •